قربانی در جنگ جانشینی | چگونه معتمدترین فرد به رهبر چین از دایره قدرت بیرون رفت؟
کارشناسان میگویند شی جینپینگ با کنار گذاشتن یک فرمانده که بهطور قابل توجهی اعتماد او را زیر پا گذاشته، در حال اثبات قدرت خود است.
به گزارش خبر فوری به نقل از گاردین، در مراسمی نظامی در اواخر دسامبر، هنگامی که ژانگ یوشیا، عالیترین ژنرال چین، شانه به شانه شی جینپینگ ایستاده بود، چندان خبر نداشت که تنها چند هفته بعد، قرار است چه سرنوشتی در انتظارش باشد؛ زمانی که تحت بررسی و بازجویی قرار گرفت.
این ژنرال ۷۵ ساله، با توجه به قرار گرفتن در کنار رهبر چین که سمت راست او ایستاده است، موقعیت خود را در هرم قدرت کشور نشان میدهد. بهعنوان معاون رئیس کمیسیون مرکزی نظامی، نهاد حاکم بر ارتش آزادیبخش خلق، او پس از شی، دومین فرد قدرتمند در ارتش چین محسوب میشود؛ یعنی پس از خود شی که فرمانده کل است.
اما روز شنبه، وزارت دفاع چین اعلام کرد که ژانگ و لیو ژنلی، یکی دیگر از اعضای کمیسیون، تحت بررسی قرار دارند بهخاطر «ظن به نقض شدید انضباط و قانون»، عبارتی که در زبان حزبی به معنای فساد است.
ژانگ و لیو هنوز رسماً از حزب یا کمیسیون اخراج نشدهاند، اما قرار گرفتن تحت تحقیق تقریباً مطمئناً به این نتایج منجر خواهد شد.
بیشتر بخوانید:
نفوذ در حلقه «شی» | اتهام ژنرال چینی: فروش اطلاعات به سیا!
من ذاتا شورشیام | میلیاردر رسانهای مغضوب چین | جیمی لای کیست؟
نیل توماس، پژوهشگر سیاست چین در اندیشکده آسیا سوسایتی، میگوید: «این بهراحتی مهمترین پاکسازی در ارتش آزادیبخش خلق در دوران پس از مائو است. نمیتوان اهمیت آن را کماهمیت جلوه داد… این اتفاق بسیار نادر است؛ مثل این میماند که رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا به خاطر فساد دستگیر شود.»
در یک سرمقاله در روزنامه رسمی ارتش آزادیبخش خلق، اتهامات علیه ژانگ و لیو مطرح شده است. در این سرمقاله آمده است که این دو مرد «بهطور جدی به اعتماد و انتظارات حزب و کمیسیون خیانت کردهاند» و «مشکلات سیاسی و فساد را پرورش دادهاند که به رهبری مطلق حزب بر ارتش آسیب میزند.»
جزئیات دقیق اتهامات افشا نشده است، اما سرمقاله نشان میدهد که مشکلات سیاسی نیز بهعنوان یکی از عوامل، در کنار فساد، مطرح بودهاند.
آلفرد وو، دانشیار دانشگاه ملی سنگاپور، گفت که حضور اخیر ژانگ در کنار شی و نامزدی او برای عضویت در کمیسیون حزب در کنگره بیستم حزب در سال ۲۰۲۲، زمانی که او از سن معمول بازنشستگی گذشته بود، نشان میدهد که او تا مدت نسبتاً اخیر فردی مورد اعتماد بوده است. وو گفت: «فساد یکشبه رخ نمیدهد.»
ژانگ، ارشدترین فرد در زنجیرهای از مقامات بلندپایه ارتش است که در سالهای اخیر از قدرت سقوط کردهاند، از جمله لی شانگفو، وزیر دفاع سابق، که در ۲۰۲۳ از کمیسیون مرکزی نظامی اخراج شد و در ۲۰۲۴ از حزب بیرون انداخته شد. وال استریت ژورنال گزارش داده که سقوط ژانگ به دلیل این بوده که او لی را ارتقا داده بود.
دنیس ویلدر، پژوهشگر ارشد دانشگاه جورجتاون و تحلیلگر سابق سیا، گفت که احتمالاً رقابت قدرت توضیح محتملتری نسبت به فساد است. او گفت: «این پاکسازی درباره فساد نیست، درباره افشای اسرار هم نیست، درباره ژنرالی است که بیش از حد قدرتمند شده است.»
هر دلیلی عامل سقوط ژانگ باشد، یک چیز قطعی است: شی میخواهد او برود. توماس گفت: «اینکه شی دست به پاکسازی دست راست خود در ارتش میزند، یک تحول شوکآور است و نشان میدهد ژانگ مرتکب خیانت قابل توجهی به اعتماد شی شده است.»
ژانگ زمانی یکی از نزدیکترین متحدان نظامی شی محسوب میشد. او از جمله «شاهزادگان حزبی» است، فرزند انقلابیونی که زیر نظر مائو زِدونگ خدمت کردهاند. او یکی از معدود ژنرالهایی است که بهعنوان افسر خط مقدم در جنگ چین با ویتنام در سال ۱۹۷۸ تجربه نبرد واقعی داشته است.
این سوابق و این واقعیت که شی او را برای خدمت در کمیسیون مرکزی نظامی انتخاب کرده بود، ممکن بود نشاندهنده نوعی حمایت سیاسی باشد.
اما به نظر میرسد شی مصمم است خلاف آن را ثابت کند. توماس گفت: «برای شی، هیچ چیزی مهمتر از تقویت انضباط حزبی و اطمینان از این نیست که حزب به سرنوشت حزب کمونیست شوروی دچار نشود؛ حزب شوروی از نظر او به دلیل فساد بیاثر شد. هیچکس در پکن امن نیست، چون شی حزب را بالاتر از هر فردی قرار میدهد.»
کنترل حزب بر نیروهای مسلح، محور قدرت حزب و بنابراین محور قدرت شی است. این یعنی شی حاضر است برای اثبات اقتدار خود، هر قیمتی بپردازد، حتی اگر نتیجه آن یک ترکیب کمیسیون مرکزی نظامی بهطور تقریباً مضحک بهنظر برسد؛ جایی که عملاً تنها دو نفر باقی میمانند: خود شی و رئیس ضد فساد در کمیسیون مرکزی نظامی: ژانگ شنمین.
برای تحلیلگران غربی، بزرگترین سؤال این است که این اتفاق برای ساختار نظامی چین و بهویژه آمادگی آن برای حمله به تایوان چه معنایی دارد. اطلاعات آمریکا بر این باور است که شی دستور داده ارتش تا سال ۲۰۲۷ برای پیروزی در جنگ احتمالی آماده باشد و این سال، سالی حیاتی برای مدرنسازی ارتش است. اتحاد با جزیره خودگردان تایوان که پکن آن را قلمرو خود میداند، یکی از اولویتهای اصلی شی است و او استفاده از زور را برای رسیدن به این هدف رد نکرده است.
برخی معتقدند این پاکسازیها دستکم در کوتاهمدت احتمال حمله به تایوان را کاهش میدهد، زیرا ارتش اکنون ظرفیت تصمیمگیری سطح بالا برای اجرای عملیات پیچیده را ندارد. ویلدر گفت: «این به ارتش آمریکا زمان بیشتری میدهد تا برای درگیری با تایوان آماده شود.»
دیگران هشدار میدهند که افراد برکنارشده ممکن است با یک ترکیب جوانتر و تهاجمیتر جایگزین شوند که احتمالاً کمتر رهبر خود را به چالش میکشند.
لایل گلدستاین، مدیر برنامه آسیا در اندیشکده سیاست خارجی دفاعی اشاره کرد که چین در رژه نظامی سپتامبر، مجموعهای از سلاحهای جدید و قدرتمند را رونمایی کرد؛ نمایشی از قدرت و تهدید.
او گفت: «فکر میکنم اشتباه بزرگی باشد اگر تصور کنیم ارتش چین فاقد افسران ارشد توانمند است یا بهخاطر این تکان در کمیسیون مرکزی نظامی، احتمال حرکت علیه تایوان کمتر شده است.»
یکی از جنبههایی که تقریباً همه درباره آن توافق دارند این است که تحقیقات به ژانگ و لیو ختم نخواهد شد. پژوهشگران حزب کمونیست چین فساد را ویژگی سیستم میدانند، نه نقص آن. ژانگ و لیو احتمالاً درباره جرایم خاصی که متهم به آن هستند بازجویی خواهند شد و این امر نامهای بیشتری را آشکار خواهد کرد. وو گفت: «احتمالاً بازداشتهای بیشتری در راه است.»
