علی اصغر زرگر:
توقف حملات آمریکا فریبنده است / ایران بیش از هر زمان دیگری به سپر بازدارندگی نیاز دارد
همزمان با ادامه نبرد فرسایشی روسیه و اوکراین، تحلیلگران نظامی از گسترش «وقفههای تاکتیکی» برای بازسازی توان رزمی سخن میگویند. علیاصغر زرگر معتقد است توقف فعلی حملات میان ایران و آمریکا نیز نباید بهمنزله پایان بحران تلقی شود؛ بلکه فرصتی موقت برای بازنگری نظامی، تقویت بازدارندگی دفاعی و پیگیری دیپلماسی فعال است.
در حالی که همزمان با ادامه نبرد فرسایشی روسیه و اوکراین، تحلیلگران نظامی از تغییر الگوی جنگهای مدرن به سمت «وقفههای تاکتیکی» برای بازسازی توان رزمی سخن میگویند، تجربه جنگ اوکراین نشان داده است توقف مقطعی درگیریها لزوماً به معنای پایان بحران نیست.
علیاصغر زرگر، استاد علوم سیاسی و تحلیلگر مسائل بینالملل، معتقد است وقفه کنونی را نباید بهمنزله پایان جنگ تلقی کرد؛ بلکه این تنها توقفی موقت برای بازنگری در محاسبات نظامی، ترمیم توان عملیاتی و فراهم شدن زمینههای دیپلماتیک است.
به اعتقاد او، ایران باید از این فرصت برای تقویت بازدارندگی دفاعی و پیشبرد دیپلماسی فعال استفاده کند.
توقف حملات به معنای پایان جنگ نیست
علیاصغر زرگر درباره تصمیم دونالد ترامپ برای توقف حملات علیه ایران گفت: «به نظر میرسد مشاوران ترامپ به این جمعبندی رسیدهاند که ادامه این جنگ، دستکم در مقطع فعلی، بیش از آنکه دستاوردی برای آمریکا داشته باشد، هزینههای سنگینی بر واشنگتن تحمیل میکند.»
وی افزود: «به همین دلیل نیز باید وقفه ایجادشده در عملیات نظامی را وضعیتی موقت و معلق دانست، نه شرایطی پایدار و قابل اتکا. عوامل مختلفی در این تصمیم نقش داشتهاند؛ از جمله کاهش ذخایر مهمات، آسیب دیدن برخی زیرساختها و پایگاههای آمریکا در منطقه و همچنین فشارهای اقتصادی ناشی از ادامه درگیری.»
این استاد علوم سیاسی ادامه داد: «جنگهای امروز فقط در میدان نبرد تعیین تکلیف نمیشوند، بلکه اقتصاد، انرژی و توان لجستیکی نیز به همان اندازه اهمیت دارند.»
وی افزود: «افزایش قیمت نفت، فشار بر بازار انرژی و هزینههای سنگین نظامی، همگی عواملی هستند که میتوانند سیاستمداران آمریکایی را به سمت تغییر تاکتیک سوق دهند. به نظر میرسد بخشی از مهمات هجومی و تدافعی آمریکا نیز با محدودیتهایی روبهرو شده است.»
زرگر تأکید کرد: «از سوی دیگر، حملات ایران خسارتهایی به برخی پایگاههای آمریکا وارد کرده و طبیعی است که واشنگتن برای بازنگری در وضعیت استقرار نیروها و ترمیم زیرساختهای خود به زمان نیاز داشته باشد.»
خطر عادیشدن حملات به ایران
این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به حملات مکرر آمریکا و اسرائیل علیه برخی مناطق ایران، نسبت به شکلگیری یک روند خطرناک هشدار داد و گفت: «متأسفانه ایران اکنون در شرایطی قرار گرفته که آمریکا و اسرائیل تصور میکنند هر زمان اراده کنند، میتوانند به زیرساختهای کشور حمله کنند.»
وی افزود: «این مسئله بسیار خطرناک است؛ زیرا اگر چنین روندی عادی شود، امنیت ملی کشور با چالشهای جدیتری مواجه خواهد شد.»
زرگر ادامه داد: «هرچند ایران در برابر این حملات واکنش نشان داده و توانسته خسارتهایی نیز به طرف مقابل وارد کند، اما ادامه چنین چرخهای در بلندمدت به سود هیچیک از طرفین نیست.»
وی گفت: «پاسخ متقابل ایران نشان داده کشور از توان دفاعی و تهاجمی برخوردار است، اما واقعیت این است که تداوم حملات پراکنده و دورهای میتواند هزینههای اقتصادی، امنیتی و زیرساختی قابلتوجهی بر کشور تحمیل کند.»
او تأکید کرد: «بنابراین باید راهکاری پیدا شود که اساساً احتمال وقوع چنین حملاتی کاهش یابد.»
بازدارندگی فقط نظامی نیست
زرگر در ادامه با تأکید بر ضرورت تقویت بازدارندگی گفت: «در شرایط کنونی، ایجاد یک سپر دفاعی و شکل دادن به یک فضای پیشگیرانه، مهمترین اولویت کشور است.»
وی افزود: «بازدارندگی صرفاً به معنای افزایش توان نظامی نیست، بلکه دیپلماسی نیز یکی از مهمترین ارکان بازدارندگی محسوب میشود. دیپلماسی، فن ممکن ساختن غیرممکنهاست.»
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: «کشورها از طریق مذاکره میتوانند زمان بخرند، تنشها را مدیریت کنند، مسیر صلح را هموار سازند و در نهایت بازدارندگی پایدارتری ایجاد کنند.»
مذاکره با ضمانت عملی
این استاد علوم سیاسی تأکید کرد: «اگر مذاکرات پشتپردهای میان طرفین در جریان باشد یا زمینههایی برای آغاز دور جدیدی از گفتوگوها فراهم شده باشد، نباید این فرصت نادیده گرفته شود؛ زیرا مدیریت بحران صرفاً از مسیر اقدامات نظامی امکانپذیر نیست.»
وی افزود: «البته تجربه نشان داده است که نمیتوان صرفاً به اظهارات مقامهای آمریکایی اتکا کرد. سابقه روابط دو کشور نشان میدهد هر توافق یا مذاکرهای باید دارای ضمانتهای عملی باشد.»
زرگر گفت: «اگر قرار باشد مذاکرات جدیدی آغاز شود، ایران باید با پیششرطهای مشخص وارد گفتوگو شود. برای مثال، آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران میتواند یکی از اقدامات عملی و اعتمادساز باشد.»
وی تأکید کرد: «اگر طرف مقابل واقعاً به دنبال کاهش تنش است، باید این موضوع را در عمل نشان دهد، نه صرفاً در سطح اظهارنظرهای سیاسی.»
آمادهباش آمریکا ادامه دارد
این کارشناس حوزه سیاست خارجی، ضمن هشدار درباره آرایش نظامی آمریکا گفت: «اگرچه آمریکاییها فعلاً حملات خود را متوقف کردهاند، اما نیروهای نظامی این کشور همچنان از منطقه خارج نشدهاند و پایگاههای آمریکا در وضعیت آمادهباش قرار دارند.»
وی افزود: «این موضوع نشان میدهد که بحران پایان نیافته و صرفاً وارد مرحلهای متفاوت شده است.»
زرگر تأکید کرد: «به همین دلیل، لازم است ایران این وقفه را با هوشیاری کامل مدیریت کند. همزمان باید توان بازدارندگی دفاعی خود را تقویت کند و از هر فرصت دیپلماتیکی که بتواند امنیت کشور را افزایش دهد، بهره ببرد.»
وی در پایان گفت: «مهمترین خطا در شرایط کنونی این است که تصور کنیم صرف توقف حملات، بحران نیز به پایان رسیده است؛ زیرا واقعیتهای میدانی چنین برداشتی را تأیید نمیکنند.»
