پژوهشگران با استفاده از مخمرهای دستکاریشده ژنتیکی به دست آوردند؛
از بطری نوشابه تا کلوچه؛ تحولی شگفتانگیز در بازیافت پلاستیک
پژوهشگران با استفاده از مخمرهای دستکاریشده ژنتیکی، روشی نوین برای تبدیل پلاستیک و ضایعات کشاورزی به پروتئینهای خوراکی ابداع کردهاند. این فناوری میتواند در مناطق محروم، فضاپیماها و حتی مأموریتهای فضایی، منبع غذایی پایدار فراهم کند.
وبگاه فیز در گزارشی آورده است:
پلاستیک را شاید هرگز در فهرست مواد تشکیلدهنده یک کلوچه تصور نکرده باشید، اما پژوهشگران قصد دارند این تصور را تغییر دهند. آنها با دستکاری ژنتیکی مخمرها (نوعی قارچ میکروسکوپی که در تخمیر و تولید مواد غذایی استفاده میشود)، آنها را به کارخانههای کوچکی تبدیل کردهاند که میتوانند پلاستیک و ضایعات کشاورزی را به پروتئینهای خوراکی و مولکولهای طعمدهنده تبدیل کنند.
این فناوری که در نشست پاییزی انجمن شیمی آمریکا (ACS Fall 2026) ارائه شد، نهتنها راهی جدید برای بازیافت پلاستیک ارائه میدهد، بلکه میتواند در مناطق بحرانزده یا مأموریتهای فضایی نیز منبع غذایی باشد.
پلاستیک؛ زبالهای که به غذا تبدیل میشود
دکتر لاهیرو جایاکودی (Lahiru Jayakody)، دانشیار دانشگاه ایلینوی جنوبی و سرپرست این پژوهش، توضیح داد: ما بهدنبال توسعه فناوریهایی برای بازیافت پلاستیک و تولید محصولات باارزشتر بودیم. فکر کردیم هم پلاستیک و هم غذا، هردو کربن دارند؛ پس چرا روی تولید غذا تمرکز نکنیم؟
فرآیند تبدیل پلاستیک به غذا
پژوهشگران از پِت/ PET (پلیاتیلن ترفتالات؛ همان پلاستیک شفافی که بطریهای نوشابه و آب از آن ساخته میشوند)، ساقهها و برگهای ذرت و سایر مواد گیاهی استفاده کردند. آنها این مواد را با استفاده از روشی به نام تجزیه با آب و اکسیژن در دما و فشار بالا به قطعات ریزی تبدیل کردند که برای مخمرها قابل مصرف باشد.
سپس این قطعات به مخمرهای مهندسیشده داده شد و آنها آن را به مواد اولیه غذایی مانند پروتئینها، چربیها و اسیدها تبدیل کردند. در نهایت، پژوهشگران فیبر، نشاسته و شیرینکننده به این مخلوط اضافه کردند و آن را با چاپگر سهبعدی به شکل کلوچههایی به نام میکروبایتز/ µBites (لقمههای ریز) درآوردند که سرشار از پروتئین هستند.
طعم و ایمنی
هرچند دادهها نشان میدهد که این کلوچهها برای مصرف بیخطرند، اما گروه پژوهشی هنوز منتظر تأیید نهادی برای آزمایش طعم است. تاکنون، این کلوچهها از نظر بو نمره بالایی کسب کردهاند و بیشتر شرکتکنندگان گفتهاند که در شرایط کمبود منابع، حاضر به خوردن آنها هستند.
بهبود طعم برای جذابیت بیشتر
برای اینکه در شرایط عادی هم از این کلوچهها استقبال شود، پژوهشگران مخمرهایی تولید کردهاند که میتوانند افزودنیهای غذایی بیشتری تولید کنند؛ بهعنوان مثال، مخمر نانوا میتواند از ضایعات گیاهی، طعم وانیل تولید کند و سویه دیگری میتواند اتیلنگلیکول (یکی از اجزای پِت) را به بتاکاروتن، مادهای که بدن آن را به ویتامین آ تبدیل میکند، تبدیل نماید.
چشمانداز آینده
دکتر جایاکودی امیدوار است این کلوچهها تا چند سال آینده برای مصرف عمومی در دسترس باشند و بتوان از آنها هم در زمین و هم در محیطهای سخت مانند زیردریاییها یا حتی سکونتگاههای ماه و مریخ استفاده کرد.
وی در پایان گفت: انتظار میرود تقاضای جهانی برای غذا تا سال ۲۰۵۰ میلادی بین ۳۵ تا ۵۶ درصد افزایش یابد و حدود ۳۰ درصد از جمعیت جهان در آینده با خطر گرسنگی مواجه شوند. بهنظر من، راه حل این مشکل استفاده از میکروبهاست.
