پایگاهی که ترامپ گفت از آنجا به ایران‌ حمله می کند، کجاست؟/ آیا ایران می تواند به دیگو گارسیا حمله کند؟

به گزارش خبر فوری، توییت جنجالی اخیر ترامپ باعث جلب توجه همه به یک‌ نقطه شده است. ترامپ گفته است: اگر ایران تصمیم بگیرد توافقی انجام ندهد، ممکن است لازم شود که ایالات متحده از پایگاه خود در جزیره دیگو گارسیا استفاده کند. اما دیگو گارسیا کجاست؟ چه ویژگی هایی دارد؟ دارای چه تجهیزاتی است و به خصوص، آیا ایران قابلیت حمله به آن را دارد یا نه؟ این مساله از آن رو دارای اهمیت است که ترامپ تلویحا به امکان حمله به این منطقه و پایگاه نیز اشاره کرده است.

 پایگاهی که معادلات نظامی جهان را تغییر داده است

در قلب اقیانوس هند، در میانه راه آفریقا و اندونزی، جزیره مرجانی کوچکی به نام دیگو گارسیا (Diego Garcia) قرار دارد که شاید از نظر وسعت جغرافیایی ناچیز به نظر برسد، اما از نظر استراتژیک و نظامی، یکی از مهمترین نقاط کره زمین محسوب می‌ شود. این جزیره که بخشی از مجمع‌الجزایر چاگوس است، به پایگاه اصلی نظامی ایالات متحده در نیمکره شرقی تبدیل شده و نقشی کلیدی در طرح‌ های جنگی واشنگتن از آفریقا تا خلیج فارس و آسیای جنوب شرقی ایفا می‌ کند.

مختصات جغرافیایی: نقطه صفر استراتژیک

پایگاه دیگو گارسیا در مختصات 7 درجه و 18 دقیقه جنوبی و 72 درجه و 24 دقیقه شرقی قرار دارد. موقعیت جغرافیایی این جزیره، آن را به مکانی بی‌نظیر تبدیل کرده است. دیگو گارسیا تقریباً در فاصله مساوی از شاخ آفریقا، خاورمیانه و اندونزی واقع شده و این امکان را به نیروهای آمریکایی می‌دهد تا در کمترین زمان ممکن به هر یک از این نقاط حساس واکنش نشان دهند.

این جزیره از نوعی آب‌سنگ حلقوی با تالابی مرکزی به مساحت حدود ۱۲۰ کیلومتر مربع تشکیل شده که عمق آن به بیش از ۳۰ متر می‌ رسد. این تالاب طبیعی یکی از معدود نقاط در اقیانوس هند است که می‌ تواند میزبان ناوهای هواپیمابر بزرگ و زیردریایی‌ های هسته‌ ای باشد.

 تاریخچه: از استعمار تا پایگاه نظامی

تاریخ دیگو گارسیا به دوران استعمار پرتغالی‌ها در قرن شانزدهم بازمی‌گردد، اما سرنوشت مدرن این جزیره در دهه ۱۹۶۰ رقم خورد. در سال ۱۹۶۶، ایالات متحده و بریتانیا توافقنامه‌ای محرمانه امضا کردند که به واشنگتن اجازه می‌داد این جزیره را برای مقاصد دفاعی به مدت ۵۰ سال (تا سال ۲۰۱۶) اجاره کند. این توافق بعداً تا سال ۲۰۳۶ تمدید شد.

بهای این توافق برای ساکنان بومی جزیره (چاگوسی‌ها) بسیار سنگین بود. بین سال‌های ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۳، دولت بریتانیا تمام ساکنان بومی (حدود ۱۵۰۰ نفر) را به زور از جزیره اخراج کرد و به موریس و سیشل منتقل ساخت تا زمینه برای ساخت پایگاه نظامی آمریکا فراهم شود. امروزه چاگوسی‌ها همچنان در تلاش برای بازگشت به سرزمین مادری خود هستند.

پایگاه دیگو گارسیا در سال ۱۹۷۱ به طور رسمی افتتاح شد و از همان زمان تاکنون نقش مهمی در درگیری‌های نظامی آمریکا ایفا کرده است. از بمباران عراق در جنگ اول خلیج فارس (۱۹۹۱) گرفته تا جنگ افغانستان (۲۰۰۱) و حمله به عراق (۲۰۰۳)، بمب‌افکن‌های بی ۵۲ و بی‌۱ و ...  این جزیره به پرواز درآمده‌اند.

تجهیزات آمریکا در دیگو گارسیا: انبار مهماتی در دوردست

آمریکا طی پنج دهه گذشته، سرمایه‌گذاری عظیمی روی این پایگاه انجام داده و آن را به یک شهرک نظامی مجهز تبدیل کرده است.

مهم ترین تجهیزات و تأسیسات آمریکا در این پایگاه عبارتند از:

1. باند پرواز غول‌پیکر:

این پایگاه دارای یک باند پرواز به طول ۳۶۵۹ متر است که قادر به پذیرش هواپیماهای سنگین نیروی هوایی آمریکا، از جمله بمب‌افکن‌های استراتژیک بی-۵۲ استراتوفورترس (B-52 Stratofortress)، بی-۱ لنسر (B-1 Lancer) و بی-۲ اسپیریت (B-2 Spirit) است.

2. انبار مهمات عظیم:

این جزیره به عنوان "انبار باروت" آمریکا در اقیانوس هند شناخته می‌شود. تأسیسات ذخیره‌سازی مهمات آن که با نام "Branch Lucky" شناخته می‌شود، قادر به نگهداری هزاران تن بمب و موشک است. در زمان اوج تنش، بمب‌افکن‌ها با محموله کامل از اینجا به سمت اهداف خود در خاورمیانه پرواز می‌کنند.

3. بندر و اسکله:

تالاب مرکزی جزیره می‌تواند ناوهای هواپیمابر، کشتی‌های تهاجمی آبی‌خاکی و زیردریایی‌های هسته‌ای کلاس اوهایو را در خود جای دهد. تأسیسات ساحلی برای سوخت‌رسانی و تعمیرات این شناورها تجهیز شده است.

4. مرکز ارتباطات ماهواره‌ای:

دیگو گارسیا بخشی از شبکه ارتباطات ماهواره‌ای نیروی دریایی آمریکا است و نقش حیاتی در هدایت ناوگان پنجم در بحرین و عملیات‌های منطقه ایفا می‌کند.

5. سیستم هشدار اولیه:

این پایگاه مجهز به رادارهای قدرتمند AN/FPS-130 برای مراقبت هوایی و فضایی است که بخش وسیعی از اقیانوس هند را زیر نظر دارند.

6. نیروی انسانی:

بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ پرسنل نظامی و غیرنظامی آمریکایی به همراه چند صد نیروی بریتانیایی به صورت چرخشی در این پایگاه حضور دارند.

آیا ایران می‌تواند به دیگو گارسیا حمله کند؟

این سؤال به یکی از موضوعات داغ در بحث‌های کارشناسی و رسانه‌ای ایران تبدیل شده است. تحلیل این موضوع نیازمند بررسی چند لایه از توانمندی‌ها، محدودیت‌ها و ملاحظات ژئوپلیتیکی است.

اصلی‌ترین مانع برای ایران، فاصله است. فاصله هوایی دیگو گارسیا از سواحل جنوبی ایران (مانند چابهار) حدود ۳۸۰۰ تا ۴۰۰۰ کیلومتر است. این بدان معناست که هر موشک بالستیک ایرانی برای رسیدن به هدف باید مسافتی بیش از ۳۸۰۰ کیلومتر را طی کند.

جدیدترین نسل موشک‌های بالستیک ایرانی مانند سجیل و خرمشهر بردهایی بین ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر اعلام شده دارند که برای رسیدن به دیگو گارسیا کافی نیست. با این حال، برخی اخبار حاکی از این است که گروهی از موشک های دیگر ایران  برد ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ کیلومتری دارند و می توانند به دیگو گارسیا برسند.

البته حتی با این فرض نیز باید در نظر داشت که دیگو گارسیا یک پایگاه بی‌دفاع نیست. این جزیره مجهز به سامانه‌های دفاع موشکی مانند باتری‌های پاتریوت (PAC-3) و سامانه‌های دفاع هوایی دریایی است. علاوه بر این، ناوشکن‌های آمریکایی مجهز به سامانه ایجیس (Aegis) و موشک‌های رهگیر استاندارد-۳ (SM-3) به طور مداوم در آب‌های اطراف جزیره گشت‌زنی می‌کنند.

با این حال، حمله به دیگو گارسیا غیرممکن نیست. یک سناریوی تئوریک برای حمله ایران به این پایگاه، استفاده از موشک‌های بالستیک قاره‌پیما (ICBM) است که ممکن است ایران از روسیه بگیرد. سناریوی دیگر استفاده از شناورهای راه‌انداز موشک در نزدیکی جزیره است.

یکی از مهمترین سناریو‌هایی که ایران می‌تواند از آن استفاده کند، حمله مستقیم پهپادی با استفاده از پهپاد‌های پیشرفته «شاهد ۱۳۶» است که برد آن را حدود ۴ هزار کیلومتر و دقیقا متناسب با پایگاه نظامی «دیگو گارسیا» است. آزمایش‌های قبلی نشان می‌دهد که این پهپاد از پس ماموریت‌های راهبردی و حساس برخواهد آمد.