در ایام جنگ، روزانه حدود ۶ هزار تماس داشتیم/ شایع‌ترین آسیب‌ها، سوگ، اضطراب و افسردگی است

محمدرضا شالبافان در گفتگو با خبرفوری اعلام کرد: یکی از استرس‌های پررنگ در تمام جوامع، بحران اقتصادی است و تقریبا می‌تواند منجر به تمام اختلالات سلامت روان شود که البته در راس آن‌ها افسردگی و انواع اختلالات اضطرابی احتمال بیشتری دارد؛ البته این به آن معنا نیست که مشکلات اقتصادی تنها عامل اختلالات سلامت روان هستند ولی به عنوان یکی‌ از استرس‌های جدی در افزایش احتمال ایجاد اختلالات سلامت روان  تلقی می‌شوند.

وی افزود: مطالعات انجام شده در سطح شهر تهران نشان می‌دهند مشکلات اقتصادی یکی از تنش‌های روانی اصلی افراد هستند. در این راستا، مشکلات اقتصادی هم به صورت حاد یا ناگهانی می‌توانند منجر به تشدید اختلالات سلامت روان شوند و هم به صورت مزمن یا طولانی مدت.

شالبافان اذعان داشت: مطالعات نشان داده استرس مزمن  که یکی از آن‌ها استرس‌های مزمن ناشی از مسائل اقتصادی است، می‌تواند احتمال وقوع بیماری‌های جسمی غیرواگیر و یا بیماری‌های عفونتی واگیردار را تشدید کند؛ بطوریکه آسیب‌هایی مانند افسردگی و اضطراب، در طول زمان می‌توانند منجر به مشکلات قلبی -  عروقی شوند که البته این آسیب‌ها در رابطه با ایجاد بیماری دیابت، پررنگ‌تر دیده شده‌اند؛ با اینحال، در این موارد باید مطالعاتی دقیقی انجام شود که به طور مشخص نشان دهد که متعاقب یک بیماری، فرد دچار استرس، اضطراب و افسردگی شده است یا بالعکس اضطراب و افسردگی عامل ایجاد آن بیماری بوده است.

وی افزود: آسیب‌های شایع سلامت روان مانند افسردگی و اضطراب، که عموما افراد زیادی از یک جامعه درگیر آن‌ هستند نقش پررنگ‌تری در مسائل اجتماعی و مسائل بین فردی دارند بطوریکه این آسیب‌ها می‌توانند منجر به آسیب‌های اجتماعی - فردی مانند خشونت، اعتیاد، خودکشی، مشکلات زناشویی شوند؛ البته، این رابطه،  یک سویه نیست چراکه هم مسائل اجتماعی می‌توانند منجر به آسیب‌های روانی شوند و هم آسیب‌های روانی می‌توانند آسیب‌های اجتماعی را ایجاد کنند؛ با اینحال عموما افرادی  دچار اختلالات روانی می‌شوند که قربانی‌های مسائل اجتماعی مانند خشونت خانگی یا جنگ باشند.

شالبافان در پاسخ به سوال عوامل موثر بر سلامت روان گفت: سن، طبقه اقتصادی - اجتماعی و زیست‌بوم‌ سه مولفه تاثیرگذار بر مسائل روان هستند بطوریکه در استان‌ یا شهرستان‌های مختلف و یا در سنین متفاوت، مسائل روان متفاوتی ایجاد می‌شود.

وی اعلام کرد: متاسفانه ما انتظار داریم پس از بحران جنگی یعنی در ماه‌ها و سال‌های بعد از اتمام جنگ در مناطقی که آسیب دیده‌اند، ما شاهد افزایش مشکلات سلامت روانی مانند افسردگی، اضطراب،  اختلالات اضطراب پس از سانحه، سوگ و حتی افکار خودکشی، باشیم که در این اثنا احتمالا عامل استرس‌های ناشی از مسائل اقتصادی نقش تشدید کننده‌‌ای برای این آسیب‌ها داشته باشند.

شالبافان افزود: در حین جنگ وزارت بهداشت سامانه تلفنی ۱۹۰ را جهت ارائه خدمات سلامت روان فعال کرد که حدود ۷۰۰ نفر از همکاران روانشناس ما از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب هرروز پاسخگو هموطنان عزیزمان بودند که بسیار هم مورد اقبال قرار گرفت بطوریکه روزانه حدودا ۶ هزار تماس را پاسخ دادند.  این فرایند بنا است که همچنان ادامه داشته باشد تا در راستا ارجاع و ساختار پزشکی خانواده موثر واقع شود.

وی همچنین افزود: شایع‌ترین آسیب‌های شناسایی شده از تماس‌های صورت گرفته با این سامانه سوگ، اضطراب و افسردگی است؛ با اینحال عامل ایجابی این آسیب‌ها بر اساس یک تحلیل وضعیتی از یک تماس تلفنی مشخص نمی‌شود.