چگونه رفتارهای روزانه والدین بهطور نامحسوس بر سلامت آینده فرزندان تاثیر میگذارد؟
نتایج یک پژوهش جدید که در برزیل انجام شده است، پدیدهای نگرانکننده را نشان میدهد، و آن اینکه کودکان بیش از آنکه از ورزشکردن والدینشان الگو بگیرند، از لحظات بیتحرکی آنها تقلید میکنند.
بر این اساس، همهگیری کمتحرکی در میان کودکان ریشه در محیط خانوادگی آنها دارد. پژوهشی که توسط دانشگاه ایالتی سائوپائولو روی ۱۸۲ خانواده در برزیل انجام شده است، تأثیر کمتر شناختهشده عادات والدین بر فعالیت بدنی کودکان را تأیید میکند.
این یافتهها که در مجله «Sports Medicine and Health Science» منتشر شدهاند، اهمیت زیادی دارند زیرا رویکردهای سنتی ما را در پیشگیری به چالش میکشند.
تقلید از خانواده، عامل تقویت بیتحرکی
کمتحرکی آسانتر از عادات خوب ورزشی منتقل میشوند. دیگو کریستوفارو و تیم پژوهشی او دستگاههای شتابسنج را بهمدت یک هفته به والدین و کودکان متصل کردند. نتایج نشان داد که کودکان لحظات بیتحرکی والدین خود را بیش از فعالیتهای بدنی آنها تقلید میکنند.
این انتقال بهویژه در مورد مادران کمتحرک بیشتر دیده میشود. زمانی که مادر ساعتهای طولانی را در حالت نشسته سپری میکند، کودک نیز بهطور طبیعی همین سبک زندگی را میپذیرد. در مقابل، حتی مادرانی که توصیههای فعالیت بدنی را رعایت میکنند، لزوماً نمیتوانند این عادت مثبت را به فرزندان خود منتقل کنند.
توضیح این موضوع در نحوه سازماندهی زندگی روزانه خانوادهها نهفته است. زمانهای مشترک اغلب شامل فعالیتهایی مانند انجام تکالیف، غذا خوردن مقابل تلویزیون یا استفاده جمعی از صفحهنمایشها هستند. این لحظات به شکلگیری الگوهای رفتاری پایدار در کودک منجر میشوند. پیش از این یک پژوهش در بریتانیا نشان داده بود کودکانی که والدینشان بیش از دو ساعت در روز تلویزیون تماشا میکنند، همان عادت را در پیش میگیرند.
ابعاد گسترده مشکل کمتحرکی در کودکان
آمارها دلیل این نگرانی فزاینده را نشان میدهند. بر اساس گزارش انجمن کودکان برزیل، ۳۸ درصد از کودکان و نوجوانان برزیلی دچار اضافهوزن هستند که مستقیماً به کمتحرکی بیش از حد مربوط است. خانوادههای مورد بررسی بهطور میانگین روزانه ۸ تا ۹ ساعت را در حالت نشسته میگذرانند.
این وضعیت فقط به برزیل محدود نیست. کمتحرکی به مشکلی جهانی تبدیل شده است که سلامت عمومی را به چالش میکشد.
بر اساس توصیههای بینالمللی، انجام کارهایی مانند ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه برای کودکان، دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت در هفته برای بزرگسالان، و محدود کردن زمان استفاده تفریحی از صفحههای نمایش به دو ساعت در روز ضروری هستند.
با این حال، تعداد کمی از خانوادهها همزمان به این اهداف دست مییابند. این مطالعه نشان میدهد کودکانی که در خانوادههایی زندگی میکنند که والدینشان این توصیهها را رعایت نمیکنند، بیشتر از سایرین دچار کمتحرکی هستند. این موضوع اهمیت الگوی رفتاری والدین را برجسته میکند.
راهکارهای مؤثر برای مقابله با کمتحرکی در خانواده
راهکارهای عملی برای تغییر این روند وجود دارد. یک فراتحلیل کانادایی نشان میدهد افزایش ۲۰ دقیقهای فعالیت بدنی والدین میتواند باعث افزایش ۵ تا ۱۰ دقیقهای فعالیت بدنی متوسط در کودکان شود.
تجهیزات خانگی، حمایت عاطفی و هدایت والدین ابزارهای مؤثری هستند. ایجاد فرصتهای مشترک برای تحرک میتواند پویایی خانواده را بهطور مثبت تغییر دهد. پیادهروی خانوادگی، فعالیتهای بیننسلی و مدیریت زمان استفاده از صفحههای نمایش از جمله راهکارهای ساده و قابل اجرا در این خصوص هستند.
کارزارهای پیشگیری باید کل خانواده و نه فقط کودکان را هدف قرار دهند. بازنگری در استفاده از فناوری در خانه، تشویق به تحرک روزانه و برنامهریزی زمانهای خانوادگی از جمله راهبردهای امیدوارکننده هستند. سیاستگذاری عمومی نیز باید بزرگسالان را بهعنوان عامل کلیدی تغییر در نظر بگیرد.
در نهایت، تأثیر والدین بر فعالیت بدنی کودکان فراتر از توصیههای کلامی بوده و در سادهترین رفتارهای روزانه آنها نهفته است.
