بازی شطرنج آنکارا در زمین سوخته دمشق | چرا ترکیه در برابر حملات اسرائیل به سوریه خویشتنداری نشان میدهد؟
خبرنگار: علی محزوندر حالی که حملات هوایی اخیر اسرائیل به پایگاه نظامی «ابوالظهور» در شمال سوریه و در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری مرزهای ترکیه، هشداری آشکار علیه هرگونه گسترش نفوذ نظامی آنکارا تلقی شد، پاسخ کاخ ریاستجمهوری ترکیه سکوتی معنادار و توأم با خویشتنداری بود.
به گزارش خبرفوری به نقل از المونیتور، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، ترجیح داد تعطیلات تابستانی خود در سواحل مارماریس را نیمهکاره رها نکند و بدون ذکر مستقیم نام بنیامین نتانیاهو، اقدامات اخیر تلآویو را تلاشهایی بیحاصل از سوی یک رهبر در تنگنا برای نجات کارزار انتخاباتی توصیف کند. این آرامش ظاهری، نه از سر غافلگیری یا ضعف، بلکه برآمده از یک استراتژی کلان، بازی بلندمدت در شطرنج سوریه و اتکا به کارتهای دیپلماتیک با واشنگتن است.
تله انتخاباتی نتانیاهو و احتیاط هوشمندانه آنکارا
محافل دیپلماتیک و امنیتی ترکیه بر این باورند که بنیامین نتانیاهو، تحت شدیدترین فشارهای سیاسی و بحرانهای داخلی قرار دارد و برای بقای سیاسی در آستانه انتخابات سراسری ماه اکتبر، به یک کاتالیزور تنشزا در منطقه نیازمند است. مقامات ارشد آنکارا در گفتوگو با رسانههای بینالمللی تاکید کردهاند که تنشآفرینی مستقیم با اسرائیل دقیقا همان چیزی است که نتانیاهو برای بازسازی پایگاه رای خود به آن نیاز دارد؛ از همین رو، آنکارا قصد ندارد سوخت لازم برای موتور تبلیغاتی راستگرایان اسرائیل را تامین کند. ترکیه به صراحت روی سناریوی تغییر ساختار سیاسی در اسرائیل و روی کار آمدن رهبرانی با رویکردهای دیپلماتیکتر و واقعگرایانهتر حساب باز کرده است.
نقض کانالهای ارتباطی و توافقات باکو
با وجود این آرامش کنترلشده، تحرکات اخیر اسرائیل خشم پنهان مقامات نظامی ترکیه را برانگیخته است. طبق گزارشهای اختصاصی «میدل ایست آی»، دو طرف سال گذشته در جریان مذاکرات فشرده در باکو توافق کرده بودند که خط جداکننده حوزههای امنیتی اسرائیل و ترکیه در شمال پایگاه هوایی T4 (در نزدیکی پالمیرا) تعیین شود؛ توافقی که تلآویو خواهان حفظ آن به عنوان کریدور هوایی آزاد برای ماموریتهای منطقهای بود.
بیشتر بخوانید:
آیا تهران واقعا میخواهد پسران ترامپ و نتانیاهو را ترور کند؟
رئیس تبهکار باند مافیای اسرائیل به ضرب گلوله کشته شد | ببینید
چرا اوگاندا مجسمه برادر نتانیاهو را نصب کرد؟
تاجر لبنانی، نتانیاهو و شامی که بیروت را به خشم آورد | آنتون صحناوی کیست؟
با این حال، حمله اسرائیل به پایگاه ابوالظهور به بهانه واهی استقرار سامانههای پدافندی ترکیه، عدم استفاده تلآویو از خط تلفن مستقیم نظامی میان دو دولت و اعمال زور در نزدیکی مرزهای جنوبی ترکیه، به عنوان نقض آشکار تفاهمات تلقی شد؛ اقدامی که آنکارا آن را نشانهای از «غیرمنطقی شدن رفتار کابینه کنونی اسرائیل» ارزیابی میکند.
اهرم واشنگتن؛ پیروزیهای زنجیرهای دیپلماسی ترکیه
دلیل اصلی اعتمادبهنفس آنکارا در برابر تحرکات نظامی اسرائیل، پیشبرد موفقیتآمیز اهداف ژئوپلیتیک خود از طریق کاخ سفید است. در ماههای گذشته و همزمان با تیرگی روابط تلآویو و واشنگتن بر سر رویکردهای حداکثری نتانیاهو، آنکارا کانالهای ارتباطی خود را با دونالد ترامپ و فرستادگان ارشد ایالات متحده بهشدت تقویت کرده است. نتیجه این تعامل نزدیک، شکست راهبردهای سنتی اسرائیل در سوریه و ثبت دو پیروزی ملموس برای دیپلماسی اردوغان بود. اول اینکه وزارت خارجه آمریکا پس از نزدیک به نیم قرن، سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کرد و نام ساختارهای جدید حاکم بر دمشق (از جمله هیئت تحریر الشام سابق به رهبری احمد الشرع) را از لیست تروریسم بینالمللی زدود؛ اقدامی که تلآویو به شدت با آن مخالف بود. و دوم اینکه برخلاف تلاشهای پنهان اسرائیل برای تجزیه سوریه یا حفظ یک دولت ضعیف، نیروهای دموکراتیک سوریه پایان خودمختاری ادعایی و ادغام کامل در ارتش و ساختار حاکمیتی دمشق را پذیرفتند؛ رخدادی که بزرگترین نگرانی امنیتی ترکیه در نوار مرزی را تا حد زیادی برطرف ساخت.
ثبات ساختاری در برابر ماجراجوییهای مقطعی
سیاست امروز آنکارا در پرونده سوریه، بازتابی از تفکر «بازی بلندمدت» است. ترکیه معتقد است با ایجاد سوریهای یکپارچه، امن و ادغامشده در ترتیبات منطقهای، پایههای نفوذ پایدار خود را بنا نهاده و نیازی به واکنشهای شتابزده به تحریکات مقطعی ندارد. تا زمان برگزاری انتخابات در سرزمینهای اشغالی، آنکارا نقش بازیگر آرام را در جامعه بینالمللی ایفا خواهد کرد؛ رویکردی که ضمن منزویتر کردن نخستوزیر تندروی اسرائیل، موازنههای قدرت در شمال شام را گامبهگام به سود منافع راهبردی ترکیه تثبیت میکند.
