چین صدرنشین دانشگاههای آسیا/ رشد چشمگیر مالزی و ایران
نتایج رتبهبندی دانشگاههای آسیایی ۲۰۲۶ نشان میدهد که چین همچنان قدرت مسلط آموزش عالی در این قاره است، در حالی که رقابت میان کشورهای منطقه بیش از هر زمان دیگری فشرده شده است. این رتبهبندی، علاوه بر تثبیت جایگاه چین، از تغییرات مهمی در توازن قدرت علمی در شرق آسیا و جنوب شرق آسیا نیز پرده برمیدارد.
به نقل از Times Higher Education، در صدر جدول، دانشگاه تسینگهوا بار دیگر جایگاه نخست را حفظ کرده و چین همچنان با داشتن ۵ دانشگاه در میان ۱۰ دانشگاه برتر و ۲۰ دانشگاه در میان ۵۰ دانشگاه برتر، موقعیت خود را تثبیت کرده است. این ثبات، در شرایطی حاصل شده که سایر کشورهای آسیایی در حال پیشرفت هستند، اما هنوز نتوانستهاند فاصله خود با چین را کاهش دهند.
سایمون مارگینسون، استاد آموزش عالی، این روند را نتیجه سرمایهگذاری مستمر دولت چین در پژوهش و دانشگاهها میداند. به گفته او، «چین در تمامی رتبهبندیها به رشد خود ادامه میدهد زیرا دولت آن سرمایهگذاری در علم، فناوری و دانشگاههای پژوهشمحور را در اولویت قرار داده است.» او تاکید میکند که عملکرد پژوهشی ارتباط نزدیکی با تامین مالی دولتی دارد و پیشبینی میکند که شکاف میان چین و دیگر قدرتها در سالهای آینده بیشتر خواهد شد.
در میان سایر بازیگران اصلی، تغییرات چندانی در رتبههای برتر دیده نمیشود. دانشگاه ملی سنگاپور و دانشگاه فناوری نانیانگ همچنان در جایگاههای سوم و چهارم مشترک باقی ماندهاند. دانشگاه توکیو نیز با اندکی صعود به رتبه چهارم مشترک رسیده، در حالی که دانشگاه چینی هنگکنگ با یک پله سقوط به رتبه دهم رسیده و جای خود را با دانشگاه شانگهای جیاوتونگ جابهجا کرده است.
با این حال، یکی از مهمترین نکات این رتبهبندی، تشدید رقابت منطقهای است. دادهها نشان میدهد که اگرچه بسیاری از دانشگاههای ژاپن و کره جنوبی در رتبه سقوط کردهاند، اما این کاهش بیشتر «نسبی» است تا واقعی. به بیان دیگر، عملکرد این دانشگاهها در برخی موارد بهبود یافته، اما سرعت رشد آنها از میانگین جهانی کمتر بوده است.
کاترین توشابِه، تحلیلگر داده توضیح میدهد که بسیاری از دانشگاههای این دو کشور بهبودهای کوچکی در امتیاز کلی خود ثبت کردهاند، اما همچنان در رتبه سقوط کردهاند. او تاکید میکند که افزایش امتیاز آنها پایینتر از میانگین جهانی بوده و همین موضوع باعث عقبماندن آنها از رقبا شده است. همچنین کاهش در شاخصهایی مانند «محیط پژوهشی»، «کیفیت پژوهش» و «ارتباط با صنعت» از مهمترین چالشهای مشترک این کشورهاست.
در مقابل، هنگکنگ جایگاه خود را تقویت کرده است. هر شش دانشگاه این منطقه که سال گذشته در رتبهبندی حضور داشتند، همچنان در میان ۵۰ دانشگاه برتر باقی ماندهاند و برخی نیز صعود قابلتوجهی داشتهاند. این روند نشاندهنده ثبات و کیفیت بالای نظام آموزش عالی این منطقه است.
مالزی نیز بهعنوان یکی از بازیگران در حال ظهور، توجهها را به خود جلب کرده است. دانشگاههای این کشور نهتنها جایگاه خود را بهبود دادهاند، بلکه برخی از آنها وارد جمع ۱۰۰ دانشگاه برتر شدهاند. دانشگاه «یونیورسیتی تکنولوژی پتروناس» نیز با جهشی قابلتوجه به رتبه ۳۵ مشترک رسیده است. کارشناسان این پیشرفت را نتیجه یک رویکرد راهبردی میدانند. جرارد پستگلیونه معتقد است مالزی با یادگیری از سنگاپور و بهرهگیری از ظرفیت جمعیتی خود، به یک شریک مهم چین در همکاریهای دانشگاهی منطقهای تبدیل شده است.
در این رتبهبندی، دانشگاه شریف از ایران نیز بهترین عملکرد را در بین دانشگاههای ایرانی داشته و توانسته در رتبه هفتاد و ششم قرار بگیرد.
