روزنامه جمهوری اسلامی: زمان ادغام ارتش و سپاه فرارسیده است

تصمیم به ادغام سه نهاد شهربانی، ژاندارمری و کمیته‌های انقلاب اسلامی، با مدیریت مستقیم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و همراهی نیروهای مسلح و دولت به سرانجام رسید و «نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)» شکل گرفت. امروز نیز آنچه می‌تواند هم امنیت ملی را پایدارتر کند و هم کشور را از بن‌بست‌های پُرهزینه عبور دهد، وحدت عقلانیِ قدرت و بازگشت هر نهاد به نقش‌های قانونی و تعریف‌شده خود است.

روزنامه جمهوری اسلامی: زمان ادغام ارتش و سپاه فرارسیده است

قادر باستانی تبریزی، روزنامه‌نگار، پژوهشگر و مدرس علوم ارتباطات اجتماعی در روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: لشکرکشی ارتش آمریکا به منطقه، تشدید تهدیدات امنیتی و هم‌زمان فشارهای سنگین اقتصادی بر جامعه ایران، یک مطالبه بدیهی اما مغفول را دوباره به صدر بحث‌های ملی آورده است: انسجام. انسجامی که فقط به همبستگی اجتماعی و ترمیم جدی معیشت مردم محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند وحدت و کارآمدی و صلابت در ساختار دفاعی کشور است. 

این مسئله چند دهه در لایه‌های پنهان سیاست دفاعی باقی مانده و امروز زیر فشار تحولات پُرشتاب منطقه‌ای، بحران‌های اقتصادی و تصمیم‌های پُرهزینه بین‌المللی، به یک پرسش راهبردی بدل شده است که آیا ساختار کنونی نیروهای مسلح ایران، متناسب با الزامات امنیت ملی و منافع بلندمدت کشور است یا نه؟ 

اخیرا خاطرات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را مرور می‌کردم. او در روز دوم فروردین ۱۳۶۸ نوشته است: «عصر به زیارت امام رفتم. وضع ارتش و سپاه را توضیح دادم و مشکل دوگانگی نیروهای مسلح و هزینه‌های گزاف سازمان‌ها و نیروهای تکراری و ضرورت انسجام را مطرح کردم. امام نگران بودند که ادغام ارتش و سپاه باعث خشم نیروها و درگیری شود؛ گرچه پذیرفتند که سرانجام باید یکی شوند، اما زمان را مناسب نمی‌دانستند. با این حال، با ادغام دو وزارتخانه دفاع و سپاه مخالفتی نداشتند.» 

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به اقتضای شرایط انقلابی، ناامنی‌های گسترده و ضعف ساختارهای به‌جامانده از گذشته، نهادهایی در کنار دستگاه‌های رسمی شکل گرفتند که بسیاری از آن‌ها در مقاطع حساس، نقشی تعیین‌کننده و حیاتی ایفا کردند، اما با عبور کشور از شرایط اضطراری و ورود به مرحله تثبیت، تداوم فعالیت این نهادهای موازی، به‌تدریج پیامدهای خود را نشان داد. پس از پایان جنگ، نخستین گام جدی در مسیر یکپارچه‌سازی ساختارهای دفاعی کشور برداشته شد.

این تصمیم، اگرچه در ظاهر اداری به نظر می‌رسید، اما در عمل نشانه‌ای از تغییر رویکرد نظام تصمیم‌گیری کشور از مدیریت انقلابی پراکنده به حکمرانی ساختارمند و متمرکز بود. ادغام وزارت سپاه در وزارت دفاع با هدف ایجاد مدیریت واحد بر پشتیبانی امور دفاعی و نظامی، با تصویب مجلس، به نقطه عطفی در سامان‌دهی توان دفاعی کشور بدل شد و افق روشن‌تری برای آینده نیروهای مسلح گشود. 

در آن مقطع، سه نهاد اصلی نظم و امنیت کشور – شهربانی، ژاندارمری و کمیته‌های انقلاب اسلامی – با وجود خدمات گسترده و بعضاً تعیین‌کننده، در بخش قابل توجهی از مأموریت‌ها با هم‌پوشانی و موازی‌کاری روبه‌رو بودند. از یک‌سو، جامعه با سه مرجع متفاوت امنیتی مواجه می‌شد و از سوی دیگر، این ساختار چندپاره گاه نه مکمل، بلکه رقیب یکدیگر عمل می‌کرد و در اجرا دچار تعارض می‌شد. تصمیم به ادغام این سه نهاد، با مدیریت مستقیم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و همراهی نیروهای مسلح و دولت به سرانجام رسید و «نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)» شکل گرفت. 

در میان همه حوزه‌های مورد بحث برای اصلاح ساختار، ادغام ارتش و سپاه جایگاهی کاملاً متمایز و حساس داشت. تجربه جنگ تحمیلی به‌روشنی نشان داده بود که در عرصه دفاع ملی، وحدت فرماندهی و انسجام در ساختار تصمیم‌گیری، شرط بقا و موفقیت است. این ضرورت در حکم تاریخی جانشینی فرماندهی کل قوا که امام خمینی در۱۲ خرداد ۱۳۶۷ به هاشمی رفسنجانی اعطا کردند نیز تصریح شد، به‌گونه‌ای که ادغام نیروهای موازی و سامان‌دهی دستگاه‌های دارای تداخل وظایف صراحتاً در شمار مأموریت‌های ایشان قرار گرفت.

این حکم علاوه بر ضرورت وحدت فرماندهی، عزم رهبری برای اصلاحات ساختاری در حوزه دفاعی کشور را نشان می‌داد. بر اساس همین مأموریت، جلسات فشرده، مذاکرات طولانی و بررسی‌های دقیق برای رسیدن به یک الگوی عملیاتی مشترک میان نیروها شکل گرفت. آیت‌الله هاشمی، تلاش جدی خود را برای ادغام این دو آغازکرد. از آنجا که آقای عبدالله نوری تجربه ادغام و تشکیل نیروی انتظامی را داشت، مسئولیت این ادغام را نیز به او واگذار کرد. 

با رحلت امام و آغاز رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، تنها چند روز بعد ایشان دستور دادند جلسات طرح ادغام ارتش و سپاه متوقف شود و اعلام کردند که اعتقادی به ادغام ارتش و سپاه ندارند؛ ارتش و سپاه دو بازوی مسلح انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران هستند که باید به همین شکل باقی بمانند و طبق وظایف قانونی با همکاری یکدیگر ادامه دهند. این تصمیم، مسیر همکاری ولی تفکیک مسئولیت‌ها را تعیین کرد و رهبری از ستادکل نیروهای مسلح خواستند با برگزاری جلسات، مأموریت‌های ارتش و سپاه را از یکدیگر تفکیک کند. 

این تصمیم، در مقطع خود، برای حفظ ثبات و آرامش در نیروهای مسلح قابل فهم و حتی ضروری بود. اما مشکل از جایی آغاز شد که تفکیک مأموریت‌ها، به‌تدریج از متن قانون و سیاست‌های کلان فاصله گرفت و در عرصه عمل، به‌طورکامل و منضبط اجرا نشد. حضور فزاینده در حوزه‌هایی فراتر از مأموریت‌های صرفاً نظامی – از اقتصاد و سیاست گرفته تا رسانه و حتی اشکالی از دیپلماسی – مسیری را گشود که نه با فلسفه وجودی نیروهای مسلح سازگار بود و نه با سنت و نگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی.

حاصل این گسترش نقش‌ها، به افزایش قدرت ملی و انسجام راهبردی نیانجامید و حاصل آن شکل‌گیری تصویری مناقشه‌برانگیز، جناحی و چندوجهی از یک نهاد نظامی بود که در داخل محل اختلاف و طرف دعواهای سیاسی و در خارج از کشور، بهانه‌ای برای فشار، تحریم و تصمیم‌های پُرهزینه و غیرلازم علیه منافع ملی ایران شد. 

شاید بخش مهمی از مشکلات امروز ما، از اقتصاد تا سیاست خارجی، محصول درهم‌ریختگی نقش‌هاست؛ جایی که نهاد نظامی وارد میدان‌هایی می‌شود که نه برای آن طراحی شده و نه پاسخگوی تبعاتش است. امروز آنچه می‌تواند هم امنیت ملی را پایدارتر کند و هم کشور را از بن‌بست‌های پُرهزینه عبور دهد، وحدت عقلانیِ قدرت و بازگشت هر نهاد به نقش‌های قانونی و تعریف‌شده خود است. چه‌بسا همین بازگشت به منطق قانون و تقسیم‌کار نهادی، بتواند راه مهار دشمن غدار را هموارتر کند و هم هزینه‌های انباشته‌شده بر دوش مردم را کاهش دهد.

شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 53
  • ناشناس

    و همچنین زمان ادغام بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی

    نظرات شما -
    • ناشناس

      تفرقه پراکنی .

    • ناشناس

      بهزیستی و کمیته امداد
      مدارس دولتی و غیردولتی
      دانشگاه های آزاد دولتی
      .
      .
      .

  • ناشناس

    از نخستین پس لرزه های توافق

    نظرات شما -
    • ناشناس

      لعنت برترامپ بیشرف

    • ناشناس

      نه آقا ، ادغام ارتش و سپاه از سالهای قبل وجود داشته . ضمن اینکه فقط در حد حرف و اظهار نظره

  • آلوکا

    نویسنده مقاله خلط مبحث نموده وادغام سه نیروی امنیتی راموفق جلوه داده که درهمین موردهای بحث،فراوان است ضمن اینکه ایشان تعریف درستی ازوظایف دونیروی نظامی نکرده ‌انواع تهمت‌ها رتبه ارتش محترم ‌سپاه دلاورنسبت داده بهتراست به قانون اساسی ایران رجوع کندتاوظایف این دوسازمان نظامی رابهترمتوجه شودبه نظرمن درک ایشان ازوجوددوسازمان نظامی درراستای اهداف سگ هاروامریکای جنایتکارمیباشدتعجب می‌کنم ازروزنامه ذکرشده که اجازه میدهدصدای دشمنان ایران بشود

  • ناشناس

    همچنین بسیج را هم با ارتش و سپاه ادغام کنید به دو دلیل سواستفاده شخصی در برخی برهه ها مانند انتخابات و دیگری پاسخگو بودن بعضی از خودجوش ها که به منافع ملی آسیب می‌زنند مانند اشغال سفارت عربستان

  • ناشناس

    ادغام ارتش و سپاه یعنی نام ارتش حذف شود . مثل ادغام شهربانی و کمیته انقلاب اسلامی و ژاندارمری

  • ناشناس

    خبری در راه است

  • ناشناس

    احسنت بهترین کار. نظامی ها باید تمرکزشون روی بحث های دفاعی کشور باشه و نه اقتصاد. و اینطوری زمینه برای حضور شرکت های خصوصی و نخبگان و شرکت های کوچک در فعالیت اقتصادی هم فراهم می شود

  • دوست

    کاملا درست

  • ایرانی

    اینکه زمزمه هایی از عقلانیت و قانون گرایی در جامعه هست خیلی خوبه ! نیروهای نظامی به جز وظایف نظامی خود نباید در اقتصاد و بخصوص سیاست وارد بشن!

  • علی@@@

    حالا که تروریستی اعلامش کردن میخواین با ارتش ادغامش کنید . ه ه هههه

  • ناشناس

    ادغام دو نیروی سازمانی متضاد شیوه درستی نیست بلکه راهکار، انحلال یکی به نفع دیگری و ملت است.

  • ناشناس

    مرحوم هاشمی می خواست سپاه را منحل کند نه ادقام
    اما در بهشت استخر فرح به دیار باقی شتافت

  • ناشناس

    این از آرزوهای غربگرا هاست که ان شاء الله به گور خواهند برد

  • ناشناس

    سپاه در قلب ما جا دارد

    نظرات شما -
    • ف

      درود بر سپاه

    • ناشناس

      همه را جمع نبند
      ما مردم خیری از هیچکس ندیدیم توی این مملکت

    • ناشناس

      بشه نشه اصلا ً ما مردم اهمیتی واسمون ندارن ارگان های اینها و افراد اینا
      از وقتی که کودک بودیم تا حالا که جوانی هست
      از اینا بدی دیدیم

  • ناشناس

    چه غلط ها

  • ای کاش غربگراهای بی مصرف در اقتصاد هم حرفی برای گفتن داشتند نه اینکه همیشه دنبال انحراف افکار عمومی هستند

    نظرات شما -
    • ناشناس

      حالا توی مفتخور شرقگدا چه سیاست اقتصادی برای برون رفت از مشکلات موجود داری ،بجز حرف مفت زدن

  • ناشناس

    هرگز نباید چنین چیزی صورت بگیره.

  • ناشناس

    جمهوری اسلامی مگه ارتش داشت ؟

  • ناشناس

    علی برکت ا...

  • ناشناس

    هرگز زیر بار این خیانت نخواهیم رفت . سپاه یعنی دست خالی با دشمن جنگیدن . با ارتش که نوچه شاه بودن هرگز یکی نخواهند شد و شما هم این آرزو رو به گور خواهید برد

    نظرات شما -
    • امیر

      ناشناس حرف مفت نزن

    • ناشناس

      خیال میکنی سیاست منو تو رو بجایی حساب میکنه برادر

  • سارا

    این یکی از دیکته های آمریکاست که در دور قبل مطرح شده بود و گفته بودن از مواردی که بعد از توافق هسته ای میخوایم اینه که ایران نباید دو نیروی نظامی داشته باشه ، اگر مساله اینه و میخواید باج بدید که مساله دیگریست اما اگر غیر از اینه ، چند نکته هست:
    نویسنده گفته سپاه نباشه چون باعث تحریم و ..‌ است. باید گفت فرقی نداره ، بعدا ارتش رو به بهانه های مشابه تحریم میکنن !
    گفته از نقش خودش خارج شده . خب چرا منحل بشه ؟ میتونه کوچک سازی بشه و به نقش اصلی خودش برگرده
    خوبه که ایران دو نیروی نظامی داشته باشه ، حداقل در زمان حمله و کشته شدن فرماندهان نیروی اصلی ، اون یکی میتونه از کشور دفاع کنه یا فرصت بازیابی و احیا به اون نیروی دیگر بده
    وجود دو نیروی نظامی به نظرم باعث قدرت یک کشور میشه نه ضعفش ، اگرغیر از این بود آمریکا نمیگفت ایران نباید دو تا داشته باشه

  • ناشناس

    از نظر یه ایرانی باشعور ، ارتشی نداریم تا ادغام بشه

    نظرات شما -
    • ناشناس

      سپاه درسپاه ادغام میشه

  • کوروش

    اگه بعضی نهادها و وزارتخانه ها به اندازه سپاه برای این ملت مفید بودند و به توصیه های رهبری کامل عمل میکردند و به این کشور خدمت میکردند الان هبچ مشکلی نداشتیم وارتش و سپاه دو بازوی امنیتی کشورند که ادغام انها طرح صهیونیستی و امریکایی است این زالو صفتان میدانند با حضور سپاه در کنار این ملت نمیتونن ایران رو چه در میز مذاکره و چه در جنگ تسلیم کنند از الان دارند نقشه تضعیف ایران رو ایندفعه با این نقشه جدید رقم بزنند برای دست بالا بودنشون در مذاکرات چند سال آینده و به بهانه ای دیگر

  • ناشناس

    شهربان واژه ای به اندای تاریخ هخامنشیان است ما شهربان داشتیم و یونان هنوز دولت شهر هم نشده بود کشور که هیچ گاه نشد، پس بهتر بود آقای هاشمی بجای واژه های یونانی پلیس و عربی انتظامی، همون شهربانی را باقی می گذاشت. در گذشته ارتشدار یعنی کسی که سوار بر ارابه است و سپاه هم همین معنی لشکریان را می داد. ادغام می کنید لااقل دیگه نام عربی و... نزارید شما فرهنگ و تاریخ را له کرده اید

  • ناشناس

    ضمنا همه اقشار باید سن بازنشستگی داشته باشند هیچ معنی ندارد پیرمردهای از کار افتاده هنوز بر مسند بنشینند

  • ناشناس

    بعد از این که تروریست اعلام شدند میخوان ادغام کنند. نه غم پسر تو یادت میرود ونه دم بریده من.

  • رضا

    روزنامه جمهوری از دشمنان انقلاب هول تره!!!ادغام ارتش و سپاه به معنای انحلال هردو است، برای همین آمریکا و اسراییل به این کار تاکید دارن
    خب لاقل فهمیدیم موضع روزنامه جمهوری درباره نیروهای انقلاب چیه، با نفوذی ها چه کنیم؟
    امام علی ع امام حسن ع امام حسین ع آسیب اصلی رو از خودی های دنیا پرست خوردن!!
    آره قربونش

  • احمد

    اره خوب این وقتی اماکن داره که هسته ای بشیم‌که کسی جرات حمله به ایران را نداشته باشه الان شما دنبال ادغامی چون می خواهی جمهوری اسلامی نباشه
    هدفت رفتن جمهورری اسلامیه اگه سپاه نبود نه موشک هایبر سونیکی داشتی نه پهبادی ونه استقلالی ...

  • موج

    خبر فوری ،تراوشات ذهنی برخی افراد رو لطفا نزن...
    اگر سپاه نبود کشور هم نبود...

    نظرات شما -
    • ناشناس

      کشور نه شماها نبودید

    • ناشناس

      الان هم فرقی ندارن همون بهتر ادغام شن نیروی نظامی حافظ ملت این شکلی نیست

  • تربتی

    مگر سپاه اجازه این کار را میدهد.

  • ناشناس

    الان هم ادغام هستن فقط اسم هاشون فرق میکنه

  • ناشناس

    نه خدا نکنه کلی رانت و سود تو سپاه و از دست میدت

  • ناشناس

    ترامپ دستور داده ؟

  • ناشناس

    لطفا ارتش را به ابتذال نکشید....

  • رضا

    کاملا درسته

  • ناشناس

    دقیقا. و فقط اسمش عین تمام دنیا میشه ارتش. ارتش ایران

  • Ali

    احسن این خواست اکثریت مطلق مردم است چه معنی دارد دوتا ارتش داشته باشیم ، عقل هم چیز خوبی هست

  • سلیمان حسینی

    جانم فدای ایران درود بر رزمندگان ایران عزیزم دست شما را می بوسم

  • ناشناس

    اتفاقا یه روزنامه اسراییلی هم دیروز این ایده را مطرح کرده.
    همنوا با صهیونیزم

  • ناشناس

    از تحربم ترسیدبن؟نترس کاریتون ندارن