پاسخ آمریکا روی میز تهران؛ اختلاف بر سر «چه کسی اول اقدام کند» | سناریوی محتمل: توافق‌های مرحله‌ای برای مدیریت تنش!
پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌روزه ایران روز چهارشنبه در تهران مورد بررسی قرار گرفت؛ تحولی که نشان می‌دهد کانال‌های دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن، با وجود اختلاف‌های جدی، همچنان فعال است، اما آنچه دیگر بر همگان صابت شده این است که پیشرفتی به چشم نمی‌خورد!
به گزارش خبرفوری، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، شامگاه سه‌شنبه در دوحه با میانجی‌های قطری دیدار کرد و پاسخ آمریکا را دریافت کرد. بر اساس گزارش رویترز، اختلاف اصلی دو طرف در مرحله کنونی بیش از آنکه بر سر اصل طرح باشد، به ترتیب اجرای گام‌ها و تعهدات متقابل مربوط می‌شود.
پیشنهاد هفت‌روزه ایران با هدف ایجاد یک چارچوب اعتمادساز برای کاهش تنش، بازگشت به مسیر مذاکرات و فراهم شدن زمینه بازگشایی مسیر عبور و مرور در تنگه هرمز مطرح شده است. در چنین چارچوبی، مسئله اصلی اکنون این است که هر طرف چه اقدامی را باید پیش از طرف مقابل انجام دهد و چه تضمینی برای اجرای گام‌های بعدی دریافت خواهد کرد. هر چند دونالد ترامپ زودتر از انچه تصور می‌شد پاسخش را به این پیشنهاد رسانه‌ای کرد.
هسته‌ای؛ محور مورد تأکید واشنگتن
در سوی مقابل، گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان پرونده هسته‌ای را یکی از محورهای اصلی هر توافق احتمالی می‌داند. آکسیوس گزارش داده بود که مقام‌های آمریکایی از آمادگی برای کاهش برخی تحریم‌ها و آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران در مقابل اقدامات مشخص هسته‌ای سخن گفته‌اند؛ هرچند دونالد ترامپ بعدتر این گزارش را رد کرد.
بیشتر بخوانید:
سه ساعت تعیین‌کننده در جنگ ایران؛ نفت، میدان و واشنگتن
او از حمله پیش‌دستانه ایران هراس دارد | چرا نتانیاهو از حمله پیش از انتخابات اسرائیل می‌گوید؟
اولین عکس از خلبان فلای‌دبی منتشر شد
آمریکا به ایران اورانیوم می‌فروشد؟ | جزئیات یک پیشنهاد جنجالی
بر اساس گزارش آکسیوس، دو طرف درباره این موضوع که چه کسی باید نخستین گام را بردارد و زمان‌بندی اجرای تعهدات چگونه باشد، همچنان اختلاف دارند. ایران نیز بر ارتباط میان اقدامات هسته‌ای و رفع فشارهای اقتصادی و دریایی آمریکا تأکید دارد.
هرمز، تحریم و توافق موقت
فایننشال‌تایمز نیز گزارش داده است که تلاش میانجی‌ها بر دستیابی به یک توافق موقت متمرکز شده؛ توافقی که موضوع تنگه هرمز، تحریم‌های اقتصادی و برنامه هسته‌ای ایران را همزمان دربرگیرد. طبق این گزارش، بازگشایی هرمز، کاهش فشارهای دریایی آمریکا و برخی امتیازات اقتصادی در کنار تعهدات هسته‌ای ایران در حال بررسی است، اما اختلاف بر سر توالی اجرای اقدامات همچنان پابرجاست.
به این ترتیب، پاسخ آمریکا که اکنون در تهران قرار گرفته، بیش از آنکه پایان مذاکرات باشد، آغاز مرحله تازه‌ای از چانه‌زنی است. تهران باید بررسی کند که پیشنهاد واشنگتن تا چه اندازه با چارچوب موردنظر ایران درباره اقدام متقابل، رفع تحریم‌ها و مسائل هسته‌ای همخوانی دارد.
انتخابات آمریکا و فشار بازار انرژی
محاسبات داخلی آمریکا نیز بخشی از فضای این مذاکرات است. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر برگزار می‌شود و ادامه تنش در خاورمیانه، به‌ویژه اختلال در جریان انرژی و افزایش هزینه سوخت، می‌تواند برای دولت آمریکا اهمیت اقتصادی و سیاسی داشته باشد. گزارش‌های اخیر نیز از تلاش واشنگتن برای مدیریت پیامدهای انرژی ناشی از جنگ حکایت دارد.
با این حال، آنچه مشهص است اینکه یک مرجله دیگر به بن بست مذاکرات نزدیک شده‌ایم. آنچه از شواهد بر می‌آید اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای، تحریم‌ها، تضمین‌ها و مهم‌تر از همه ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست. در کوتاه‌مدت، آنچه بیش از همه در دسترس به نظر می‌رسد، ادامه دیپلماسی فشرده و تلاش برای شکل دادن به توافق‌های مرحله‌ای است؛ توافق‌هایی که می‌توانند از شدت تنش بکاهند، اما لزوما به معنای حل ریشه‌ای اختلاف تهران و واشنگتن نخواهند بود.
