مروری بر تاریخ مرزهای شمالی ایران و امنیتش

پشت‌پرده جدال بر سر دریای خزر/ ایران هوشیار باشد

مسئولان باید در نظر داشته باشند که مساله مالکیت دریای خزر بیش از اینکه یک مساله سیاسی یا اقتصادی باشد، یک مساله ژئوپلیتیک حیاتی است و می تواند امنیت ما را تحت تاثیر قرار دهد.

پشت‌پرده جدال بر سر دریای خزر/ ایران هوشیار باشد

به گزارش خبر فوری، ماجرای دریای خزر در روزهای جاری تبدیل به مساله ای مهم شده است. در حالیکه گروهی در رابطه با میزان مالکیت ایران از این دریاچه تاریخی سخن می گویند، گروهی دیگر به مساله کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر اشاره دارند و بر تعامل ایران با کشورهای جداشده از شوروی تاکید دارند. از سوی دیگر، مساله عمق دریای خزر، امکان استخراج نفت از قسمت های عمیق و زیرسطحی دریا و ... نیز هست که مورد توجه برخی رسانه ها، تحلیلگران و کارشناسان قرار گرفته است.

اما یک‌مساله در این میان وجود دارد که بهتر است در مباحث مربوط به دریای خزر یا مازندران و میزان مالکیت آن توسط ایران، بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. مساله دریای خزر بیش از همه یک مساله ژئوپلیتیک و استراتژیک است که ریشه در تاریخ ایران دارد. برای فهم این امر باید به یک مساله مهم توجه کنیم: امنیت مرزهای آبی_ خاکی شمالی ایران در طول تاریخ.

مرزهای شمالی؛ امن‌ترین مرزهای ایران در طول تاریخ

مروری بر تاریخ طولانی مدت اما پرفراز و نشیب ایران نشان می دهد که در میان مرزهای مختلف، مرزهای شمالی کشور از سایرین، امن‌تر بوده است. این امنیت معلول علل مختلفی بوده است. برخی از مهم ترین آنها بدین شرح است:

الف‌. یک مسیر کوهستانی و جنگلی پرخطر برای دشمن

اعراب دقیقا به دلیل عدم آشنایی با مسیرهای جنگلی - کوهستانی رشته‌کوه البرز، نتوانستند بر این مناطق تسلط پیدا کنند. فرماندهان بنی امیه بارها در نبرد با فرماندهان دیلمی مانند فرخان، شکست خورده و مجبور به عقب نشینی شدند. این مساله در نبرد ایرانیان با ترک های سرزمین اورال، نبرد با اسکندر و ارتش مقدونیه، جنگ با افغان های شورشی و حتی جنگ با متحدین در جنگ جهانی اول نیز موثر بوده است.

ب. یک مسیر آشنا با همسایگانی نسبتا خودی

اگرچه جنگ ایران با خزرها در زمان کوروش هخامنشی، جنگ با گرج های شورشی در اعصار گوناگون، جنگ با روسیه در عصر قاجار و ... در مرزهای شمالی به وقوع پیوسته اما اگر منصف باشیم، باید بگوییم در مقایسه با مرزهای شرق و غرب و جنوب، مرزهای شمالی امن تر بوده و ایران، کمتر از آن ناحیه مورد تاخت و تاز قرار گرفته است، چرا که در مقایسه با اعراب در جنوب و غرب و کوشانی ها در شرق و اقوام ترک در شمال شرق و رومی ها در شمال غرب، اقوام حاضر در شمال مانند قفقازی ها، تاجیک ها، صقلابی ها، خزرها و ... اشتراکات به مراتب بیشتری با ایرانی ها داشته اند و همزمان، کمتر توانسته اند مانند رومی ها و اعراب و ... قدرت پیدا کرده و تبدیل به یک امپراتوری شوند. به همین دلیل، کمتر مرزهای شمالی ما را مورد تاخت و تاز قرار داده اند.

ج. مسیر دریای خزر؛ مسیری ناشناخته برای مهاجمان

اقوام حاضر در کرانه خزر بر خلاف ساحل نشینان مدیترانه، دریای سیاه، بالتیک و ... علاقه و توانایی زیادی در دریانوردی نداشتند و مسیرهای آبی خزر را هم به درستی نمی شناختند. به همین دلیل، بسیار به ندرت شاهد هجوم اقوام مختلف از طریق دریای خزر به سواحل شمالی ایران بوده ایم و من حیث المجموع، می توان مرزهای آبی و سواحل شمالی ایران را یکی از امن ترین مناطق مرزی ایران دانست.

مرزی که باید امن بماند

تغییر ژئوپلیتیک منطقه دریای خزر، می تواند معادلات قدرت را تغییر دهد، بر وضعیت استراتژی کشورها اثر بگذارد و در نتیجه، سبب تغییر ماهیت مرزهای شمالی شده و آن را تبدیل به مرزی ناامن کند. این در حالی است که مرزهای شمالی همواره یکی از امن ترین مناطق مرزی ایران بوده و در شرایط حساس کنونی که مرزهای جنوبی در جنگ با آمریکا درگیر است و مرزهای غربی نیز ملتهب است، حفظ امنیت مرزهای شمالی از ضروری ترین اقدامات سیاسی است که می تواند بر امنیت ایران در سال های آینده هم تاثیر بگذارد.

طبق برخی گزارش ها، آمریکا و اسرائیل از طریق سمپات ها و نیروهای خود در برخی کشورهای حاشیه دریای خزر، تحرکاتی  را در مقاطع مختلف علیه ایران ترتیب دادند. این اتفاق نشان داد مساله امنیت در دریای خزر دچار یک شکاف کوچک شده است؛ شکاف کوچکی که ممکن است دشمن از طریق مساله مالکیت دریای خزر بخواهد آن را گسترده کند. در این وضعیت، مسئولان باید در نظر داشته باشند که مساله مالکیت دریای خزر بیش از اینکه یک مساله سیاسی یا اقتصادی باشد، یک مساله ژئوپلیتیک حیاتی است و می تواند امنیت ما را تحت تاثیر قرار دهد.

 

منبع: خبر فوری
شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 55
  • ناشناس

    کلا دارند در همه زمینه ها با قاجار رقابت می کنند

    نظرات شما -
    • ناشناس

      در واقع قاجار رو شرمنده میکنن

    • ناشناس

      چرا پرچمیون و کیهان روسیه را تهدید نمیکنن عملا دریای خزر را از جنگشون درآورده

    • ناشناس

      خزر واس ماست هرکی بخا اخم کنه صورتش خط خط میکنم

    • ناشناس

      هوشیار فقط روسیه.
      شیره‌ی ایرانو مکید
      هر دوره به نحوی

  • ناشناس

    نه اونجا ممکنه برادران روس ناراحت بشن همون هرمز بهتره با کفار آمریکایی و عرب و کل دنیا میجنگیم

    نظرات شما -
    • بهنام

      کل دریای خزر فدای یه نخ موی بابا پوتینم

  • ناشناس

    مارک لوین، مجری مطرح فاکس‌نیوز:آمریکا نقش پلیس خوب و اسرائیل نقش پلیس بد را بازی می‌کند. 🔹ما اسرائیل را کنار گذاشته‌ایم و در رسانه‌ها هم به آن تاخته‌ایم؛ در حالی که اسرائیل نه‌تنها بزرگ‌ترین متحد ما در منطقه، بلکه بزرگ‌ترین متحد ما در سراسر جهان است. اگر کسی متحدی بهتر سراغ دارد، لطفاً به من نشان بدهد..🔹این بدان معنا نیست که اسرائیلی‌ها و ما در جهت‌های مخالف حرکت می‌کنیم. برعکس، ما در طیف گسترده‌ای از جبهه‌های اطلاعاتی و نظامی، از نزدیک با یکدیگر همکاری می‌کنیم ...✍یکی از خطاهای راهبردی در تحلیل سیاست خارجی، جدا دیدن آمریکا و اسرائیل و ذوق‌زدگی از هر اختلاف رسانه‌ای میان واشنگتن و تل‌آویوست.یک روز ترامپ به نتانیاهو میتازد، یک روز رسانه‌های آمریکایی از اسرائیل انتقاد میکنند، فردایش هم عده‌ای در داخل نتیجه میگیرند و تحلیل میکنند و به نیروهای انقلابی میتازند که: "دیدید عجله کردید؟ ما فلان کار را کردیم که آمریکا و اسرائیل با هم به اختلاف بخورند!🙂 و بعد شروع میکنند به توجیه خطای محاسباتی خود و تخریب نیروهای انقلابی که بله شما "بخاطر بی اطلاعی " مانع اجرای سیاستهای تفرقه افکنانه ما بین امریکا و اسرائیل میشوید و حرف شما موافق حرف اسراییل‌ست. یعنی چی؟ یعنی ممکن‌ست یکی نقش پلیس خوب را بازی کند و دیگری پلیس بد.. یکی تهدید کند و دیگری از مذاکره حرف بزند.یکی تفاهمنامه امضا کند و دیگری به حملات ادامه دهد. یکی تفاهنامه را عالی و دیگری خود را مخالف نشان دهد.
    بصیرت یعنی پشت تیترها را دیدن

    نظرات شما -
    • ناشناس

      بصیرت یعنی اینکه روسیه قبل از همه سهم خودش را برداشت

  • ناشناس

    هوشیارن،بیدارن،ازمنافع ایران بیزارن

  • ایران

    به خداوندی خدا ما خودمون دنبال دشمن فرضی هستیم و دشمن تراشی میکنیم ما فکر میکنیم هزاران سال پیشه که دنیا با زور دنبال کشورگشایی بودند الان همه با تکنولوژی جدید دنبال اقتصاد شکوفا،دنبال توریست و هزاران هزار منبع درآمد جدید هستندمثل ترکیه و..‌‌.. که همون مرز کشور خودشونو آباد کنند این تجزیه طلبی و این چرت وپرت ها فقط تو ذهن مریض تندروهای خودی هست که دنبال اقتصاد نیستند واصلا اقتصادی نیستند و مملکت و به این روز درآمد پلیت المال و غارت کنندوهی دنبال جنگ هستند وچون روزی شوند از جنگ بدست میاد تا آرامش.

  • ناشناس

    خدا رو شکر به راه راست اومدید . خوش آمدید

  • کوروش

    دریای کاسپین نه خزر !!!!

    نظرات شما -
    • ناشناس

      کاسپین لاتین قزوین هست

    • ناشناس

      قزوین عربی شده کاسپین است

    • ناشناس

      مثل همیشه نگارنده متن مطلب را نه همه جانبه و فقط از شعاع دید خود بیان کرده است. من دقیقا از اینکه فرموده اند امن ترین مرز ها، مرز های شمالی هستند ، چیست؟باکو، تفلیس، ایروان در زمان قاجار. از ایران جدا شد، همانگونه که ترکمنستان جدا شد. در جنگ دوم جهانی پس از رسیدن روس ها به قزوین ، رضاشاه فرار کرد. روس ها تا سالهای مشروطه در تبریز پادگان داشتند. نادرشاه با ازبک ها جنگید و پیروز شد ، در همین دوره اولین جنگ ایرانی ها و روس‌ها صورت گرفت. نگارنده احتمالا زیر ۴۰ سال سن دارند و فقط از جنگ ، جنگ با عراق را شنیده اند و احتمالا پدر بزرگ ایشان در قید حیات نبودند تا از جنگ های چند سال با حزب دمکرات آذربایجان که پس از شکست از ارتش مرکز به شوروی پناهنده شدند، خبردار شوند

  • ناشناس

    تحلیل آبکی

  • رحیم آب منگل

    یک سرچ ساده از قلمرو اعراب بیانگر آنست که کل دریای خزر تحت حکومت آنها بوده و اینکه اعراب نتوانستند بر طبرستان و دیلم حکومت کنند افسانه ساخته پرداخته شماست و بیشتر از پانصد سال بر شمال ایران حکمرانی کردند

    نظرات شما -
    • ناشناس

      اما دیرتر از جاهای دیگه ایران تونستند اشغال کنند از یک تا سه سده بسته به جا پس از اشغال جاهای دیگه

  • ناشناس

    ما به دریای خزر نیازی نداریم اگر می شد حتی سواحل این دریای منحوس رو هم به روسیه می دادیم که چه بهتر. هر ساله بسیار فسق و فجور فراوان و گناه های بیشمار در شما کشور ثبت میشه

    نظرات شما -
    • ناشناس

      بنده هم موافقم حتی نفت و‌گاز و خاویارشم معصیت میاره.‌مرگ بر خزر

    • مقیمی

      آنوقت دخترهای روسی میومدن برای شنا و تفریح !!! کمی هم فکر کنی بد نیست .

    • ناشناس

      تو چه موجودی هستی؟؟؟؟

    • ناشناس

      بخدا با افکار امثال تو به اینجا رسیدیم

  • ناشناس

    پوتین ارباب ماست مباید دلش بشکنه

    نظرات شما -
    • رحیم آب منگل

      بیسوادی همین بس که ما با پوتین مرز آبی نداریم و الان که پنج کشور سهم در یای خزر داند ایران سهم بیشتری دارد تا زمان محمد رضا که فقط دو کشور بودند

    • ناشناس

      منگل عزیز در زمان پهلوی تقسیمات متفاوت بود و حقوقشون برابر ، لازم نیست هرچی میشنوی رو باور کنی، مطالعه کن و خودت به حقیقت برس.
      بیسوادی یعنی این که ندونی مرز آبی با روسیه مد نظر کسی نیست، کنوانسیون شامل پنج کشور هست که یکیش میشه روسیه و ساحل خزر رو داره و منافع روسیه از خزر مطرح هست.

  • یک ولایت مدار

    باید هر چه سریع تر تمام سهم را به عالیجناب پوتین عزیز سپرد دریای شمال بدرد نمی‌خورد فقط بدحجابی دارد تنگه را باید حفظ کرد حتی به قیمت ویرانی ایران اسلامی

  • ناشناس

    زمان شاه مخلوع و شوروی منحل شده ۵۰ ۵۰ بوده !! شوروی تکه پاره شده و ایران هست !! پس شوروی ( روسیه ) و اقمارش باید بین خودشون ۵۰ درصد و تقسیم کنن و ایران ۵۰ ٪

    نظرات شما -
    • ناشناس

      احسنت

    • ناشناس

      👏👏👏

    • ناشناس

      مخلوع چیه😂😂😂😂

  • ترکمنچای ۲

    یکی از بند های ترکمنچای

    محدودیت دریایی: ایران حق داشتن نیروی دریایی در دریای خزر را از دست داد و عملاً کنترل این دریا را به روسیه واگذار کرد

  • ناشناس

    همه شو دادن رفته، مگه چیزی باقی مونده؟

  • مهدی

    عمر و جوونیمون تو این خراب شده بخاطر هیچی رفت حالا غصه بخوریم دریا رو به کی دادن،اتفاقا دست همونا باشه بهتر مواظبت میکنن،هرچی داخل این جغرافیا بود بخاطر بیسوادی و عدم مدیریت نابود شد

    نظرات شما -
    • ناشناس

      خراب شده خونا ای هست که تو بزرگ شدی.این کهن بوم نازنین رو هم ایران ستیزهایی مانند تو به اینجا رسوندند

  • امیر

    کی گفته مرزهای شمالی امن ترین درطول تاریخ بودن؟؟ اتفاقا مرزهای شمالی نا امن ترین مرزهای ایران بودن و طی تاریخ ،مرتبا از شمال ایران کاهش،پیدا کرده،کسی که حتی تاریخ نمی دونه چطور الان می خواد برای دیگران راهکار بده؟؟؟

    نظرات شما -
    • ناشناس

      دارن زمینه سازی میکنن برای فاش کردن یکی از بندهای قرارداد معاصر

  • ناشناس

    روسیه 90درصد دریای خزر رو گرفته الان حتی می ترسید اعتراض کنید؟
    دریای خزر 50درصدش مال ایرانه...
    متاسفانه الان روی ها دیدن ایران در ضعیف ترین موقعیت خودش هست می خواهند به اندازه چندتا کشور از خاک ایران جدا کنند...

    نظرات شما -
    • o

      واقعا رو چه حساب و منطق و سندی میگی ۵۰ درصد برای ایران هست یا برای ایران بوده و....

  • ناشناس

    چرا وقتی همه جهان نام ایرانی کاسپین را استفاده می کنند ما باید نام یهودی خزرها بکار ببریم؟

  • ناشناس

    این بحث زمان روحانی هم بود الانم همون جریان دنبال کاهش مرز دریایی خزر هستن

    نظرات شما -
    • خ

      چه کاهشی؟؟؟؟ مگه قبلا چند بود
      متاسفانه ۵۰ درصد رو معلوم نیست کی تو دهن ملت انداخته. اقا همچین داستانی هیچ موقع نبوده

  • ناشناس

    تنها چیزی که مسئولان اصلا فکر نمی کنند تمامیت ارضی ایران است

  • ناشناس

    اونجا روسیه س اشکال نداره بدید بره.
    ولی تنگه هرمز که مسیر رفت و آمده باید ببندیم هم خودمون هم بقیه رو نابود کنیم

  • ایرانی

    , دریا خزر کجاست، دریایی کاسپین درست است ، چیزی بنام دریا خزر در جهان وجود ندارد ، راستی آذربایجان و روسیه و بقیه کشورهای نام دریا کاسپین بنام چی می شناسند

  • ناشناس

    اول اسمش رو درست بگو بعد متن منتشر کن . دریای مازندران نه خزر

  • علی

    مسئولین عزیز جای نگرانی نیست، طبق روال بدین برررره وگرنه ممکنه جنگ بشه همش هم تقصیر جلیلیه، #سرطان-اصلاحات

  • سلیمان حسینی

    بخدا قسم اگه مسئولان هوای مردم ایران داشته باشن تمام دنیا هم جمع گردد نمیتوانند حتی یک تیر تفنگ بادی هم بسوی ایران بزنند جانم فدای وطنم

    نظرات شما -
    • ناشناس

      خوابی تو. نیستی اصلا

    • ناشناس

      احسنت آقا سلیمان

  • ناشناس

    ایرانی یعنی متوهم

  • ناشناس

    دریای مازندران بدهید برود یعنی گور خودتون میکنید ... برگردید به سمت ملت ...این تنگه زنگزور نیست بگویید تقصیر ما نبود ...

  • ناشناس

    پهلوی چه امتیاز هایی را برای ایران نگه داشت تنگه هرمز. غنی سازی اورانیوم. ۵۰ درصد سهم دریای خزر. دیگه سهم رود خانه هیرمند آخه چی کم داشتید که شاه را بیرون کردید. ناسپاسی همین میشود.

    نظرات شما -
    • ناشناس

      هیچوقت پنجاه درصد نبوده ! مگه میشه یک کشور بیاد از مرزهای خودش به یک کشور دیگه بده