کدام عمل‌های جنسی در ماه رمضان مجاز است؟

به گزارش خبر فوری، در ماه مبارک رمضان، مسلمانان علاوه بر خودداری از خوردن و آشامیدن، موظف به پرهیز از عواملی هستند که روزه را باطل می‌کند. رابطه جنسی نیز از این قاعده مستثنی نیست و احکام خاصی دارد که دانستن آن برای زوجین ضروری است. این مقاله با استناد به نظرات مراجع عظام تقلید شیعه، به بررسی دقیق این احکام می‌پردازد.

محدوده زمانی مجاز برای رابطه جنسی

بر اساس صریح آیات قرآن و نظرات تمامی مراجع تقلید شیعه، رابطه جنسی در ماه رمضان تنها در بازه زمانی مشخصی مجاز است. در واقع، از اذان مغرب (هنگام افطار) تا اذان صبح (طلوع فجر) زوجین می‌توانند، هرگونه رابطه جنسی (از جمله نزدیکی کامل) داشته باشند، مشروط بر این که پیش از اذان صبح، غسل جنابت کنند و برای روزه‌داری آماده شوند .

اما از اذان صبح تا اذان مغرب برقراری هرگونه عمل جنسی، عمدی یا سهوی، می‌تواند موجب باطل شدن روزه شود .

 رابطه جنسی در طول روز (اذان صبح تا اذان مغرب)

انجام عمل جنسی در حال روزه، بسته به نوع آن و میزان آگاهی فرد، احکام متفاوتی دارد.

۱. جماع (نزدیکی)

حکم: حرام و مبطل روزه است.

شرط بطلان: اگر آلت تناسلی مرد به اندازه ختنه‌گاه و بیشتر وارد شود، فرقی نمی‌کند که منی خارج شود یا نه، روزه هر دو طرف (زن و مرد) بلافاصله باطل می‌شود . طبق نظر بیشتر مراجع، اگر کمتر از ختنه‌گاه باشد و منی خارج نشود، روزه باطل نمی‌شود .

· نکته مهم: اگر فردی به دلیل بیماری یا مسافرت روزه نیست، نباید همسر روزه‌دار خود را به جماع مجبور کند. در صورت اجبار، کفاره بر عهده فرد مجبورکننده خواهد بود .

۲. ملاعبه و معاشقه

حکم: در صورتی که منجر به خروج منی نشود، اشکالی ندارد و روزه صحیح است .

· نظر آیت‌الله خامنه‌ای: اگر ملاعبه منجر به انزال شود، روزه باطل است. اما اگر رطوبتی از زن خارج شود (ترشحات)، اشکال ندارد .

· نظر آیت‌الله بهجت: اگر منی انزال نشده و قصد انزال هم نبوده، اشکال ندارد .

· نظر آیت‌الله سیستانی: اگر فرد از خود مطمئن بوده که منی خارج نمی‌شود، ولی اتفاقاً و بدون قصد خارج شود، روزه صحیح است .

۳. حکم خاص نزدیکی از پشت (دُبُر)

برخی معتقدند نزدیکی از پشت در حال روزه، اگرچه در اسلام عملی نکوهیده است، اما موجب بطلان روزه نمی‌شود و غسل جنابت هم ندارد . با این حال، بسیاری از فقها معتقدند که هرگونه دخولی (چه از جلو و چه از پشت) اگر به اندازه ختنه‌گاه باشد، مبطل روزه است. بنابراین، برای اطمینان، باید از مرجع تقلید خود استفتاء کرد.

۴. موارد استثنا (فراموشی و جهل)

· فراموشی: اگر فرد روزه‌دار فراموش کند که روزه است و آمیزش کند، روزه‌اش باطل نمی‌شود. اما به محض اینکه یادش آمد، باید فوراً رابطه را ترک کند؛ در غیر این صورت، روزه باطل است.

· جهل به حکم: اگر فردی نداند که نزدیکی در روز رمضان حرام است و مرتکب شود، چنانچه در ندانستن خود معذور باشد (مثلاً تازه مسلمان شده)، روزه‌اش صحیح است. اما اگر احتمال می‌داده و تحقیق نکرده، روزه باطل است .

کفاره و قضای روزه باطل شده

اگر فردی عمداً و با علم به حکم، در ماه رمضان، روزه خود را با جماع باطل کند، هم قضا و هم کفاره بر او واجب می‌شود.

· قضا: باید یک روز را بعد از ماه رمضان به نیت روزه‌ای که باطل شده، روزه بگیرد.

· کفاره (اطعام): باید ۶۰ فقیر را سیر کند یا به هر کدام ۷۵۰ گرم (تقریباً یک مد و نیم) گندم، آرد یا نان بدهد .

· کفاره جمع: برخی مراجع مانند آیت‌الله مکارم شیرازی معتقدند اگر افطار با عمل حرام (مانند زنا یا استمناء) باشد، کفاره جمع (آزادی برده + دو ماه روزه + اطعام ۶۰ فقیر) بنابر احتیاط واجب می‌شود .

 حکم استمناء (خودارضایی) در ماه رمضان

استمناء یا خودارضایی در همه اوقات از گناهان کبیره است و در ماه رمضان حرمت بیشتری دارد.

 استمنا در طول روز (اذان صبح تا مغرب)

حکم: مطلقاً حرام است و روزه را باطل می‌کند.

· نظر آیت‌الله سیستانی: اگر فرد بداند که استمنا روزه را باطل می‌کند و عمداً انجام دهد، علاوه بر قضا، کفاره (اطعام ۶۰ فقیر) هم بر او واجب است. اگر جاهل معذور باشد یا مطمئن بوده منی خارج نمی‌شود و اتفاقاً خارج شود، روزه صحیح است .

· نظر آیت‌الله خامنه‌ای: اگر فرد بداند که استمنا حرام است و مرتکب شود، علاوه بر قضا، بنابر احتیاط واجب باید کفاره بدهد .

 استمنا بعد از اذان مغرب

حکم: از آنجا که زمان روزه‌داری پایان یافته، روزه را باطل نمی‌کند، زیرا روزه‌ای در کار نیست. با این حال، خود عمل استمنا حرام است و فرد مرتکب گناه کبیره شده است. برای نماز شب بعد، باید غسل جنابت انجام دهد .

 نکات تکمیلی و مهم

· جنابت در خواب (احتلام): اگر فرد در خواب محتلم شود (منی از او خارج شود)، روزه‌اش صحیح است و باطل نمی‌شود .

· تأخیر غسل تا اذان صبح: اگر فردی تا قبل از اذان صبح نزدیکی کند، باید پیش از اذان غسل کند. اگر وقت برای غسل نرسد، می‌تواند تیمم کند و روزه‌اش صحیح است .