یک پیشنهاد ساده برای بنبستشکنی دیپلماتیک
دکتر مصطفی انتظاری هروی / مدرس علوم سیاسی دانشگاه
روبیو وزیر خارجه آمریکا، پیشنهاد ایران برای توافق مرحلهای را رد کرده است.
این واکنش - اگر تغییری در سیاستهای کنونی کاخ سفید رخ ندهد - بار دیگر مذاکرات را به بنبست میرساند.
ایران و آمریکا خوب میدانند که ادامه جنگ هم الزاما گرهگشا نیست و ریسک بالایی دارد.
بهترین راهحل، رفتارهای متقابل اعتمادزای داوطلبانه است.
مدیریت این کار با میانجیهاست.
مثلا ایران میتواند داوطلبانه تجربه دهه هشتاد را تکرار، غنیسازی را متوقف کرده و داوطلبانه تنگه هرمز را باز کند. آمریکا هم داوطلبانه و بدون یک توافق پرسروصدا، محاصره دریایی را برداشته، تحریمها را سهلگیرانه اجرا کرده و پولهای بلوکه شده را آزاد کند.
تضمین چنین شکلی از توافق داوطلبانه، رفتار طرف مقابل است و هرکجا بدعهدی شد، رفتار داوطلبانه میتواند تغییر شکل دهد.
بهنظر من این تنها راه برای بنبستشکنی است. مذاکرات پرحاشیه و توافقی پرسروصدا که ترامپ بهدنبال آن است، سنگ بزرگی است که هیچگاه زده نخواهد شد و هرگز به نتیجه نخواهد رسید.
سوریهسازی ایران و تبدیل کشورمان به دولتی ورشکسته، چنانکه نتانیاهو بهدنبال آن است، برای آمریکا عایدی خاصی ندارد. جنگ، تحریم، محاصره دریایی و رفتارهایی از این دست تنها منافع واشنگتن در غرب آسیا را بهخطر خواهد انداخت.
در چنین شرایطی، ایران هم کافیست روغن ریخته را نذر امامزاده کند. اگر تا چند سال به دلیل آسیبهای دو جنگ اخیر، قادر به غنیسازی اورانیوم نیستیم، چرا آن را داوطلبانه تعلیق نکنیم؟
اگر بپذیریم که ترامپ سیاست "رژیم چنج" را کنار گذاشته، تنها مانع امروز توافقات تهران و واشنگتن، ژست رسانهای است. پسوند "داوطلبانه" میتواند این مانع را کمرنگ کند و هر تصمیمی را ورای فشار طرف مقابل تفسیر کند.
افکارعمومی دو طرف (البته به استثنای برخی جریانات رادیکال) این توافقات نانوشته داوطلبانه را خواهند پذیرفت. بهویژه که احتمالا نرمشهای عملی میتواند با چاشنی تداوم جدالهای لفظی باشد.
اگر بنبستهای تاریخی و فکری و گاها فلسفی مانع رسیدن به هدف است، چرا نباید یکبار هم که شده، پراگماتیسم را امتحان کرد، بی آنکه الزاما در ایدئولوژی تغییر محسوسی داده شود؟
