کارآیی اندیشۀ دکتر پزشکیان؛ خوانشی نو از سیاست در دوران جنگ و پساجنگ
حبیب الله عباسی/ مدیر کل روابط عمومی دفتر رئیس جمهور
گفتمان سیاسی دولت چهاردهم، علاوه بر اتکای رئیسجمهور به مشورت با متخصصان، بر دانش، بینش، عقلانیت و دوراندیشی و نیز فهمی انسانی و دینی استوار است؛ ویژگیای که آن را از سطح مدیریت روزمره به سطح طراحی راهبردی، بهویژه در شرایط بحران، ارتقا میدهد.
باورهای کلیدی دکتر پزشکیان
دکتر پزشکیان از آغاز با کلیدواژۀ «وفاق» و تعبیر ساده اما معنادار «دعوا نکنیم» شناخته شد؛ مفهومی که امروز در قالب «همدلی و انسجام ملی» به محور گفتمان سیاسی دولت بدل شده و در عمل، به مدیریت موفق همزمان حوزههای نظامی و اجتماعی انجامیده است. در این چارچوب، وفاق نه یک توصیه اخلاقی، بلکه ابزاری برای کاهش تعارضات درونی و افزایش کارآمدی تصمیمسازی ملی است.
ایران امروز با واقعیتی پیچیده روبهروست؛ از آتشبس شکننده و فشارهای خارجی تا تحولات پیشبینیناپذیر منطقهای. در چنین شرایطی، رئیسجمهور با طرح مفهوم «جهاد اکبر»، که در ادامه بهمثابۀ «مجاهدت حداکثری» نیز قابل تبیین است، تلاش کرده چارچوبی برای عبور از بحران ارائه دهد. این مفهوم، در سطح راهبردی، به معنای تبدیل فشارهای بیرونی به فرصت بازآرایی درونی و تقویت ظرفیتهای ملی است.
آنچه از این رویکرد برداشت میشود، صرفاً یک مفهوم دینی نیست، بلکه دکترین عملیاتی دولت چهاردهم برای مواجهه با چالشهای پیچیده داخلی و خارجی است؛ دکترینِی که میتواند مسیر گذار از «مدیریت بحران» به «ساخت فعال آینده» را هموار کند و افق یک ایران توانمندتر را در دوره پساجنگ ترسیم نماید.
در این چارچوب، مجاهدت حداکثری به یک راهبرد ملی تبدیل میشود که ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را بهصورت یکپارچه در بر میگیرد. این نگاه، بر پیوند حداکثری میان میدان و جامعه، اقتصاد و امنیت، و فرهنگ و سیاست تأکید دارد و از آنها یک منظومۀ منسجم میسازد.
ابعاد راهبردی مجاهدت حداکثری
در سطح فردی و مدیریتی، این رویکرد بر خودسازی، شفافیت، مسئولیتپذیری و مقابله با فساد تأکید دارد؛ امری که زیربنای هر تحول پایدار در حکمرانی است. بدون اصلاح درون و عبور از منافع شخصی، اصلاح بیرونی به نتیجه نخواهد رسید.
در سطح ملی و اجتماعی، مجاهدت حداکثری به معنای تقویت همبستگی، افزایش اعتماد عمومی و ارتقای مشارکت مردم در فرآیندهای تصمیمسازی و اجرا و عبور از محدودیتهای خودساخته بروکراتیک و «منیتهای سازمانی» است. در این نگاه، جامعه صرفاً مخاطب سیاست نیست، بلکه به کنشگر فعال در تولید قدرت ملی تبدیل میشود.
نقش دولت در روزهای بحران و پسا بحران
فراخوان دکتر پزشکیان مبنی بر اینکه «همه باید به صحنه بیایند و ایثارگرانه اقدام کنند»، فراتر از یک شعار سیاسی، بلکه دعوتی به بازتعریف نقش مردم در حکمرانی است. «همه» به معنای تمامی اقشار، سلیقهها و گروههاست؛ نگاهی که تنوع اجتماعی را از یک چالش بالقوه به یک مزیت راهبردی تبدیل میکند.
در این میان، تأکید بر «تحمل» نیز معنایی فعال دارد؛ نه پذیرش منفعلانه شرایط، بلکه تابآوری هوشمندانه و حرکت مستمر برای یافتن راهحلها. چنین رویکردی میتواند سرمایه اعتماد را در جامعه بازسازی کرده و شکافهای اجتماعی را کاهش دهد.
در مجموع، اندیشۀ دکتر پزشکیان بر سه محور وفاق، مجاهدت حداکثری، عقلانیت و مسئولیتپذیری استوار است. این رویکرد، اگر در سطح سیاستگذاری و اجرا تداوم یابد، میتواند کشور را از مرحله مدیریت بحران به مرحله بازسازی و پیشرفت هدایت کند. در این مسیر، دولت بیش از آنکه صرفاً مجری باشد، باید تسهیلگر باشد؛ با ایجاد زیرساختها، کاهش موانع و فراهمسازی زمینه مشارکت برای همه کسانی که میخواهند در ساخت آینده ایران نقش داشته باشند.
