احسان موحدیان
درگیری نظامی در پاییز کلید میخورد / تعارف نکنیم؛ ممکن است اسرائیل علیه ما سلاح هستهای استفاده کند
تنشهای اخیر بین ایران و آمریکا در آبهای خلیج فارس و حمله آمریکا به قشم و پاسخ متقابل ایران به پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین، بار دیگر این پرسش را ایجاد کرده که آیا مسیر توافق یا انعقاد تفاهمنامه تمدید آتشبس بین ایران و آمریکا همچنان باز است؟
ساعاتی پس از این اتفاقات، دونالد ترامپ مدعی شد ایران در مسیر پذیرش عدم دستیابی به سلاح هستهای قرار دارد و احتمال رسیدن به یک نقطه مشترک پررنگ است؛ وی حتی ادعای احتمال گفتگو با رهبری ایران را نیز مطرح کرده است.
دکتر احسان موحدیان، مدرس دانشگاه علامه طباطبائی و تحلیلگر مسائل بینالملل به تحلیل شرایط موجود پرداخته است:
آمریکا میخواهد جنوب ایران را به جنوب لبنان تبدیل کند
احسان موحدیان درباره جدیدترین تقابلها بین ایران و ایالات متحده گفت: «از دید من با اتفاقات اخیر، عملاً آتشبس به پایان خود رسیده است. شاید بهطور رسمی اعلام نشود که ما در حال جنگ هستیم، اما تنش محدود و تشدید کنترلشده درگیری وجود دارد. طرفین میخواهند بحران را کنترل کنند اما عملاً وارد چرخه اقدام و کنش شدهاند.»
او افزود: «با توجه به اینکه آمریکا به بازسازی زرادخانه خود نیاز دارد و بر اساس اطلاعاتی که رسانههای داخلی آمریکا منتشر کردند، طی جنگ ۴۰ روزه در حد دو سال ظرفیت جنگی خود را مصرف کرده، بنابراین به زمان نسبتاً طولانی برای جایگزین کردن ادوات نظامی خود نیاز دارد. در شرایطی که ایالات متحده بهزودی میزبان جام جهانی میشود، بعید است به دنبال تشدید تنشها باشد. ایالات متحده باید در شرایط موجود روی تأمین امنیت فضای داخلی کشور متمرکز باشد و جلوه خوبی هم ندارد که به سمت تشدید تنش حرکت کند.»
این کارشناس ادامه داد: «انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا هم مزید بر علت است که در وضعیتی که حتی تحلیلگران دستراستی آمریکا، تاکنون آمریکا را بازنده درگیری اخیر اعلام کردهاند، تنش را تشدید کند.»
وی درخصوص سناریوی احتمالی آمریکا گفت: «آمریکا فضای درگیری محدود را حفظ میکند و تلاش خواهد کرد جنوب ایران را به یک جنوب لبنان دیگر تبدیل کند و ایران را درگیر نگه دارد. هدف اصلی این است که ایران در سایه محاصره دریایی، دچار فشار اقتصادی شود، چرا که کریدورهای زمینی که از سمت چین به سمت آسیای مرکزی و ایران کشیده شده، فعلاً ظرفیت جایگزینی وارداتی را ندارد که از جنوب کشور و از مسیر دریایی داشتیم.»
موحدیان تأکید کرد: «بنابراین آمریکا تلاش میکند از طریق فشار بر ظرفیت صادرات نفت و واردات کالاهای ایران، کشور را به لحاظ اقتصادی تحت فشار، تنش و ناآرامی داخلی قرار دهند. سپس متناسب با ناآرامیهای داخلی، گروهکهای تجزیهطلب را فعال کنند و از مرزهای شمال غربی و غربی، به ایران فشار وارد کنند تا ایران در شرایط فشار از داخل و فشار بیرونی آمریکا و متحدانش، شروط مدنظر آنان را بپذیرد.»
او در پایان این بخش افزود: «همه این تحولات همزمان است با فشارهای اقتصادی که کل جهان به علت جنگ تحمیلشده آمریکا تحمل میکند. ذخایر سوخت و انرژی بسیاری از کشورها، ظرف ۲ الی ۳ ماه آینده به یک نقطه بحرانی میرسد و بنابراین، بحران مذکور باید نهایتاً تا اوایل پاییز تعیینتکلیف شود.»
درگیری نظامی با اسرائیل و آمریکا پاییز شروع میشود
این استاد دانشگاه در خصوص احتمال وقوع جنگی جدید بین ایران و ایالات متحده تأکید کرد: «از دید من درگیری تحت عنوان جنگ در پاییز دوباره از سر گرفته خواهد شد. فعلاً به شکل محدود درگیری وجود دارد و سپس در فصل پاییز و پس از برگزاری انتخابات کنگره و بازسازی زرادخانه آمریکا و البته با بهبود وضعیت آب و هوایی و در شرایطی که ذخایر سوخت و انرژی به سطح بحرانی میرسد، دقیقاً همان زمانی است که آمریکا و اسرائیل تصمیم خواهند گرفت درگیری نظامی با ایران را آغاز کنند.»
بازدارندگی هستهای نداشته باشیم، اسرائیل حمله اتمی میکند
وی درخصوص مسئله هستهای ایران و ادعاهای پیرامون احتمال حمله اتمی علیه کشور در صورت تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده بالای ۶۰ درصد گفت: «یکی از دلایلی که آمریکا اکنون در برابر ایران تا حدودی دستبهعصا حرکت میکند، همین است که ایران این ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده را داخل کشور دارد. همین موضوع نیز تا حدی بهعنوان ابزار بازدارندگی عمل میکند.»
او توضیح داد: «آمریکا نگران است که ایران ممکن است این اورانیوم غنیسازیشده و دستنخورده را در آینده در فضای نظامی استفاده کند. نگرانی آمریکا این است که ایران بر اساس اقتضائات و شرایط، سیاستهای هستهای خود را تغییر دهد و به این جمعبندی برسد که عدم تکمیل بازدارندگی هستهای، باعث میشود کشور در موضع حمله قرار گیرد.»
موحدیان با صراحت افزود: «اگر ایران تصمیم بگیرد این ذخایر را رقیق کند، از کشور خارج کند یا به هر شکلی به عنوان یک ابزار بازدارندگی تضعیف کند، از دید من حکم مرگ خود را امضا کرده است. اتفاقاً من معتقدم این ذخایر باید دستنخورده داخل کشور بماند و هر نوع مصالحه در این زمینه یک اشتباه خطرناک است و ایران به هیچ عنوان نباید این ابزار مذاکره را از دست دهد.»
این کارشناس مسائل بینالملل در یک اظهارنظر جنجالی گفت: «نظر صریح من این است که ایران باید به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند و عدم انجام این کار ما را در معرض تشدید خسارات اقتصادی قرار خواهد داد. اگر ما تاکنون سلاح هستهای ساخته بودیم، اصلاً آمریکا و اسرائیل جرئت حمله به کشور ما را نداشتند. اگر راهبرد هستهای را تغییر ندهیم باز هم در معرض تعرض خواهیم بود.»
وی در پایان هشدار داد: «اگر جمعبندی اسرائیل به این سمت برود که نمیتواند در برابر ایران پیروز شود، با توجه به تنگنای ژئوپلیتیکی که دارد و جغرافیای محدود خود و همچنین با توجه به منفور شدن در عرصه جهانی، ممکن است علیه کشور ما سلاح هستهای استفاده کند و این یک گمانهزنی جدی است و ما نباید تعارف کنیم و خود را گول بزنیم. بنابراین اگر ما سریعتر بازدارندگی هستهای ایجاد نکنیم، موجودیت کشورمان در خطر قرار خواهد گرفت.»
