بازی خطرناک اسرائیل و امارات با آتش اتیوپی
تشدید دوباره جنگ در اتیوپی، همزمان با رقابت بر سر دسترسی به دریای سرخ، نگرانیها درباره نقشآفرینی خارجی و احتمال درگیرشدن اریتره را افزایش داده است؛ روندی که میتواند منازعه داخلی اتیوپی را به بحرانی منطقهای با محوریت بنادر و امنیت دریای سرخ تبدیل کند.
جنگ اتیوپی با فعالیتهای رژیم صهیونیستی و امارات در دریای سرخ گره خورده است و نشانههایی از افزایش حمایت از آدیس آبابا و مخالفان اریتره دیده میشود، این امر خطر سرایت تنشها به اریتره و تشدید تنشهای منطقهای گستردهتر را به همراه دارد.
سفر یکشنبه گذشته بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی به ابوظبی که طی آن با محمد بن زاید، رئیس امارات دیدار کرد، با تشدید قابلتوجه تنشها در اتیوپی که وارد دور جدیدی از درگیریهای داخلی شده، همزمان بود. این درگیریها در اتیوپی با تنش میان نیروهای فدرال و جبهه آزادیبخش خلق تیگرای و متحدانش تشدید شد.
با وجود پنهانکاری آشکار پیرامون دستورکار و نتایج سفر نتانیاهو به امارات، به نظر میرسد که در این دیدار تحولات شاخ آفریقا و گامهای لازم برای حمایت از برجستهترین متحد ۲ طرف در آنجا یعنی دولت آبی احمد (نخستوزیر اتیوپی) مورد بررسی قرار گرفتهاند. تلاشهای مداوم ۲ طرف (امارات و تلآویو) برای تقویت حمایت خود از دولت اتیوپی میتواند به یک جنگ منطقهای بیپایان دامن بزند، به ویژه که پیشبینی میشود در صورتی که اتیوپی با حمایت اسرائیل و امارات به اریتره حمله کند، مصر از اریتره حمایت کند. مقامات اتیوپی نیز اسمره را متهم کردهاند که با حملات مستقیم به منطقه «العفر»، مستقیما در جنگ مداخله کرده و سعی در قطع خطوط حملونقلی و ارتباطی میان اتیوپی و جیبوتی را دارد.
نقشه اریتره، اتیوپی، یمن، سودان، جیبوتی
رژیم صهیونیستی و «جبهه انقلابی»
سفر نتانیاهو به ابوظبی را نمیتوان از حمایت آشکار رژیم صهیونیستی از جبهه انقلابی آبی اریتره (EBRF) یا تیپ «نحمیدو» جدا کرد. با وجود اینکه اپوزیسیون سیاسی اریتره از سالها قبل در اراضی اشغالی حضور داشته اما از نیمه دوم سپتامبر جاری شاهد جهشی در حمایت صهیونیستها از جبههای بودیم که به دنبال سرنگونی حاکمیت «ایسایاس آفورکی» رئیسجمهور اریتره است. تلآویو این کار را با تشکیل شاخهای سیاسی برای آن که قرار است در میان اپوزیسیون اریترهای در خارج از این کشور بسیار فعال باشد، پیش برد.
با آغاز به کار شاخه سیاسی «تیپ نحمیدو» و انتخاب شورای ۵۱ نفره آن در اوت گذشته، این اپوزیسیون وارد مرحله جدیدی شد که عمدتا مبتنی بر همسویی با استراتژی رژیم صهیونیستی و امارات برای یافتن شریکی قابل اعتماد در دریای سرخ، در دوران «اریتره پس از آفورکی» است.
طبق گزارش روزنامه عبری «هاآرتص»، جبهه انقلابی اریتره که از دفتر مرکزی خود در جنوب تلآویو فعالیت میکند، موفق شد شبکه گستردهای از مخالفان اریترهای را برای مقابله با آفورکی ایجاد کند. این جبهه از داخل اراضی اشغالی و از طریق شاخههای مهم خود در آمریکا، کانادا، سوئد، آلمان و اتیوپی فعالیت میکند. این امر در چارچوب رویکرد رژیم صهیونیستی برای ایجاد مشارکتهای جدید با کشورهای آفریقایی دریای سرخ از جمله هماهنگی عملیات دریایی، مبارزه با دزدی دریایی و تضمین امنیت بنادر و تکرار مدل همکاری این رژیم با سومالیلند بهویژه از طریق هماهنگی با ۲ متحد کلیدی یعنی امارات و اتیوپی صورت میگیرد.
در این زمینه و با توجه به اینکه سفر نتانیاهو به ابوظبی حدود یک ماه قبل از انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی در اکتبر آتی انجام شد، این احتمال وجود دارد که تلآویو در ازای حمایت ابوظبی از نتانیاهو در انتخابات، مداخله گستردهتری در اریتره و دریای سرخ ارائه دهد.
امارات و زمان از دست رفته
امارات و سیاستهای آن در دریای سرخ و شاخ آفریقا در هفتههای اخیر هدف یک کمپین رسانهای رسمی از سوی اریتره قرار گرفت که نشاندهنده میزان اختلافنظرها میان اسمره و ابوظبی است. این در حالی است که کارشناسان بر این باور هستند که تلاشهای اتیوپی برای ایجاد یک گذرگاه دریایی با شروط حاکمیتی، ارتباط نزدیکی با جاهطلبیهای مشابه امارات در دریای سرخ دارد، به طوری که اولی عملا به عنوان نماینده دومی عمل میکند. مخالفت شدید عربستان و مصر با جاهطلبیهای اتیوپی در دریای سرخ این ارزیابی را تقویت میکند چرا که تحقق این امر به طور قابل توجهی سایر کشورهای حوزه دریای سرخ را به حاشیه خواهد راند و ترتیبات امنیتی منطقه را به نفع محور اسرائیل-اتیوپی-امارات به شکل دائمی تغییر خواهد داد.
با توجه به درگیریهای جاری در اتیوپی که به تدریج در حال تبدیل شدن به نسخهای بزرگتر از جنگ تیگرای در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ است، انتظار میرود امارات مدل سودان را در اریتره تکرار کند. طبق برخی گزارشها، ابوظبی در حال آمادگی برای ارائه حمایت مالی و لجستیکی به مخالفان اریتره و در درجه اول جبهه انقلابی آبی اریتره (NERF) است که ادعا میکند ۲ میلیون حامی در داخل و خارج از این کشور دارد، حمایتی که تلآویو چه به صورت مستقیم از طریق دریای سرخ و چه از طریق اتیوپی، راهکار ایدهآلی برای آن محسوب میشود. علاوه بر این امارات احتمالا با استفاده از گذرگاههای زمینی میان اریتره و منطقه العفر برای ایجاد هرج و مرج مسلحانه در اریتره تلاش خواهد کرد، به ویژه که گزارشهایی مبنی بر حملات ارتش اریتره به منطقه مجاور که مرز زمینی اتیوپی برای ۲ بندر «عصب» و «مصوع» در اریتره هستند، منتشر شده است.
همزمان در برخی گزارشها، از روابط نزدیک اریتره و ایران علاوه بر تقویت روابط اسمره با مسکو و پکن و شکست اقدامات اقتصادی که برای حمایت از اقتصاد و زیرساختهای آن پس از امضای توافق صلح با آدیس آبابا در سال ۲۰۱۸ با میانجیگری عربستان و آمریکا برنامهریزی شده بود، صحبت شده است.
اریتره و نگرانیها از جنگ تمامعیار
در حالی که آدیس آبابا از سال گذشته میزبان رهبر اصلی «جبهه انقلابی آبی» بوده است، قصد این جبهه برای گسترش فعالیتهای خود علیه ارتش اریتره، تهدیدی برای تشدید بیشتر تنشها بین اریتره و اتیوپی است به این شکل که هرگونه جنگ احتمالی میان ۲ طرف، هرگز از تشدید گستردهتر تنشهای منطقهای جدا نخواهد بود. در ۲۶ سپتامبر جاری «برهانو جولا» فرمانده ارتش اتیوپی، اریتره، سودان و مصر را به حمایت از نیروهای جبهه آزادیبخش خلق تیگرای (TPLF) در شمال این کشور متهم کرد.
قاهره به این اتهامات پاسخی نداد، ارتش سودان آن را رد کرد و خارطوم به حسن روابط همسایگی با اتیوپی و سایر کشورها تعهد داد.
تا این لحظه عملیات نظامی در اتیوپی همچنان بینتیجه مانده است، این در حالی است که ۲۷ سپتامبر با اعلام تصرف سه شهر کلیدی در اقلیم العفر توسط جبهه آزادیبخش خلق تیگرای (TPLF) و نزدیک شدن خطوط عملیاتی این جبهه به مرزها با سودان در کنار حضور نیروهای اریتره در العفر که مرزهای نهایی آن با اریتره از زمان اتمام جنگ قبلی تیگرای هنوز مشخص نشده است، تحول قابل توجهی رخ داد. این نیروها ممکن است در روند جنگ در اتیوپی و به ویژه در مقابله با تلاشهای اتیوپی، رژیم صهیونیستی و امارات برای تبدیل اریتره به سودان نقشی تاکتیکی را ایفا کرده و سناریوی حمایت از شورش نیروهای پشتیبانی سریع در سودان را تکرار کنند.
