الگوی عمیقتر پشت پاکسازیهای نظامی چین | پاکسازی سیاسی و مدرنسازی نظامی
گزارش تازه فارین پالیسی به بررسی موج گسترده پاکسازیهای نظامی در چین تحت رهبری شی جینپینگ پرداخته است؛ روندی که همزمان با نزدیک شدن به صدمین سالگرد تأسیس ارتش آزادیبخش خلق در سال ۲۰۲۷، اهمیت بیشتری یافته است.
به گزارش خبرفوری، در این گزارش آمده است که شی جینپینگ طی سالهای اخیر کارزاری بیسابقه برای حذف فرماندهان ارشد نظامی به راه انداخته است. این پاکسازیها که در ابتدا با عنوان مبارزه با فساد معرفی میشدند، بهتدریج ابعاد گستردهتری پیدا کرده و اکنون به یکی از مهمترین ابزارهای تثبیت قدرت سیاسی او تبدیل شدهاند.
بر اساس تحلیلها، صدها افسر ارشد و مقام نظامی در این روند کنار گذاشته شدهاند. تنها از سال ۲۰۲۲ تاکنون، بیش از ۱۰۰ مقام بلندپایه ارتش از سمتهای خود برکنار شدهاند؛ آماری که نشاندهنده عمق و شدت این تغییرات است.
این پاکسازیها بهویژه در سطوح عالی فرماندهی ارتش متمرکز بوده و حتی نزدیکترین متحدان شی را نیز در بر گرفته است. در یکی از برجستهترین موارد، ژنرالهای ارشد و اعضای کمیسیون مرکزی نظامی (بالاترین نهاد فرماندهی نیروهای مسلح چین) هدف این اقدامات قرار گرفتند. برخی از این برکناریها بهقدری گسترده بوده که ساختار رهبری نظامی کشور را بهطور موقت دچار خلأ کرده است.
بیشتر بخوانید:
چرا چین کنار ایستاده است؟ | وقتی دشمنت اشتباه میکند، حرفش را قطع نکن!
برکناری ۹ مقام نظامی دیگر | در چین چه خبر است؟
گزارش تأکید میکند که این روند تنها به مبارزه با فساد محدود نیست. بسیاری از تحلیلگران معتقدند هدف اصلی، تضمین وفاداری کامل ارتش به شخص شی و حزب کمونیست چین است. در این چارچوب، وفاداری سیاسی حتی از تخصص و تجربه نظامی نیز مهمتر تلقی میشود.
در عین حال، این پاکسازیها بازتابی از وجود شکافها و رقابتهای داخلی در ساختار نظامی چین نیز هستند. ارتش آزادیبخش خلق از دیرباز دارای جناحها و شبکههای قدرت غیررسمی بوده و شی تلاش کرده است این ساختارهای موازی را از بین ببرد و کنترل کامل را در دست بگیرد.
با این حال، این رویکرد پیامدهای بالقوهای نیز به همراه دارد. حذف گسترده فرماندهان باتجربه میتواند به کاهش کارایی و آمادگی عملیاتی ارتش منجر شود. برخی کارشناسان هشدار دادهاند که این تغییرات ممکن است توانایی چین برای اجرای عملیاتهای پیچیده نظامی را در کوتاهمدت تضعیف کند.
در کنار این نگرانیها، گزارش اشاره میکند که شی جینپینگ همزمان با این پاکسازیها، برنامهای گسترده برای مدرنسازی ارتش نیز دنبال میکند. هدف نهایی، تبدیل ارتش چین به نیرویی «در سطح جهانی» تا سال ۲۰۲۷ است زمانی که صدمین سالگرد تأسیس این نیرو فرا میرسد.
این دو روند (پاکسازی سیاسی و مدرنسازی نظامی) بهطور همزمان در حال پیشروی هستند. از یک سو، شی تلاش میکند ارتشی پیشرفتهتر و کارآمدتر بسازد؛ و از سوی دیگر، میکوشد اطمینان حاصل کند که این ارتش کاملا تحت کنترل سیاسی او قرار دارد.
گزارش همچنین به بُعد تاریخی این موضوع اشاره میکند و یادآور میشود که پاکسازیهای نظامی در چین سابقهای طولانی دارند و به دوران مائو تسهتونگ بازمیگردند. با این حال، مقیاس و شدت اقدامات کنونی، آنها را در زمره بزرگترین تحولات در تاریخ معاصر ارتش چین قرار داده است.
در نهایت، فارین پالیسی نتیجه میگیرد که این پاکسازیها نشاندهنده ترکیبی از قدرت و نااطمینانی هستند. از یک سو، شی جینپینگ توانسته کنترل بیسابقهای بر ارتش اعمال کند؛ اما از سوی دیگر، همین اقدامات ممکن است نشانهای از نگرانیهای عمیقتر درباره وفاداری و انسجام درونی نیروهای مسلح باشد.
