رونمایی از دفتر شعر رهبر شهید انقلاب/ حدادعادل: ایشان شاعر درجه یکی بودند
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مراسم رونمایی از «دفتر شعر امین» سرودههای رهبر انقلاب با بیان اینکه زبان و ادب فارسی یکی از وجوه ایرانیت رهبر شهید بود، تأکید کرد: رهبر شهید مفاخر ادبیات فارسی را پاسبانی کرد و نگذاشت با نگاههای افراطگرایانه و انقباضی، این مفاخر از عرش به فرش بیایند. این بخشی از پاسداری ایشان از ادب فارسی در دوره انقلابیگری بود.
آیین بزرگداشت امین زبان پارسی به همراه رونمایی از دفتر شعر «امین» سرودههای رهبر شهید عصر امروز -دوشنبه ۲۵ آبان- در پژوهشکده فرهنگ هنر و معماری برگزار شد.
نام رهبر شهید انقلاب با صیانت از زبان فارسی در تاریخ خواهد ماند
محسن جوادی -معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی- در این مراسم با خیر مقدم به حاضر گفت: روزهای هفته کتاب به نام چهرههای ماندگار تاریخ ایران نامگذاری شده است. یکی از این روزها که امروز است، به نام «امین زبان و ادب فارسی» نامگذاری شده است؛ در پاسداشت ایشان و در حرمتگذاری به نقشی که در خدمت به زبان فارسی، حفظ و تقویت ادبیات فارسی داشتند. این موضوع بر کسی پوشیده نیست و نیاز به بحث، استدلال و برهان ندارد و روشن است و حتماً در تاریخ ایران، این نام با این ویژگی باقی خواهد ماند؛ ویژگی صیانت و حفاظت از زبان فارسی و پاسداشت و احترام به زبان فارسی.
معاون فرهنگی وزیر ارشاد در پایان گفت: باعث افتخار است خانه کتاب مراسمی را برای رهبر شهید انقلاب اسلامی برگزار کند؛ کسی که بیشترین سهم را در این دوران در حفظ و تقویت ادبیات فارسی داشته است. امروز ۲ اثر رونمایی خواهد شد؛ اولی گزیدهای از اشعار رهبر شهید و دوم کتابی درباره صحبتها و گفتارهای ایشان درباره کتاب است.
نتوانستیم جزئیات این واقعه را در شعر بیان کنیم
مهدی ابراهیم زاده -رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب- هم در بخش دیگری از این مراسم گفت: خوشحالم در مراسمی حضور دارم که به نام و یاد آقای شهید ایران برگزار میشود. آقای شهید، همیشه از گنج دفاع مقدس نام میبردند. فکر میکنم برای جنگ تحمیلی سوم و واقعه سهمگینی که با شهادت ایشان و خانواده ایشان شروع شد، هنوز آن چنان که باید برای ما، دنیا و جامعه ادبی بیان نشده است و جزییات آن را بیان نکردهایم.
او افزود: جنگی که با شهادت رهبر و مقام عالی یک کشور آغاز شد، در سدههای گذشته مشابه نداشته است؛ شاید نزدیکترین و شبیهترین به آن، جنگ جهانی دوم باشد. ما خیلی ساده از این موضوع میگذریم اما باید بدانیم که هنوز نتوانستهایم جزئیات این اتفاق سهمگین را با زبان شعر و ادبیات بیان کنیم.
ابراهیم زاده با اشاره به حجم گسترده بمباران دشمن در جنگ ۴۰ روزه گفت: جالب است بدانید در کل جنگ تحمیلی ۸ ساله، کمتر از ۱۵۰ موشک به تهران شلیک شد، اما در جنگ ۴۰ روزه، ۱۳۰۰ موشک و بمب به سمت مردم تهران شلیک و بیش از ۲۳ هزار تن بمب بر سر مردم ریخته شد. به نظرم جنگ تحمیلی ۴۰ روزه و موضوعات مرتبط با آن باید در قالب شعر و ادبیات همانطور که خودشان همواره بدان تأکید میکردند، گفته شود. در رثای ایشان داغی بر دل داریم که به این زودیها سرد نخواهد شد و امیدوارم حتما اثر این خون، پیروزی حق بر باطل باشد.
افشین علا -شاعر- نیز برای شعرخوانی در این مراسم به روی صحنه دعوت شد و پیش از شعرخوانی گفت: رهبر شهید انقلاب برای پاسداشت شعر و ادب پارسی، کار بسیار مهمی انجام دادند و خاطرات آن حکیم ایران و یگانه دوران در زمانه ما فراموش نشدنی است. آموزههایی که از ایشان مانده، به اندازه ۶ دفتر مولوی ارزشمند هستند و حتما باید جمعآوری شوند.
رهبر انقلاب شاعری بود حکیم و حکیمی بود شاعر
محمدمهدی سیار -شاعر و پژوهشگر- نیز در این آیین در سخنانی درباره نگاه شاعرانه رهبر انقلاب، با بیان اینکه «چه بگوییم در ستایش رهبری که شاعرانه زیست»، گفت: اگر شعر را پی بردن به باطن عالم و فرارفتن از محاسبات ظاهری و چارچوب مادی و تأویل آنچه عالم بر آن بنا شده است، بدانیم به نوعی تعریف حکمت میشود. شعر هم زمانی که به اوج خود میرسد، به حکمت و حکمت در زیباترین وجه خود به شعر تبدیل میشود؛ رهبر شهید ما ما حکیمی بود شاعر و شاعری بود حکیم.
او درباره تأثیر نگاه رهبر شهید به شعر، گفت: اگر آن نگاه وجود ندارد، شور شاعران با این حرکت پیوند نمیخورد. اگر اینگونه نبود چه زمانی ایران میتوانست، اینگونه رجز بخواند و از عشق بگوید؛ آن هم در جهانی که محاسبات دیگری دارد.
او با اشاره به حضور شاعران در میادین اظهار کرد: ایستادگی شاعران به خاطر پیوندی است که با حکیم شاعر داشتند و کاربردی که ایشان از شعر توقع داشت. در ۱۰ روز نخست که از فیض وجود ایشان و رهبر بیبهره بودیم، این شاعران بودند که جامعه را رهبری کردند؛ اگر شعر را از میدان حذف کنید و شعار نباشد و مداحی نباشد و سرود نباشد، چه میماند برای این میدانها؟ شاعران بعد از فقدان بزرگ رهبر، تجلی رهبری جامعه شدند. انگار ایشان ما را میدید و میخواست شعر نقش رهبری را برعهده بگیرد. در جامعه ایرانی نمیتوان بدون پسوند بافرهنگ و فهم دقیق و درست از شعر رهبری کرد.
این شاعر همچنین اظهار کرد: میراث گرانبهای بخشی از شعرهای ایشان و آنچه درباره شعر گفتهاند، برای سالها نقشه راه حیات فرهنگی و زیست ادبی و هنری جامعه، برای شاعران و معلمان فرهنگی و سیاسی، روشن کرده است و امیدوارم نقشه راه را قدر بدانیم و سرلوحه کارهایمان قرار دهیم.
سیار با اشاره به آخرین دیدار خود با رهبر انقلاب و با اشاره به مباحثی در این جلسه شکل گرفت، اظهار کرد: ایشان در این جلسه گفتند «هر روز برای شما دعا میکنم». این دیدار در شرایطی بود که طوفانالاقصی به پا خواسته بود. ایشان بر اهمیت شعر و ادبیات و بر امید و امیدآفرینی تأکید داشتند و شاعران را امیدآفرینان جامعه میدانستند. گفتوگوی فراوانی درباره نکات مختلف، پرسش و پاسخ و صحبت هم انجام شد.
رهبر شهید بزرگترین حامی شعر و ادب ایران
میلاد عرفان پور -شاعر- هم با تأکید بر اینکه ایشان بزرگترین حامی شعر و ادبیات فارسی بود، گفت: رهیر شهید ما بیگمان زندهتر و حامیتر از قبل در کنار ما شاعران و فرهنگ پارسی ماست. بعد از درگذشت ایشان شعرهای بسیاری در سوگشان سروده شده که قرار است منتخبی از شعار منتشر شود.
او با تأکید بر اینکه نگاه ایشان به حوزه شعر و ادبیات نگاه متفاوتی بود، خاطرنشان کرد: این نگاه به شعر را نمیتوان با نگاه دیگر مسئولان مقایسه کرد که این مسئله از زیست رهبر شهید برآمده است؛ زیستی مبتنی بر شعر و فهم دقیق شعر. ایشان هنر اول انقلاب را شعر میدانست و معتقد بود اگر قرار باشد تنها بر روی یک هنر سرمایهگذاری کنیم، آن هنر شعر است. ایشان نخستین کسی بود که فرمودند «شعر» ثروت ملی است.
عرفانپور با بیان اینکه رهبر شهید شعر را هنری راهبردی میدیدند با اشاره به دیدار شاعران و رهبر شهید انقلاب و مطرح شدن درس ادبیات خلاق در دانشگاه و دستور ایشان برای پیگیری این موضوع، این نگاه را توضیح داد.
او سپس به دغدغه رهبر انقلاب برای کتابخوانی و ایستادگی شاعران در میادین پرداخت.
مسعود نجابتی، گرافیست نیز در این مراسم درباره گرافیک دفتر شعر امین توضیحاتی ارائه کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه درباره وجه ایرانیت رهبر شهید، بهویژه در حوزه زبان و ادب فارسی، حرفهای زیادی برای گفتن وجود دارد، گفت: خود رهبر شهید در آن سخن عاشورایی فرمودند «ای ایران بخوان»! درباره این وجه ایشان باید صحبت کنیم؛ زیرا مغفول تر است
رهبر شهید شاعر درجه یکی بود
غلامعلی حدادعادل -رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی- که مقدمه دفتر شعر امین را نوشته است، با اشاره به جایگاه زبان و ادب فارسی در نگاه رهبر شهید، گفت: با زبان و ادب فارسی بخت یار بوده که در ۵۰ سال گذشته دو رهبر به خود دیده که هر دو ادیب، شعرشناس و شاعر بودند و پشتوانهای برای زبان و ادب فارسی شدهاند؛ آن هم در روزگاری که طوفان جهانیشدن با هویتهای ملی سرِ ستیز دارد.
او سپس اظهار کرد: از خصوصیات رهبر عزیز ما این بود که جامعیت داشتند. کمتر شخصیتی را به جامعیت ایشان دیدهام. هر کسی که بهرهای از کمال در رشتهای داشت و با ایشان ملاقات میکرد، در پایان ملاقات احساس میکرد ایشان فقط در رشته او تخصص دارند و این حیرتآور بود. یکی از جلوههای ایشان، جلوه شاعرانه بود.
او در ادامه با اشاره به نسبت شعر و سیاست و اینکه بسیاری میگویند شعر و سیاست با هم سازگار نیست، گفت: اگر یک سیاستمدار شاعر باشد، در مقام سیاسی باید شعر را کنار بگذارد. این ربطی به قبل و بعد انقلاب هم ندارد. علتش این است که شعر قابل تفسیر است، در حالی که سیاستمدار باید دقیق صحبت کند. ما در رجال سیاسی قبل از انقلاب دو برادر داشتهایم که هر دو نخستوزیر شدند و هر دو هم طبع شعر داشتند؛ یکی وثوقالدوله و دیگری قوامالسلطنه. بهخصوص وثوقالدوله دیوان داشت و شعر خوبی میگفت.
حدادعادل با اشاره به یک نمونه تاریخی از تغییر معنای یک بیت شعر گفت: قوامالسلطنه وقتی در دهه ۲۰ برای چندمین بار نخستوزیر شد، در اولین بیانیه خودش یک مصرع از شعر منوچهری را آورد. کسی که شعر را میخواست بنویسد و ماشین کند و برای قرائت به رادیو بدهد، یک نقطه را بالا و پایین گذاشت و این شعر بعد از آن به صورت غلط مشهورتر از اصل خودش شد. شعر چنین خطرهایی را تهدید میکند و به همین جهت، نه امام و نه حضرت آقا بنا نداشتند در سخنرانیهای خود شعر بخوانند، مگر در موارد استثنایی.
او ادامه داد: امام راحل با اینکه به شعر عرفانی توجه زیادی داشتند و مثنوی برایشان امری عادی بود و خودشان نیز شاعر بودند، تنها در مواردی مانند سخنرانی درباره شهادت استاد مطهری به شعر استناد کردند. رهبر انقلاب نیز در دوره ریاستجمهوری، در نماز جمعه گاه یکی دو بیت میخواندند و در دوره رهبری نیز بسیار اندک، شاید به تعداد انگشتان دست، در سخنرانی یا بیانیهای به شعر استناد کردهاند. این موضوع زمانی شگفتآورتر است که بدانیم ایشان خود شاعر درجه اول هستند. همه کسانی که شعر میگویند میدانند که آدم شعر را برای خواندن میگوید. هنر ذاتاً جلوهگری است و هیچ نقاشی، نقاشی نمیکند که آن را به کسی نشان ندهد. هر هنرمندی در ذات هنر و در نفس خلق اثر هنری، میل به جلوهگری دارد. البته آقای بزرگوار ما، با وجود این ذوق شعری، بهتر از بسیاری از شاعرانی که در حضورشان شعر میخواندند، شعر میگفتند. ایشان در جمع شاعران سه ساعت یا بیشتر مینشستند و شعر همه را گوش میکردند، اما خودشان لب به شعر خود نمیزدند و هیچوقت دیده نشد که بگویند «من هم...». این نشاندهنده تسلط ایشان بر خودشان بود. بهندرت، مثلاً در یک محفل خصوصی برای یک دوست صمیمی، ممکن بود شعر خودشان را بخوانند. البته یاران خراسانی استثنا بودند، چون با آنها از جوانی روال شعرخوانی داشتند.
حدادعادل با اشاره به توجه رهبر انقلاب به حوزههای مختلف فرهنگی و هنری، اظهار کرد: آقا اموری را که در جامعه مهم و لازم میدانستند، در برنامه رهبری خود قرار داده بودند. ایشان با آن انسی که به قرآن داشتند و توجهی که به انواع هنرهای قرآنی و معارف قرآنی داشتند، از جوانی به قاریان بزرگ مصری علاقهمند بودند و کسانی که شرح حال ایشان را خواندهاند، میدانند با چه زحمتی نوارهای قرآن را از مصر به ایران میآوردند و گوش میکردند. هر سال روز اول ماه مبارک رمضان به قاریان اختصاص داشت. نوحهخوانها، مداحان و مرثیهخوانها را نیز لازم و مهم میدانستند و هر سال روز ولادت حضرت زهرا(س) به دعوت از نوحهخوانها و مداحان اختصاص داشت. شعر را نیز بسیار لازم میدانستند و هر سال شب ولادت امام مجتبی(ع) در ماه رمضان با شاعران نشست و برخاست میکردند.
حدادعادل با تأکید بر اینکه حکمت رهبر انقلاب را باید در جزئیات روش ایشان نیز جستوجو کرد، گفت: اینکه ما میگوییم رهبر حکیم، تعارف نیست. باید به جزئیات روشهای ایشان دقت کنیم و مختصری حکمت از آن بزرگوار بیاموزیم. آقا نه در مسائل کلان و نه در مسائل خرد، هیچوقت عیب ملت و مردم را برملا نمیگفتند. خیلی کم اتفاق میافتاد که از ایشان حرف تلخی شنیده شود. روش ایشان این بود که جلسه میگذاشتند، وقت صرف میکردند، جنبههای مثبت را جلوه میدادند، تقویت میکردند و آنها را معرفی و الگوسازی میکردند. البته از کنار عیبها هم نمیگذشتند، اما خصوصی، بسیار دوستانه، صمیمانه و محترمانه، در گوش کسی که مرتکب آن اشتباه شده بود، تذکر میدادند و این نکات را آنقدر لطیف و ظریف و با خوشرویی میگفتند که کسی به دل نمیگرفت؛ یعنی کار را درست انجام میدادند.
حدادعادل با اشاره به اشعار رهبر انقلاب اظهار کرد: هرکس همین ۱۰، ۱۱ غزلی را که در این دفتر آمده بخواند، متوجه میشود با یک شاعر درجه اول روبهروست. گاهی ما چون عشق به آقا داریم، شعرهای ایشان را بسیار عالی میدانیم، اما واقعاً اینطور نیست؛ یعنی اگر کسی انصاف داشته باشد ولی عشق به آقا هم نداشته باشد، باید تصدیق کند که این شعرها نهتنها بیعیب، بلکه پر از حُسن است و کسانی که دستی در کار شعر دارند، ظرافتها و لطافتهای شعر ایشان را متوجه میشوند.
حدادعادل در پایان گفت: ایشان با چنین ذوقی، هنر شاعری را در ایران ارتقا داد؛ بهگونهای که بعدها، هنگام نگارش تاریخ ادبیات ایران در عصر حاضر، همه باید اعتراف کنند که شعر کهن، یعنی شعر موزون و قافیهدار، در دوران پس از انقلاب رشد کمی و کیفی فوقالعادهای کرده و به یک رسانه مردمی و کاربردی تبدیل شده است؛ رسانهای که امروز در میدان جنگ، همانطور که آقای عرفانپور اشاره کردند، صدای ملت ایران شده و این میدانها با شیپور هنر به هیجان درمیآید. باید خلاصه دعا کنیم که آن راهی که ایشان آغاز کرده بودند، ادامه پیدا کند و ما توفیق ادامه آن را داشته باشیم و شرمنده ایشان نباشیم که میراثشان را خوب نگهداری نکنیم.
زبان و ادب فارسی یکی از وجوه ایرانیت رهبر شهید بود
سیدعباس صالحی -وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی- نیز با اشاره به اینکه دو وجه اسلامیت و انقلابیگری رهبر انقلاب اسلامی، بهعنوان عالم، اندیشمند و شخصیت برجسته انقلابی کشور، همواره مورد توجه بوده است، اظهار کرد: این دو وجه آشکار ایشان است که بر وجه ایراندوستی ایشان سایه انداخته است. رهبر انقلاب اسلامی عالمی اندیشمند، ایراندوست و ایرانپناه واقعی هم بود و از این زاویه میتوان حرفهای زیادی زد؛ حرفهایی که گاهی کمتر گفته شده یا کمتر به آن توجه شده است.
صالحی با اشاره به عنوان برنامه «امین زبان و ادب فارسی» اظهار کرد: زبان فارسی و ادبیات فارسی کانون مرکزی هویت ایرانی است و وقتی از ایشان به عنوان «امین زبان و ادب فارسی» یاد میکنیم، در واقع وجه ایرانیت ایشان را شناسایی و بازنمایی میکنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه درباره وجه ایرانیت رهبر شهید، بهویژه در حوزه زبان و ادب فارسی، حرفهای زیادی برای گفتن وجود دارد، گفت: خود رهبر شهید در آن سخن عاشورایی فرمودند «ای ایران بخوان»! درباره این وجه ایشان باید صحبت کنیم؛ زیرا مغفول تر است.
او افزود: در بحث زبان و ادب فارسی ایشان دو حوزه را باهم پیش بردند؛ بحث تعلق و تسلط بر زبان و ادبیات فارسی که وجه حقیقی او و دیگری اهتمام به زبان و ادب فارسی در حکمرانی کشور که در وجه حقیقی ایشان است. در وجه حقیقی ایشان که تسلط بر زبان و ادب فارسی است، حرفهای زیادی گفته شده و باز هم میشود گفت؛ هنوز حرفهای ناگفتهای بسیاری وجود دارد.
صالحی با بیان اینکه ایشان هم بر نثر و هم بر نظام فارسی تسلط داشت، گفت: کسانی هستند که شاعرند یا با شعر فارسی آشنایند و مسلطاند، اما در حوزه نثر فارسی چنین وقوف و اشرافی ندارند و بالعکس؛ اما تسلط رهبر شهید فقط در شعر یا فقط در نثر نبود و یکی بر دیگری هم برتری نداشت. نمیشد گفت ایشان به شعر اشراف بیشتری از نثر دارد یا به نثر اشراف بیشتری از شعر. ادبیات معاصر یا در یک حوزه بودند و یا یکی بر دیگری میچربید؛ درباره رهبری اما چنین نبود. کسانی که با ایشان معاشرت داشتند، کاملاً میدیدند که شعر را، آن هم نه فقط یک دوره تاریخی یا یک سبک شعری، بلکه دورههای مختلف، از ابتدای شعر فارسی، سبک خراسانی و قالبهای مختلف شعر کلاسیک را میشناختند. در نثر هم همینطور بود. گاهی متعجب میشدید از اینکه ایشان چه میزان نثرهای متنوع خوانده و چقدر جوهره کلام از زاویه نثر برای ایشان بسیار جدی بوده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه تعلقات ایشان به حوزه زبان فارسی، امتیاز خاص خود را داشت، اظهار کرد: نکته دیگر اهتمام ویژه ایشان به رشد، تقویت، گسترش و اعتلای زبان و ادب فارسی است. یک دوره تاریخی داشتیم که زبان و ادب فارسی مورد اهتمام امرا و وزرا بود؛ هم امیران سامانی و هم وزرای سامانی. اتفاقات بزرگی هم در یک نقطه عطف تاریخی ایران در این دوره افتاد. انقلاب اسلامی و بهخصوص دوره ممتد رهبری رهبر شهید، یک دوره خاص و قابل توجه برای زبان و ادب فارسی از زاویههای مختلف بود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به توجه رهبر شهید به فردوسی گفت: یادمان نرفته که در دهه اول انقلاب چگونه واژهزدایی از کلمه «شاه» اتفاق افتاد و «شاهنامه» چگونه به کنج رفته بود. آقای شهید، فردوسی را در آن شرایطی که یک نگاه خاص وجود داشت، مورد توجه قرار داد، از حکمت فردوسی صحبت کرد و نکات دیگری را مطرح کرد که امروز نتایج آن را میبینیم. در فضای حوزوی بسیاری بودند که به حافظ توجه نداشتند، آقای شهید در دهه ۱۳۶۰ و در دوره ریاست جمهوری، در کنگره حافظ، آن سخنرانی عجیب و غریب را انجام داد که واقعاً هنوز ماندگار و قابل استفاده است و در وجوه حافظشناسی نیز همچنان قابل استفاده است.
او خاطرنشان کرد: رهبر شهید مفاخر ادبیات فارسی را پاسبانی کرد و نگذاشت با نگاههای افراطگرایانه و انقباضی، این مفاخر از عرش به فرش بیایند. این بخشی از پاسداری ایشان از ادب فارسی در دوره انقلابیگری بود. در همه انقلابهای تاریخی، فورانها، ریختوپاشها و ریزشهایی وجود دارد و ممکن است پارهای از مفاخرمان را از دست بدهیم و بازسازی آنها نیز راحت نباشد. کسی که پای این قضیه ایستاد، رهبر شهید بود و تکتک این مفاخر را با نوع بیان، حمایت و افتخارآفرینی که داشت، در ارتباط با تبیین آنها صیانت کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یکی دیگر از وجوه این رویکرد را «استعدادپروری نسل جوان ادبی ایران» دانست و با اشاره به برنامههای شعرخوانی در نیمه ماه رمضان گفت: خود ایشان تصریح کرده بودند که این جلسه در واقع یک کار نمادین در پاسداشت زبان است و به این وسیله میخواهیم اهتمام خودمان را به نشر، گسترش، تعمیق و پخته کردن هرچه بیشتر زبان فارسی نشان دهیم. این تنها یک جلسه شعرخوانی نبود؛ یک کار نمادین، مثل نوروز و دهها اتفاق نمادین دیگر، برای نشان دادن این خط ارتباط با بخش مرکزی هویت ایرانی بود.
صالحی در پایان گفت: در کنار دو وجه اسلامیت و انقلابیگری رهبر شهید، وجوه ایرانیت ایشان هم اندک نیست. زبان و ادب فارسی یکی از این حوزههای ایرانیت ایشان است. امیدوارم به برکت خون پاک ایشان و خون پاک خانواده شهید ایشان، ایران عزیزتر، مقتدرتر و مستقلتر را در فراروی راه داشته باشیم.
در پایان کتاب «از دفتر شعر امین؛ منتخبی از سرودههای حضرت آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی خامنهای» که به همت انتشارات انقلاب اسلامی وابسته به دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب منتشر شده است، رونمایی شد.