روایت کاترین اشتون از برجام تا توافق تازه ایران و آمریکا
مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا در یادداشتی با مرور تجربه برجام، مسیر توافق تازه ایران و آمریکا را در گرو دیپلماسی دقیق، روشن بودن دستورکار مذاکرات و دور ماندن آن از فشارهای (رژیم) اسرائیل دانست.
کاترین اشتون در یادداشتی در اندیشکده چتمهاوس نوشت که اعلام توافق میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، گامی رو به جلو است، اما تبدیل آن به یک توافق پایدار مستلزم آن است که دو طرف بدانند دقیقاً چه اهدافی را دنبال میکنند و کدام مسائل باید در چارچوب گفتوگوها حلوفصل شود.
وی با اشاره به تجربه مذاکرات هستهای که به توافق سال ۲۰۱۵ منجر شد، تأکید کرد که در آن روند، طرفهای مذاکرهکننده از ابتدا موضوعات اصلی را مشخص کرده بودند و همین شفافیت به اعتمادسازی کمک کرد.
به نوشته اشتون، تیم مذاکرهکننده شش کشور در گفتوگو با ایران یک هدف اصلی داشت، ایجاد اطمینان درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران. او تصریح کرد که برجام در سال ۲۰۱۵ به نتیجه رسید و کار کرد، اما دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ آن را ناکافی دانست و عملاً از بین برد.
اشتون در ادامه با مقایسه شرایط کنونی با تجربه برجام نوشت که مذاکرات تازه نیز برای رسیدن به نتیجه پایدار، نیازمند روندی دقیق، مرحلهبهمرحله و بدون غافلگیری است.
او هشدار داد که اگر توافق تنها بر پیامدهای جنگ، از جمله بازگشایی تنگه هرمز، متمرکز بماند و به ریشههای اختلاف پرداخته نشود، نمیتواند تصویر کاملتری از یک سازش پایدار ارائه دهد.
مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا همچنین نقش (رژیم) اسرائیل را یکی از عوامل پیچیدهکننده مسیر توافق دانست و نوشت که اهداف بنیامین نتانیاهو الزاماً با اهداف ترامپ یکی نیست.
به گفته او، نتانیاهو مدتهاست بهدنبال تضعیف نقش منطقهای ایران بوده و ادامه جنگ میتواند برای او ابزاری جهت حفظ حمایت آمریکا و پیشبرد اهدافش در منطقه باشد.
اشتون در بخش دیگری از یادداشت خود، نقش عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران را مهم ارزیابی کرد و نوشت که او بهدلیل سابقه حضور در مذاکرات برجام، برای جامعه بینالمللی چهرهای شناختهشده است و تجربه لازم برای پیشبرد گفتوگوهای جدی را دارد.
وی همچنین با اشاره به نقش میانجیهای تازه از جمله پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان سعودی نوشت که این گروهبندیهای غیررسمی اکنون در حالی وارد میدان شدهاند که سازمان ملل و اروپا نسبت به بحرانهای گذشته در حاشیه قرار گرفتهاند. با این وجود، اشتون تأکید کرد که برای یک توافق بلندمدت، تجربه دیپلماتیک اروپا، نقش چین و سازوکارهای پایدار بینالمللی همچنان میتواند اهمیت داشته باشد.
اشتون در مجموع عنوان کرد که توافق تازه ایران و آمریکا، اگر قرار است فراتر از یک آتشبس موقت عمل کند، باید بر پایه اقدامات اعتمادساز، دستورکار روشن، شناخت دقیق خواستههای دو طرف و مهار فشارهای سیاسی بیرونی پیش برود. این همان عناصری که به گفته او در تجربه برجام، مسیر رسیدن به توافق را ممکن کرد.
