تهران، برجام منطقه ای را بدون آمریکا و اروپا به نتیجه برساند

اولویت مذاکرات منطقه ای بر گفتگوهای ایرانی – آمریکایی / چرا ظریف مذاکره با کشورهای منطقه را دستکم می گیرد؟

آن روز که سعود الفیصل شتابزده راهی وین شد تا در فرودگاه جان کری را دیده و مانع از توافق او با تهران شود، محمدجواد ظریف باید این درس را می گرفت که راه بهبود رابطه با غرب، از مسیر خاورمیانه می گذرد.

اولویت مذاکرات منطقه ای بر گفتگوهای ایرانی – آمریکایی / چرا ظریف مذاکره با کشورهای منطقه را دستکم می گیرد؟

به دنبال پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، تلاشهای تازه برای گفتگوهای ایران با آمریکا در چارچوب 1+5 آغاز شده است. وزیر امور خارجه کشورمان در قالب گفتگوهای رسانه ای، به واشنگتن پیام می فرستد که هرچه سریع تر به برجام برگردد و جو بایدن هم که در گذشته روابطی با ظریف داشته، در گفتگویی رسانه ای پاسخ می دهد که به وعده بازگشت به توافق هسته ای پایبند است.

در این میان، برخی کشورهای منطقه سراسیمه برای جلوگیری از احیای برجام خیز برداشته اند و برخی حتی برای برهم زدن نظم منطقه، دست به دامان ترور شده اند.

واکنش دستگاه دیپلماسی به نگرانی برخی کشورهای عربی از بهبود روابط ایران و آمریکا چندان دیپلماتیک نبوده است. پیشنهاد حضور برخی کشورهای منطقه در مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 با عتاب سخنگوی دستگاه دیپلماسی همراه بوده که از این دولتها خواسته پا را به اندازه گلیم شان دراز کنند.

محمدجواد ظریف هم در توئیتی که منتشر کرده، با ادبیاتی دیگر، غربی ها را مخاطب قرار داده و تاکید کرده که قرار نیست با آنها درباره مسائل منطقه ای صحبت شود. او در توئیت خود به عربی نوشته است: به نظر می‌رسد برخی کشورهای همسایه از غرب درخواست کرده‌اند بخشی از روند مذاکره با ایران باشند. با غرب در خصوص منطقه مذاکره نمی‌کنیم؛ مشکل اصلی، مداخله‌های آنهاست. در عین حال، همیشه آماده مذاکره با همسایگان هستیم و طرح‌هایی مانند امنیت منطقه‌ای مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای و ابتکار صلح هرمز بیانگر آن است.

با اینکه وزیر امور خارجه کشورمان دولت های منطقه را همواره به گفتگو فراخوانده، اما به نظر می رسد در عمل گام های اساسی در این مسیر برنداشته است. شاید عدم مداخله دستگاه دیپلماسی در تحولات منطقه ای باعث شده تا ظریف ماموریت خود را نزدیکی به غرب بداند تا کشورهای منطقه.

با این حال غربی ها به وضوح به ایران پیام می دهند که باید در جریان مذاکرات، کشورهای عربی منطقه نیز نقش داشته باشند. کشورهایی که در پی عادی سازی روابط با اسرائیل، حالا شاید به عنوان شریک امنیتی رژیم صهیونیستی علاقه مند به حضور در مذاکرات باشند.

قاطعیت تهران در رد اینگونه گفتگوها که ریشه دار در میل به مداخله غرب در خاورمیانه است، ستودنی است. اما آنچه ظریف و تیم دیپلماسی او دستکم گرفته اند، تلاش برای بهبود روابط با کشورهای منطقه است. سفرهای منطقه ای ظریف محدود به سوریه و عراق و ترکیه مانده و او مدتهاست به جز عمان، به کشور عربی دیگری سفر نکرده است.

بهبود روابط ریاض و دوحه، می تواند یک سنگر مهم ایران در جناح عربی منطقه را تضعیف کند و بنابراین به نظر می رسد وزارت خارجه به جای انتظار برای روی کار آمدن بایدن و آغاز رسمی کار دولت او، باید از فضای ترس دولت های منطقه از رفتن ترامپ بهره برده و روابط تهران را به کشورهای منطقه نزدیک کند.

برجام منطقه ای، نه با دخالت آمریکا و اروپا بلکه با گفتگوهای متقابل ایرانی - عربی قابل دستیابی است، فقط اگر تیم دیپلماسی ایران بپذیرد که به این گفتگوها بها دهد

بهبود روابط ایران با کشورهای منطقه البته سخت تر از بهبود رابطه با واشنگتن و متحدان غربی است. با این حال ظریف باید از همان زمان که اعراب با کمک اسرائیل نمی گذاشتند برجام به ثمر برسد، این درس را می گرفت که برای موفقیت توافق هسته ای، باید دشمنی برخی دولتهای منطقه با ایران را کم کند.

بهبود روابط با این دولتها چیزی فراتر از پیشنهادهای تئوریک صلح و یا توئیت های عربی نیاز دارد. دیپلماتهای ایرانی باید برای مذاکره با اعراب به این کشورها فشار وارد کرده و تمام تلاش خود را به کار گیرند تا اعتماد از دست رفته، اندک اندک احیا شود.

اگر اعراب منطقه احساس کنند که گروگانی در دست ایران برای امتیازگیری در جریان مذاکرات غربی - ایرانی هستند، روشن است که برای شکست این مذاکرات از هیچ تلاشی فروگذار نمی کنند. اما اگر با گفتگوهای موثر و استفاده از ظرفیت جامعه مدنی و چهره های فرهنگی، این اعتماد احیا شده و خصومت ها کاهش یابد، باید امیدوار بود که گفتگوهای احتمالی ایران با آمریکا و اروپا هم زودتر به نتیجه برسد.

روشن است که مساله اصلی ایران نه با غرب، بلکه با کشورهای منطقه است. اینکه ایران بخواهد از مسیر غرب مشکل منطقه ای خود را حل کند، مانند چرخاندن لقمه دور سر است. برجام منطقه ای، نه با دخالت آمریکا و اروپا بلکه با گفتگوهای متقابل ایرانی - عربی قابل دستیابی است، فقط اگر تیم دیپلماسی ایران بپذیرد که به این گفتگوها بها دهد.

در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ انجام گفتگوهای منطقه ای به دلیل سیاست فشار حداکثری سخت بود. اما حالا با رفتن او، تهران می تواند با خروج از زیر فشار آمریکا، برای اعتمادزایی منطقه ای بکوشد. ظریف تنها شش ماه برای بهبود رابطه با اعراب فرصت دارد و اگر در این ماموریت شکست بخورد، ماموریت دیگر او در احیای رابطه با غرب هم از پیش شکست خورده است و این می تواند به معنای پایان کار دولت روحانی و پیروزی رقبای او در انتخابات 1400 باشد.

منبع: خبرفوری

17

شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 30
  • ايراني

    ظريف اگر هم بخواد با كشورهاي منطقه مذاكره كنه اصولگرايان كه از آب گل آلود ماهي مي گيرند مانع مذاكره مي شوند

    نظرات شما -
    • جک

      حالت خوبه دولت شما غربگدا هست

  • ی ط

    با اعراب منطقه(عربستان )نمی شود مذاکره کرد.هدف عربستان از مذاکره یا بودن در ۱+۵چیست اینکه ایران در یمن عراق سوریه...... دخالت نکند عربستان هر جنایاتی بخواهد بکند،داعش درست کند..... ایران سکوت کند.

  • مورچه

    معما اگه گفتی ظریف چه جوکی گفته که الفیصل داره میخنده ۱۰۰جایزه۵۰میلیون تومنی برای ۱۰۰نفر بشتابید ۳..۲..۱شروع

    نظرات شما -
    • خوش نشین

      گفته هسته ای که سهله ،موشکی که سهله ،ناموسمونم اگر بخوان میدیم ولی بایدن روتو ازما بر نگردون آخه مادل داریمون حالا دست دست

    • مورچه

      شمابرنده این قسمت ازمعما شدید مبارک واین جایز نفیس تقدیم به خوش نشین ویادش بخیر قدیما میگفتن اجاره نشینی خوش نشینی تامعمای بعدی

  • نیما

    ظریف حرف درستی میزنه مشکلات خاور میانه باید خودکشورها خاور میانه حل کنند البته کشورهای دیگه هم می توانند کمک کنند ولی دخالت نه .همین دخالت‌های بیجا خاور میانه رو به این روز انداخت

  • حسنعلی

    بزرگترین مشکل ما در داخل و خارج ، اصول گرایان تندرو و انحصار طلب هستند.

    نظرات شما -
    • کوردی

      دیاثت سیاسی ،یادت رفت

    • ناتوان

      انحصار پول ملی ، اقتصاد ملی و تمام واردات کالا به ویژه کالا های اساسی در دست اصلاح طلبان است و تمامیت امنیت و رزق و رفاه مردم را همین اصلاح طلبان به گروگان گرفته اند برای تسلیم کردن ایران به آمریکا و اسرائیل.

    • محمد

      عزیزم من اصولگرا نیستم ولی ۳۲سال از۴۰سال دولت دست اصلاح طلبا بوده واقعا ناراحتم ب خاطر این حجم از بی سوادی

  • شهروند ایرانی

    این مطلب خیلی بجا و قابل تامل است اما متاسفانه در کشور ما صدای واحدی برای دنیا مخابره نمی شود عده ای مخالف با غرب و تعدادی مخالف با شرق و همچنین موافقان و مخالفان رابطه با همسایگان عربی هم جای خود دارد بطور مثال حمله به سفارت عربستان در آن سال باعث شد بابت آن بهای سنگینی بپردازیم و راه درازی برای اعتماد همسایگان عربی داشته باشیم.

    نظرات شما -
    • حمید

      عربستان مشکلش با سفارت شروع نشد عربستان ایران رو رقیب راهبردی میدونه الان هم وضعیت فوق گل و بلبلی نداره که شرایطش تو حملات آرامکو و جنگ یمن مشخص شد.

  • ادوارد آنیلی

    عده ای رو ول کن ،چقدر تابع رهبر هستیم ؟؟!!

  • رضا

    جک تعریف می کنید وقتی توی مسجد بعد پایان هر نماز شعار مرگ بر ال سعود سر می دهند انوقت دنبال چه چیزی هستید

    نظرات شما -
    • م -بهادر

      اینکه مابگوییم درمساجدعلیه ال سعودشعار میدیم جای خودداردولی نمیتوانیم تاهمیشه باآنهادرخصومت باشیم بایدکاری کنیم تاراه خانه خدا برا همیشه درامن وامان باشدوصلح برقرارباشد

  • رامین امینی زارع

    سلام بنده مدت هاست می خواهم یادداشتی را درباره نقاط مشترک و ضرورت برادری ورابطه متقابل دوکشور بسیار مهم وارزشمند ایران وعربستان سعودی، در رسانه های ایرانی وپادشاهی سعودی بنویسم،راستش احتیاط کردم! بزرگ ترین فرصت سوزی در چند دهه اخیر اتفاق افتاده است ودوکشور باتوجه به مشترکات فراوان،درگام نخست ،نیازمند برقراری روابط سیاسی حداقلی -باحفظ احترام متقابل-که همان؛برقراری روابط سیاسی و بازگشایی سفارت خانه های دوکشور وقبل یاپس از آن عادی سازی وتسهیل روابط کنسولیست،می باشند. ایران عزیز،میهن گرامی ما می تواند با همسایه قدرتمند حاشیه جنوبی،بهترین روابط را داشته باشد،کشوری که تحت هیچ گونه تحریمی نیست وبهترین روابط سیاسی،علمی وتجاری را باکشورهای جهان از چین گرفته تا ایالات متحده واتحادیه اروپا داشته باشد. باید این تصمیم در سطوح عالی خردمندی درسطح پادشاه عربستان سعودی ومقامات ایرانی گرفته شود که ترجیع بند اختلافات بی اساس وبی مهری های پیشین که از دهه 1320خورشیدی تاکنون ادامه داشته است،به زیان سران ومردم دوکشور است وراه چاره بسیاری از مشکلات برقراری فوری روابط کنسولی ودیپلماتیک ومودت دوکشور است. باکسب اجازه از مدیریت محترم این پایگاه خبری،ازخوانندگان این یادداشت دعوت می کنم به عنوان یک موضوع اساسی وتعیین کننده نظرات خودرا مرقوم فرمایند. چنانچه احتیاج به انتقال به بنده باشد،رایانامه نزد ادمین محترم موجود است. بانهایت احترام وآرزوی دوستی

    نظرات شما -
    • یاسمن

      آفرین به شما آقای دکترنویسنده محترم باشما کاملا موافقم چه خوبه بقیه هم باجرات اون چیزی که توی دلشونه بنویسن از سایت خوب خبرفوری ممنونم

    • شاهین

      منم مثل شما موافق بازکردن سفارتخونه های دوتا کشورم،بابا راست می گه دیگه هردوتا کشور میتونن باهم بهترین رابطه هاروداشته باشن

  • ساده

    یعنی با اسرائیل هم مذاکره کنیم همه میدونن مشکل اصلی اونها هستن نه اعراب

  • علیرضا رستمی

    دقیقا مذاکره و برجام منطقه ای یعنی مذاکره با چه کسانی؟ عربستان سعودی،امارات،قطر و بحرین و... آغازگر تنش ایران_سعودی سعودی بود که از تعرض به ایرانیان در فرودگاه و فاجعه منا بدون عذر خواهی و تهدید به جنگ آغاز شد.و بحرین امارات متحد اسرائیل علیه ایران شده اند.. حال بعد از شکست ائتلاف سعودی دعوت یک جانبه به مذاکره از موضع ضعف و پالس اشتباه نیست؟ منطقه علاوه بر این سه کشور اساسا دشمن شامل کشور هایی با گرایش بیشتر و دشمنی کمتر هم میشود!!!

  • متی

    از نظر من،مشکل ایران و کشورهای عربی خلیج فارس،شاید 20 درصدش از طرف ایران بوده باشه در طول حتی یک قرن پیش.حتی توی زمان محمدرضا شاه فقید هم که این کشورها برای همکاری با ایران،سر و دست میشکوندن،به خاطر جلب رضایت آمریکا بوده که ایران نقش ژاندارم منطقه رو داشته(با اکراه با ایران دوست بودن).وگرنه در طول تاریخ،هیچ وقت کشورهای عربی خلیج فارس(که البته مدت زمان زیادی نیست که تبدیل به کشورهای مستقل شده اند)،نتونستن برتری ایران توی هیچ حوزه ای رو قبول کنن.پس این یک مسئله ریشه داره و ربطی هم به ظریف و امثال او نداره.

  • ناتوان

    این مطلب مطلقا به جا و قابل تامل نیست. بحث تند روی و کند روی نیست. بحث خباثت اسرائیل و سعودی های پلیده. مردم هویت خودشون رو میدونن؟؟ دولت عربستان و تاریخش رو هم میشناسن؟ اگر میدونن، پس چه گفتگو یا حسن هم جواری بین ایران و عربستان قابل تصور خواهد بود؟؟ باهاشون جنگ نداریم ولی با ما ربطی هم ندارند. آقای هاشمی رفسنجانی رفت روابط ایران و عربستان رو اصلاح کند. نتیجه؟؟

    نظرات شما -
    • بینام

      بعلاوه ناتوان نادان هم هستی چهار تا آدم مثل توی متعصب وجاهل تصمیم گیر هستند که اوضاع سیاست خارجی ورابطه با همسایگان شکرآب میباشد چون در حرف وعمل مسولان ایران تفاوت از زمین تا آسمان است

  • مرضیه

    رضا شاه لعنت الله علیه به اعراب مخصوصا سعودیها رو نمی داد.کسی هم جرات نمی کرد اسم ایران و بیاره.الان برای یه نیاز کشور باید هم اعراب و راضی نگه داریم هم امنیت اسرائیل پدر سوخته رو به خطر نندازیم.اونا هم هر وقت خواستند و اراده کردن دانشمندای ما رو ترور کنن.

  • بینام

    سران ایران همیشه از اسلام ناب خدا وپیغمبر ودین حرف می‌زنند وهمیشه از اتحاد مسلمین حرف می‌زنند ولی در عمل کاملا بر عکس است

  • تارا

    سلام / مقدمه : كاملا مشخص هست سياست جو بايدن با ترامپ يكي است فقط در سه مورد آب و هواي پاريس - برجام و اسرائيل فرق داره حال فكر كنيد امريكا به برجام برگردد يعني دو سال زمان مي بره تحريم ها رفع شود و دو سال ديگه بايدن هست آيا مجددا رنو يا پژو مياد ايران ؟ تا شروع كنه زمان انتخابات امريكا رسيده ريسك مي كنه كه انتخابات بعدي جمهوريخواهان نشن و مجدداً تحريمي كه بوي جنگ مي دهد باز نگردد . ايران با رفع تحريم فقط درآمد نظام افزايش و بخشش به لبنان سوريه يمن غزه و ... انجام مي شود . زير ساخت حتي يك اتوبان يا خريد هواپيما نفتكش مترو و ساخت و ساز ملي به مفهم مهر هرگز پيش نمياد هيچ كشوري حاضر نخواهد شد با ايران كار كند مگر خريد نفت به اجبار امريكا مثلا هند و تركيه نفت بخرند. ما اگر با ترامپ مذاكره مي كرديم با پنبه سر مي بريديم ديگر ايران تحريم نمي شد و سرمايه گذاري خارجي بخصوص در بخش صنعت و به ويژه صنعت نفت و گاز صورت مي گرفت و ما روي غلطك مي افتاديم . مسئولين نظام با عدم مذاكره با ترامپ نشان دادن پناه بردن زير چتر كمونيست چين و روس ها و چين توانست ايران گول بزند . و با دموكرات ها بده و بستون دارن يعني بيمار(ايران) عمل جراحي بشه و نجات پيدا كند ولي بيمار چندين عمل جراحي بخواهد ولي بايدن يا نيست يا بدون جمهوريخواهان توانش را ندارد و جراحي هاي تكميلي كه بيمار ( ايران) قادر باشد راه برود مي افتند به دولت بعدي امريكا يعني جمهوريخواهان باز تحريم باز هرج و مرج . ما توان توليد مرغ بدون واردات را نداريم اين اصل هست . از قديم همين بود شما شير مي دادي به نانوا نون مي گرفتي و يا قصاب گوشت و يا... يعني دادو ستد الان هم همين هست ايران بايد نفت و گاز بده چيزهاي ديگه بگيرد اين يعني عقل سليم نمي شه بگي ايران منحي نفت اين يعني خود را به ؟؟؟ زدن. الان بايد هر كشور پول ملي را قوي كند هر چه قوي تر يعني مسئولين درست كار كردن هر چه ضعيف تر يعني ما شديم كاسه داغ تر از آش . به تركيه نگاه كنيم به عربستان به قطر به كره جنوبي به هلند ... خجالت بكشيم براي يك بار شده افراط و تفريط بگذاريم كنار . مردم ناراضي هستند اين يعني نظام و مسئولين درست كار نكردن . رضايت مردم= درست كار كردن نظام

  • امین

    بنظرتون برای چی خربستان (عربستان) داره خودشو جر میده که تو مذاکره باشه؟ نظراتتون برام خیلی مهمه لطفا کمک کنید و کامنت بزارید میخونم جواب میدم .

  • امیر

    واقعا عجییه مشکل ما ترسو بودنه دولتمون هست چرا ایران با بودجه بسیار بسیار کم نظامی طبق سایت های معتبر جهان جزو چهار قدرت اصلی جهانه اما از لحاظ اقتصادی اینقدر وضع بده ایا غیر از اینه ک نیروهای مسلح نظارت مستقیم رهبر رو دارن ولی دولت این شکل نیست مشکل ما ن اعرابن ن اروپا وامریکا چرا دولت روحانی با ساخت پالایشگاه بنزین مخالقت کرد درحالیکه اگر سپاه اون رو نمیساخت الان مثل ونزوئلا تحت فشار بودیم و ماشین هم دیگه وحود نداشت

  • شهروند

    راهکاری علمی و منطقه‌محور برای حل بحران‌های خاورمیانه و عادی‌سازی روابط بین‌المللی

    با تأکید بر صلح پایدار، رفاه ملت‌ها و منافع مشترک جهانی

    در شرایطی که منطقه غرب آسیا با بحران‌های پیچیده‌ انسانی، سیاسی و اقتصادی مواجه است، هرگونه پیشرفت در روابط کشورها و کاهش تنش‌ها در گرو درک واقع‌بینانه از ریشه‌های منازعات و اتخاذ رویکردی علمی، اخلاق‌محور و مبتنی بر منافع مشترک است. بررسی علمی تحولات منطقه نشان می‌دهد که بحران فلسطین و استمرار اشغال و محاصره، یکی از عوامل کلیدی در بازتولید بی‌اعتمادی، شکل‌گیری گفتمان‌های تندرو و انسداد دیپلماسی منطقه‌ای است.

    ۱. فلسطین: گره اصلی واگرایی منطقه‌ای

    تحقیقات مستقل و گزارش‌های نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطینی، توسعه شهرک‌های غیرقانونی، و محروم‌سازی مردم غزه از حقوق اولیه، نه تنها با اصول حقوق بین‌الملل و موازین حقوق بشر مغایرت دارد، بلکه عاملی بازدارنده برای گشودن مسیرهای همکاری در سطح منطقه و جهان است. این بحران، به‌ویژه در روابط ایران و آمریکا، به‌عنوان یک کانون تنش پایدار و ایدئولوژیک عمل کرده و از پیشروی دیپلماسی در دیگر حوزه‌ها نظیر برنامه هسته‌ای، مبارزه با تروریسم، و همکاری اقتصادی جلوگیری کرده است.

    ۲. ضرورت بازتعریف سیاست منطقه‌ای آمریکا

    تحول در سیاست خارجی آمریکا نسبت به مسأله فلسطین، به‌ویژه در جهت پایان دادن به حمایت یک‌جانبه از اشغالگری و بازگشت به اصول شناخته‌شده بین‌المللی از جمله حق بازگشت آوارگان، پایان محاصره غزه و به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین، می‌تواند نقطه آغاز بازسازی اعتماد در منطقه باشد. این گام، نه از موضع امتیازدهی، بلکه در چارچوب منافع متقابل و امنیت پایدار جهانی معنا پیدا می‌کند.

    ۳. دیپلماسی علمی به‌جای امنیت‌سازی نظامی

    بجای تمرکز بر رقابت‌های تسلیحاتی و راهبردهای مهار یک‌جانبه، می‌توان از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز علمی و نهادهای بین‌المللی برای گفت‌وگوی چندجانبه بهره گرفت. علم، محیط زیست، بهداشت و توسعه پایدار می‌توانند به‌عنوان حوزه‌های بی‌طرف و غیرسیاسی، بستر مناسبی برای آغاز همکاری‌های منطقه‌ای باشند.

    ۴. منافع اقتصادی ملت‌ها و ضرورت گشایش دیپلماتیک

    عادی‌سازی روابط اقتصادی و تجاری میان ایران و آمریکا، اگر در بستر رفع موانع سیاسی و اخلاقی منطقه‌ای از جمله بحران فلسطین انجام شود، می‌تواند به رشد اقتصادی، کاهش فقر، ایجاد اشتغال و ارتقای رفاه اجتماعی در کل منطقه منجر شود. مدل‌هایی مانند برنامه همکاری‌های انرژی پاک، کشاورزی هوشمند، و آموزش فراگیر می‌توانند به‌سرعت منافع ملموس برای ملت‌ها ایجاد کنند و زمینه را برای تداوم روابط دیپلماتیک فراهم نمایند.

    ---
    نتیجه‌گیری:

    برقراری صلح عادلانه برای فلسطین، بازسازی غزه، پایان محاصره، و تعریف دوباره‌ای از نظم منطقه‌ای بر پایه حقوق بشر، عدالت اجتماعی و منافع اقتصادی متقابل، نه تنها زمینه‌ساز گفت‌وگوی ایران و آمریکا، بلکه محرکی برای رشد منطقه، کاهش مهاجرت‌های اجباری، و مقابله مؤثر با افراط‌گرایی خواهد بود.

    تاریخ نشان داده است که صلح، نه از مسیر تحقیر و حذف، بلکه از مسیر احترام متقابل، واقع‌گرایی و گفت‌وگوی علمی، پایدار خواهد شد.