راز صعود سریع دانشگاههای چین در رتبهبندی جهانی دانشگاهها
در طول سه دهه گذشته، دانشگاههای چین با سرمایهگذاریهای گسترده و سیاستهای هدفمند به جمع نخبگان آموزشی جهان پیوستهاند. این تحولات، حاصل برنامهریزی دقیق دولت پکن و تمرکز بر علوم، فناوری و پژوهشهای کاربردی است.
به نقل از فایننشال تایمز، نمونهای از اثرات این سرمایهگذاریها را میتوان در فیصلآباد پاکستان مشاهده کرد. واکاس احمد، مهندس کشاورزی، با استفاده از یک اپلیکیشن طراحیشده توسط دانشگاههای چینی و دانشگاههای محلی پاکستان، سلامت زمینهای کشاورزی خود را کنترل میکند و مناطقی که نیاز به آب یا کود بیشتری دارند را شناسایی میکند. این اپلیکیشن، که صدای تولیدشده با هوش مصنوعی به زبان اردو دارد، نشاندهنده گسترش دانشگاههای چین به خارج از مرزهای این کشور و نفوذ آنها در آسیا، آفریقا و خاورمیانه است.
در سال ۲۰۱۰، تنها یک دانشگاه چین در فهرست ۵۰ دانشگاه برتر جهان حضور داشت، اما تا سال ۲۰۲۵ این تعداد به پنج دانشگاه رسید و جایگاه آنها در جدول بهبود یافت. دانیس سایمون، استاد آمریکایی و معاون اجرایی سابق دانشگاه دوک میگوید: «صعود دانشگاههای چین در رتبهبندی جهانی واقعی است و نتیجه سه دهه سرمایهگذاری پایدار و هدفمند است>
سرمایهگذاری چین عمدتا بر علوم و فناوری متمرکز بوده و دانشگاهها با ارائه بودجههای کلان، جذب پژوهشگران برجسته و فراهم کردن امکانات پژوهشی پیشرفته توانستهاند جایگاه خود را ارتقاء دهند. وزارت آموزش چین، دانشگاههای پکن و تسینگهوا را بهعنوان موسسات نخبه با بودجههای ویژه در نظر گرفته و این روند موجب رشد چشمگیر پژوهش و انتشار مقالات علمی شده است. در سال ۲۰۱۹، بودجه سالانه ده دانشگاه نخبه چین بیش از پنج میلیارد دلار برآورد شد.
از طرف دیگر، نمایه پژوهشی چین در نشریات معتبر جهانی مانند ساینس، نیچر و سل بهوضوح دیده میشود؛ در سال ۲۰۲۵، ۱۴ درصد مقالات منتشرشده در ساینس از چین بود، دومین سهم بزرگ پس از آمریکا. برخی از این پژوهشها به نوآوریهای فناورانه منجر شده و رقابت صنعتی چین را تقویت کرده است؛ از توسعه فناوریهای باتری برای خودروهای برقی گرفته تا شرکتهای بیوتکنولوژی مانند بیجیآی ژنومیکس.
با وجود محدودیتهایی مانند زبان، فرصتهای شغلی محدود برای خارجیها و کاهش تعداد دانشجویان بینالمللی در دوران کووید-۱۹، دانشگاههای چین بهطور فزایندهای در آسیا، آفریقا و خاورمیانه شعبه و همکاریهای تحقیقاتی ایجاد کردهاند تا نسل بعدی استعدادهای خارجی را آموزش دهند و فناوریهای خود را صادر کنند. این اقدامات نشان میدهد که هدف پکن نه تنها ارتقاء علمی داخلی، بلکه افزایش نفوذ جهانی و کاهش سلطه آمریکا در آموزش، علم و فناوری است.
برنامههای جذب استعداد، مانند برنامه «هزار استعداد»، باعث شده است بسیاری از پژوهشگران برجسته چینی مقیم آمریکا به کشور بازگردند و پروژههای استراتژیک خود را در دانشگاههای پکن و تسینگهوا ادامه دهند. همچنین دانشگاهها برخی از دانشمندان خارجی برجسته را نیز جذب کردهاند.
با افزایش سرمایهگذاری و ثبات بودجه، دانشگاههای چین نه تنها توانستهاند استعدادهای داخلی و خارجی را حفظ کنند، بلکه موقعیت خود را در رقابت علمی جهانی ارتقاء دهند و به بازیگری اصلی در آموزش و فناوری جهان تبدیل شوند. این رشد، حتی در شرایط کاهش بودجه و چالشهای غرب، باعث شده است دانشگاههای چین نفوذ و اعتبار جهانی چشمگیری کسب کرده و مسیر خود را بهعنوان یک جایگزین قابل اعتماد و پایدار در آموزش عالی بینالمللی تثبیت کنند.
