کارشناس مسائل قفقاز: نهایی شدن کریدور «تریپ» به نفع ایران نیست

بعد از جنگ قره‌باغ و تحولاتی که در قفقاز جنوبی رخ داد،‌ ایالات متحده تلاش کرد تا با حضور در این منطقه استراتژیک نقش فعالی را میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان ایفا کند. حتی گفت‌وگوهایی میان مقامات این دو کشور با حضور ترامپ در واشنگتن نیز انجام شد. در عین حال مناسباتی که آمریکا از روابط خود با ارمنستان دنبال می‌کند بیش‌تر جنبه دخالت در امور کشورهای حوزه قفقاز جنوبی و با هدف تحت فشار قرار دادن ایران است. این تحولات و تغییر در معادلات منطقه شمالی ایران بعد تحولات مربوط به جنگ میان روسیه و اوکراین جدی شد.

سفر غیر معمولی که مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا هفته گذشته به ارمنستان داشت، به امضای توافقنامه شراکت راهبردی در چارچوب گذرگاه تجاری مهم تریپ (Tripp) و تفاهم‌نامه‌ای در زمینه مواد معدنی حیاتی منجر شد.

این توافقنامه که میان «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا و «آرارات میرزویان» وزیر امور خارجه ارمنستان انجام شد، در آستانه انتخابات پارلمانی این کشور اهمیت مساله را دو چندان می‌کند.

کریدور ترانزیتی مهمی موسوم به «تریپ» (مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی) که گفته می‌شود جمهوری آذربایجان را از طریق جنوب ارمنستان به نخجوان متصل می‌کند، هدف این مسیر، اتصال آسیای مرکزی و حوزه دریای خزر به اروپا با دور زدن روسیه و ایران است ـ مسیری که منافع تجاری آمریکا را در منطقه تقویت می‌کند.

واشنگتن این پروژه را به‌عنوان اقدامی اعتمادساز پس از پایان مسالمت‌آمیز دهه‌ها مناقشه میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان معرفی کرده است.

تهران مخالفت خود با این گذرگاه را به دلیل ملاحظاتی از جمله قطع کردن ارتباط زمینی ایران با ارمنستان و روسیه، همچنین زمینه‌سازی برای حضور نیروهای آمریکایی در مرزهای ایران اعلام کرده است.

«محمدرضا دماوندی» در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سفر وزیر امور خارجه آمریکا به ارمنستان که غیر منتظره و غیر معمول و با هدف سوخت‌گیری هواپیمایش در توقفی یک ساعته انجام شد گفت: در همان زمان کوتاه اما توافق‌نامه شراکت راهبردی در چارچوب گذرگاه تجاری مهم تریپ (Tripp) و تفاهم‌نامه‌ای نیز در زمینه مواد معدنی حیاتی امضاء شد که قابل توجه است. 

وی تصریح کرد: نکته حائز اهمیت هم‌زمانی امضای توافقنامه با برگزاری انتخابات پارلمانی در ارمنستان است که به نظر می‌رسد امضای این توافقنامه با هدف حمایت از پاشینیان برای انتخابات پیش رو باشد، زیرا دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نیز در فضای مجازی صراحتا حمایت خود را از پاشینیان اعلام کرد؛ این برای نخستین بار است که رئیس جمهور آمریکا از نخست وزیر ارمنستان به این شکل حمایت می‌کند. 

این کارشناس مسائل قفقاز همچنین بیان کرد: شاید یکی از دلایل تحولات اخیر این باشد که شرایط اطمینان خاطر از رأی آوری پاشینیان متزلزل شده و برای تثبیت موقعیت او دست به چنین اقداماتی می‌زنند، پیش از این نیز ماکرون رئیس جمهور فرانسه نیز حمایت خود را از دولت پاشینیان اعلام کرده بود، لذا تمام این‌ اقدامات برای این است که موقعیت پاشینیان در انتخابات تثبیت شود. 

دماوندی با اشاره به این‌که ارمنستان به طور سنتی در حوزه روسیه قرار داشته، گفت: اقدامات و مواضعی که مقامات روسیه در مقابل اقدامات پاشنیان و دولت ارمنستان اتخاذ می‌کنند، بیانگر این مساله است که تقابل میان روسیه و آمریکا در مورد قفقاز جنوبی پررنگ دیده شود. 

وی درباره این‌که آیا روسیه به طور جدی در این موضوع دخالت خواهد داشت یا خیر؟ اظهار کرد: احتمال این‌که روسیه بخواهد دخالت فیزیکی داشته باشد، کم است، اما به هر حال به دلیل ابزارها و جناح‌هایی که در اختیار دارد، می‌تواند از ظرفیت آن‌ها استفاده کند. اخیرا هم لاوروف گفته بود ارمنستان باید بین غرب، اتحادیه اروپا، آمریکا، اتحادیه اوراسیا و همکاری با روسیه یکی را انتخاب کند، نمی‌شود بر روی دو صندلی با هم نشست.

این کارشناس مسائل قفقاز با طرح این پرسش که آیا پاشینیان می‌تواند اکثریت مطلق آرا را در انتخابات به دست آورد یا این‌که یک پیروزی شکننده خواهد داشت؟ افزود: در انتخابات پیش رو ارمنستان رقیبی که به‌ آن‌ معنا پاشینیان را تهدید کند، وجود ندارد اما اپوزیسیون تلاش می‌کند تا بتواند قدرت را از پاشینیان بگیرد. از این جهت است که نخست وزیر ارمنستان فراتر از یک انتخابات به موضوع نگاه می‌کند و او نگاهی مشابه رفراندوم دارد تا رأی اکثریت را بدست آورده و در قدرت بماند. 

دماوندی با اشاره به توافقنامه راهبردی مربوط به کریدور ترانزیتی موسوم به «تریپ» (مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی) گفت: موضوع این کریدور بسیار مهم است زیرا براساس توافق انجام شده 74 درصد سهم جاده متعلق به آمریکا و 26 درصد متعلق به ارمنستان است که به مدت 49 سال واگذار می‌شود و تا 99 سال هم قابل تمدید است. لذا حضور آمریکا در این موقعیت بسیار مهم است. 

وی افزود: در صورتی که پاشینیان کماکان در قدرت باقی بماند به هر حال شرایط خیلی به نفع ما نخواهد بود البته نه به این معنا که مواضعی علیه ایران داشته باشد، اما اگر با همین دست فرمان به راه خود ادامه دهد و ایجاد کریدور تریپ نهایی شود کاملا منافع ایران تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.