چگونه در شرایط بحران با درک احساسات دیگران ارتباط موثر بر پایه همدلی بسازیم؟

وی با بیان اینکه همدلی در بحران‌ها مانند نوری در تاریکی است که به افراد نشان می‌دهد در سختی‌ها تنها نیستند و ارزش دارند، ادامه داد: این یک مهارت است که با تمرین و آگاهی، تقویت می‌شود. توصیه‌ها و روش‌هایی برای تمرین همدلی در شرایط بحرانی وجود دارد. از جمله این روش‌ها، گوش دادن فعال و صبورانه است. یعنی سراپا گوش باشید و تلاش کنید که تمام توجه خود را به فرد مقابل معطوف کنید و حضور کامل داشته باشید. تلفن همراه را کنار بگذارید، تماس چشمی برقرار کنید و به زبان بدن او نیز دقت کنید.

مدیر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد  گفت: مهر سکوت بر لب بزنید و اجازه دهید فرد مقابل حرف‌هایش را بزند، حتی اگر مکث می‌کند یا به دنبال کلمات می‌گردد. گاهی سکوت، فضای لازم برای بیان احساسات را فراهم می‌کند. حتی اگر فکر می‌کنید راه حلی دارید یا می‌خواهید تجربه‌ی مشابهی را بیان کنید تا پایان حرف‌های طرف مقابل صبر کنید.

اخروی با بیان اینکه دومین کاری که باید برای همدلی انجام دهیم، درک و پذیرش احساسات بدون قضاوت است، خاطرنشان کرد: یعنی احساسات او را تأیید کنید. عباراتی مانند درک می‌کنم که چقدر سخت است، طبیعی است که الان احساس غم، خشم و ترس داشته باشی یا این موقعیت واقعاً طاقت‌فرسا است نشان می‌دهد که احساسات او را می‌بینید و ارزشمند می‌دانید.

وی افزود: اما بخاطر داشته باشید که باید قضاوت کردن در مورد درست بودن یا نادرست بودن احساسات، انتخاب‌ها یا واکنش‌های فرد را کنار بگذارید. در بحران، قضاوت کردن اثر مخرب دارد. تمرکز شما باید بر درک و حمایت باشد، نه ارزیابی واکنش‌های فرد در مقابل آن واقعه و بحران.

مدیر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه شما می‌توانید احساسات او را نام گذاری کنید، بیان کرد: چرا که گاهی اوقات کمک به فرد برای شناسایی و بیان دقیق احساساتش می‌تواند تسکین‌دهنده باشد. مثلاً استفاده از جملاتی مشابه این موارد به نظر می‌رسد که خیلی سردرگم هستی یا داری از این وضعیت ناامید می‌شوی یا انگار احساس می‌کنی همه چیز از دست رفته، بسیار مهم است که سعی کنید خود را در جایگاه طرف مقابل قرار دهید و از دریچه چشم او موقعیت را ببینید و بفهمید که تجربیات گذشته، شخصیت و شرایط فعلی او چه تأثیری بر نحوه درکش از بحران دارد.

اخروی تصریح کرد: ممکن است شما برداشت خودتان را از اوضاع داشته باشید، اما مهم است که بپذیرید برداشت فرد درگیر بحران ممکن است کاملاً متفاوت باشد. کار مهم دیگری که می‌توانید انجام دهید این است که حمایت خود را ابراز کنید. اما لازم نیست برای حل فوری مشکل تلاش کنید. می توانید بگویید، «من این‌جا کنارتو هستم و تو تنها نیستی»، صرف حضور شما و اطمینان دادن به این‌که تنها نیست، می‌تواند بسیار آرامش‌بخش باشد.

وی با بیان اینکه کمک‌های عملی مشخصی پیشنهاد بدهید، اضافه کرد: یعنی به جای گفتن «اگر کاری از دستم برمی‌آید بگو»، پیشنهادهای مشخصی بدهید. مثلاً «می‌خواهی برایت ناهار بیاورم؟»، «می‌خواهی کمک کنم با فلان شخص تماس بگیری؟» یا «می‌خواهی برای مدتی اینجا کنارت باشم؟»، اما بخاطر داشته باشید که در کنار همه این کارها، از دادن نصیحت‌های ناخواسته اجتناب کنید، مگر این‌که فرد مستقیماً درخواست راهنمایی کند.

مدیر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: دائم به خودتان یادآوری کنید که تمرکز شما باید بر شنیدن و درک کردن باشد، نه ارائه راه‌حل. گاهی شنیده شدن، اولین و بهترین گام است. توجه داشته باشید که از جملات کلیشه‌ای یا کوچک‌شمارنده اجتناب کنید. جملاتی مانند «همه چیز درست می‌شود»، اگر واقعاً مطمئن نیستید که درست بشود، «قوی باش» یا «این که چیزی نیست» یا «شرایط فلانی از تو بدتر است» می‌توانند آسیب‌زننده باشند.

اخروی با اشاره به اینکه مراقبت از خود «خود-همدلی» را نیز فراموش نکنید، اظهار کرد: به احساسات خودتان اذعان کنید. در بحران‌ها، ممکن است خودتان نیز احساسات شدیدی را تجربه کنید. پذیرش این احساسات برای حفظ توانایی همدلی با دیگران ضروری است. بخاطر داشته باشید که مراقبت از دیگران نباید به قیمت فرسودگی کامل شما تمام شود. پس بدانید چه زمانی نیاز به استراحت یا کمک گرفتن برای خودتان دارید.