چرا پاکستان و افغانستان هنوز در حال جنگ هستند؟
گزارش تازه نیویورک تایمز به افزایش خطرناک تنشها میان پاکستان و افغانستان میپردازد؛ بحرانی که در ماههای اخیر از درگیریهای مرزی پراکنده فراتر رفته و به یکی از جدیترین رویاروییهای دو کشور در دهههای اخیر تبدیل شده است.
به گزارش خبرفوری، مقامهای پاکستانی میگویند گروههای شبهنظامی، بهویژه «تحریک طالبان پاکستان» یا TTP، از خاک افغانستان برای انجام حملات علیه نیروهای امنیتی پاکستان استفاده میکنند. حکومت طالبان در افغانستان این اتهام را رد میکند، اما حملات مرگبار در مناطق مرزی باعث شده فضای بیاعتمادی میان دو طرف به شدت افزایش یابد.
در ماههای گذشته، پاکستان شاهد موجی از بمبگذاریها، حملات انتحاری و عملیات مسلحانه بوده است؛ بهخصوص در ایالتهای خیبر پختونخوا و بلوچستان. دولت اسلامآباد معتقد است بسیاری از مهاجمان پس از حمله به داخل افغانستان فرار میکنند یا از آنجا هدایت میشوند. یکی از حملات مهم، انفجار مرگبار در منطقه باجور بود که دهها کشته و زخمی بر جای گذاشت و مسئولیت آن را تحریک طالبان پاکستان بر عهده گرفت.
در واکنش، ارتش پاکستان عملیات نظامی و حملات هوایی علیه اهدافی در داخل افغانستان انجام داده است. این حملات باعث کشته شدن شماری از نیروهای طالبان و همچنین غیرنظامیان شده و خشم شدید حکومت طالبان را برانگیخته است. طالبان این حملات را نقض حاکمیت افغانستان توصیف کرده و هشدار دادهاند که به آن پاسخ خواهند داد. در برخی مناطق مرزی، تبادل آتش توپخانهای و درگیری مستقیم میان نیروهای دو کشور رخ داده است.
بیشتر بخوانید:
جنجال عجیب سن نامزد ریاستجمهوری | یک بچه کل کشور را سرکار گذاشت
حزب مردمی سوسکها | شورش بیکاران علیه دیوان عالی هند
گزارش توضیح میدهد که ریشه این بحران تنها به مسئله تروریسم محدود نمیشود. اختلاف تاریخی بر سر «خط دیورند» ــ مرزی که در دوران استعمار بریتانیا تعیین شد ــ همچنان یکی از مهمترین عوامل تنش میان دو کشور است. بسیاری از دولتهای افغانستان، از جمله حکومت فعلی طالبان، این مرز را بهطور کامل به رسمیت نشناختهاند. این موضوع دهههاست باعث بیاعتمادی و درگیریهای مکرر شده است.
درگیریها پیامدهای انسانی گستردهای نیز داشته است. سازمانهای بینالمللی هشدار دادهاند که هزاران خانواده در مناطق مرزی مجبور به ترک خانههای خود شدهاند و دسترسی به غذا، دارو و کمکهای انسانی دشوارتر شده است. برخی گزارشها حاکی از آن است که بیش از صد هزار نفر در اثر درگیریهای اخیر آواره شدهاند. همچنین بسته شدن گذرگاههای مرزی تجارت و انتقال کالا را مختل کرده و اقتصاد شکننده افغانستان را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.
نیویورک تایمز همچنین اشاره میکند که این بحران ابعاد منطقهای و بینالمللی هم پیدا کرده است. چین، قطر و برخی کشورهای دیگر تلاش کردهاند میان دو طرف میانجیگری کنند تا از گسترش جنگ جلوگیری شود. چین نگران بیثباتی در نزدیکی پروژههای اقتصادی خود در پاکستان است و کشورهای غربی نیز از احتمال تبدیل شدن این تنشها به یک جنگ گسترده منطقهای ابراز نگرانی کردهاند.
در داخل پاکستان، فشار افکار عمومی بر دولت برای مقابله سختتر با شبهنظامیان افزایش یافته است. ارتش پاکستان میگوید دیگر نمیتواند اجازه دهد گروههای مسلح از آن سوی مرز حمله کنند. در مقابل، طالبان افغانستان معتقدند پاکستان تلاش میکند مشکلات امنیتی داخلی خود را به گردن کابل بیندازد. این فضای متشنج باعث شده روابطی که پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ تا حدی همکاریآمیز به نظر میرسید، اکنون به مرحلهای خطرناک برسد.
گزارش تأکید میکند که هر دو کشور اکنون در چرخهای از خشونت، حملات تلافیجویانه و بیاعتمادی گرفتار شدهاند؛ وضعیتی که اگر مهار نشود، میتواند ثبات کل منطقه را تهدید کند.
