۵ خواسته غیرممکن ترامپ و جنگی که از آن گریزی نیست

به گزارش خبر فوری به نقل از میدل ایست مونیتور، ترامپ، که از موفقیت چشمگیر اخیر خود در ونزوئلا دلگرم شده است، با خواسته‌هایی که تنها می‌توان آنها را حداکثری توصیف کرد، وارد این مذاکرات با ایران می‌شود. شرایط آنقدر وخیم است که حتی باتجربه‌ترین دیپلمات‌ها نیز آنها را «از نفس افتاده» می‌نامند.

آنطور که روزنامه اسرائیلی معاریو گزارش داده است، ایالات متحده پنج درخواست اصلی از دولت ایران مطرح کرده است. این درخواست‌ها عبارتند از انتقال ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده، نابودی تأسیسات هسته‌ای ایران، نابودی توانایی موشک‌های بالستیک، پایان برنامه موشکی و پایان حمایت از نیروهای متحد خود در یمن، عراق، سوریه و لبنان. اینها درخواست‌های اولیه نیستند؛ اینها اولتیماتوم‌هایی هستند که زیر توپ‌های ناوگان دریایی آمریکا که در حال نزدیک شدن است، صادر می‌شوند.

صراحت ترامپ، صراحت مردی است که از نتیجه مطمئن است. ترامپ که اخیراً مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا را مجبور به تسلیم کرده، متقاعد شده است که می‌تواند همان عملکرد  را با دولت ایران تکرار کند. اما ایران ونزوئلا نیست. ایران چهل و پنج سال را صرف آماده شدن برای این لحظه کرده است و ممکن است طرح بلندپروازانه ترامپ را خنثی کند.

بیشتر بخوانید:

مذاکرات عمان؛ جنگی برای اسرائیل یا صلحی برای آمریکا؟

سرلشکر عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، این هفته هنگام بازدید از یک تأسیسات موشکی سپاه پاسداران اعلام کرد: «پس از جنگ ۱۲ روزه، ما با اتخاذ سیاست جنگ نامتقارن، دکترین نظامی خود را از دفاعی به تهاجمی تغییر داده‌ایم. ما فقط به پیروزی فکر می‌کنیم. ما هیچ ترسی از قدرت ظاهری دشمن نداریم.» چنین موضع جسورانه‌ای می‌تواند نشان دهد که ایران آماده جنگ است.

این تغییر در دکترین نظامی، پاسخ ایران به حملات ویرانگری است که ژوئن گذشته با آن مواجه شد. ایرانی‌ها که دوره‌ای را پشت سر گذاشته‌اند که ترامپ ادعا می‌کرد برنامه هسته‌ای ایران نابود شده است، محاسبات خود را تغییر داده‌اند. آنها اکنون در حال اتخاذ یک دکترین نظامی هستند که تماماً درباره اقدام سریع و قاطع است، به گفته موسوی: «سریع و قاطع و طوری که با محاسبات آمریکا مطابقت نخواهد داشت.»

جالب‌ترین خواسته‌ای که ترامپ مطرح کرده، خواسته‌ای است که ایران به سختی می‌تواند به آن عمل کند: برچیدن برنامه موشک‌های بالستیک ایران. همانطور که برونون مدوکس، مدیر و مدیر اجرایی چتم هاوس، خاطرنشان کرد، «موشک‌ها تنها سپری هستند که مانع از فروپاشی ایران توسط دشمنانش می‌شوند. بدون آن، ایران در معرض قدرت هوایی اسرائیل و بمب‌افکن‌های رادارگریز آمریکا قرار خواهد گرفت»

بنیامین نتانیاهو، این را می‌داند و از آن برای مذاکره با آمریکا استفاده می‌کند. نتانیاهو این هفته در دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اعلام کرد: «ایران بارها ثابت کرده که نمی‌توان به وعده‌هایش اعتماد کرد.» مقامات اسرائیلی به کانال ۱۴ گفتند : «تهران از مذاکرات برای وقت‌کشی و انتقال سلاح‌های تهاجمی به مخفیگاه‌ها استفاده می‌کند.»

الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل هم اعلام کرد: «بیایید حقیقت را بپذیریم. هیچ ارزشی برای توافق دیپلماتیک با ایران وجود ندارد.» با این حال، این نگرش بخشی از نگرانی عمیق‌تری در اسرائیل است، مبنی بر اینکه ترامپ واقعاً توافقی، هرچند ضعیف، انجام خواهد داد که بقای ایران را تضمین کند.

جنبه منطقه‌ای نیز عنصر جدیدی از بی‌ثباتی را به این درگیری وارد می‌کند. شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، پیش از این اعلام کرده بود که سازمانش در یک درگیری احتمالی بی‌طرف نخواهد ماند. او در یک سخنرانی تلویزیونی در 26 ژانویه گفت: «ما مصمم به دفاع از خود هستیم. جنگ بعدی، جنگی برای همه ماست.» علاوه بر این، او فاش کرد که بازیگران بین‌المللی از حزب‌الله پرسیده بودند که آیا در صورت حمله آمریکا و اسرائیل از ایران دفاع خواهد کرد یا خیر، و حزب‌الله در پاسخ گفته بود: «حزب‌الله در هر اقدام تجاوزکارانه احتمالی گنجانده شده و هدف قرار گرفته است. ما در زمان مناسب تصمیم خواهیم گرفت که چگونه عمل کنیم.»

بیشتر بخوانید:

متن حرف‌های ترامپ و شی منتشر شد | چین روابطش را با ایران محدود می‌کند؟

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، می‌گوید مذاکرات باید در مورد «موشک‌های بالستیک ایران، حمایت از شبکه‌های نیابتی در سراسر منطقه و نحوه برخورد آنها با مردم خودشان» انجام شود. با این حال، ایران به روشنی اعلام کرده است که برنامه موشکی‌اش «از روی میز مذاکره کنار گذاشته شده است». مقام ارشد ایران در مصاحبه‌ای با رویترز گفت که ایران مایل است در مورد سطح غنی‌سازی اورانیوم که می‌تواند از ۶۰ درصد به ۳.۶۷ درصد، همانطور که در برجام آمده است، کاهش یابد، انعطاف‌پذیر باشد. با این حال، موشک‌ها قابل مذاکره نیستند.

آلن ایر، دیپلمات آمریکایی که با ایران در مورد برنامه هسته‌ای این کشور مذاکره کرده است، گفت: «انتخاب مذاکرات غیرمستقیم معادل دیپلماتیک این است که یک جراح قبل از یک عمل جراحی دشوار، اتر را تزریق کند و سپس دستکش‌ها را بپوشد.»

یک مقام ناشناس گفت کاخ سفید نیز در مورد مذاکرات دچار توهم نیست: «ما بسیار تردید داریم که این مذاکرات موفقیت‌آمیز باشد، اما به هر حال این کار را به خاطر احترام به متحدانمان در منطقه انجام می‌دهیم، متحدانی که از ما التماس می‌کنند که از این مذاکرات پیش از موعد خارج نشویم.»

این شک و تردید موجه است. رئیس جمهور ترامپ نیرویی عظیم را گرد هم آورده است: ناوهای هواپیمابر، جت‌های جنگنده و بمب‌افکن‌ها در پایگاه‌های منطقه؛ این بلوف نیست. میزان محبوبیت او در پایین‌ترین حد خود قرار دارد و هیچ چیز مانند بمباران دشمن قدیمی، آمریکایی‌ها را سرپا نگه نمی‌دارد. بحران گروگان‌گیری سال ۱۹۷۹ هنوز خاطره‌ای دردناک در آمریکا است و ترامپ می‌داند چگونه از این درد بهره ببرد.

ایران همچنین شاهد بسیاری از این مذاکرات و شاهد شکست آنها بوده است، تحریم‌ها، ترورها، حملات سایبری و بمباران علیه مردم و دولت خود را تحمل کرده است. ایران یاد گرفته است که چگونه استراتژیک باشد، چگونه زنده بماند، چگونه دشمنان خود را منتظر بگذارد. اما آیا ترامپ می‌تواند منتظر بماند تا ایران که به دهه‌ها فکر می‌کند، نه چند روز، از بین برود؟

محتمل‌ترین نتیجه، نتیجه‌ای است که هر دو طرف خود را برای آن آماده می‌کنند. با این حال، این نتیجه‌ای است که هیچ‌کدام از طرفین ممکن است کاملاً خواهان آن نباشند: حملات نظامی، تلافی‌جویی ایران، تشدید تنش منطقه‌ای و نتیجه‌ای بی‌نتیجه که در آن هیچ‌کدام از طرفین مایل به جنگ نبودند، اما نمی‌توانستند از آن اجتناب کنند. ترامپ هر اتفاقی را که بیفتد موفقیت‌آمیز اعلام خواهد کرد. ایران اعلام خواهد کرد که از حاکمیت خود دفاع کرده است. منطقه کشته‌های خود را خواهد شمرد. و دو طرف برای دور سوم در یک سال یا کمتر آماده خواهند شد.

پنج خواسته ترامپ نه تنها غیرممکن است که برآورده شوند، بلکه قرار است رد شوند. و در شرایط فعلی، رد این خواسته‌ها به ناچار به حمله دوم منجر می‌شود، درگیری‌ای که هیچ یک از طرفین خواهان آن نیستند، اما هر دو طرف معتقدند که می‌توانند به آن دست یابند. دیگر سوال این نیست که آیا دور دوم حملات به ایران اتفاق خواهد افتاد یا خیر؛ تنها موضوع زمان است و اینکه آیا می‌توان آتش‌هایی را که روشن شده‌اند، قبل از اینکه کل منطقه را در بر بگیرند، مهار کرد یا خیر.