جنگیدن با ایران؟ نتیجه‌اش را از رومی‌ها بپرسید | از نقش‌رستم تا کاخ سفید؛ تاریخ چه می‌گوید؟

دونالد ترامپ نخستین رهبر خارجی نیست که با توصیه‌های نادرست درباره ایران وارد یک ماجراجویی نظامی شده و بهای سنگینی پرداخته است.

جنگیدن با ایران؟ نتیجه‌اش را از رومی‌ها بپرسید | از نقش‌رستم تا کاخ سفید؛ تاریخ چه می‌گوید؟

به گزارش خبرفوری،  جان لیمبرت، دیپلمات و پژوهشگر آمریکایی، در تحلیلی با مرور چهار نمونه از تاریخ روم باستان استدلال می‌کند که شکست‌های رومیان در برابر ایران باستان، درس‌هایی مهم برای سیاستمداران امروز دارد.

کراسوس؛ غروری که به نابودی انجامید

در سال ۵۳ پیش از میلاد، «مارکوس لیسینیوس کراسوس»، یکی از سه فرمانروای روم و از ثروتمندترین مردان زمان خود، برای کسب افتخار نظامی به امپراتوری اشکانی حمله کرد. او به توصیه «آرتاوازدس»، پادشاه ارمنستان، که پیشنهاد کرده بود ارتش روم از مسیر کوهستانی ارمنستان وارد ایران شود، بی‌اعتنایی کرد.

کراسوس که تجربه نظامی چندانی نداشت و موفقیت خود در سرکوب یک شورش بردگان را نشانه نبوغ نظامی می‌دانست، ارتش خود را مستقیما از دشت‌های شمال سوریه به سمت شرق حرکت داد. در نبرد مشهور «حران» یا «کاره»، سواره‌نظام و تیراندازان اشکانی با بهره‌گیری از تحرک بالا و تدارکات مناسب، هفت لژیون رومی را نابود کردند. خود کراسوس نیز کشته شد و بنا بر روایت پلوتارک، سر بریده او به دربار شاه ایران فرستاده شد و در اجرای نمایشنامه «باکخائی» اثر اوریپید به‌عنوان یک وسیله نمایشی مورد استفاده قرار گرفت.

مارک آنتونی؛ شکست در برابر زمستان

هفده سال بعد، «مارک آنتونی» برای انتقام شکست کراسوس و کسب افتخار نظامی، لشکرکشی دیگری علیه اشکانیان ترتیب داد. او با حمایت دوباره پادشاه ارمنستان وارد منطقه «آتروپاتن» در شمال‌غرب ایران شد، اما حملات اشکانیان کاروان تدارکاتی ارتش روم را نابود کرد.

پس از حمله‌ای ناموفق به شهر «پراسپا»، رومی‌ها ناچار شدند در سرمای سخت کوهستان‌های آذربایجان و ارمنستان عقب‌نشینی کنند. این عقب‌نشینی به فاجعه‌ای انسانی تبدیل شد و حدود ۳۰ هزار سرباز رومی جان خود را از دست دادند؛ بدون آنکه انتقام شکست قبلی گرفته شده باشد.

والرین؛ نخستین امپراتور اسیر

در قرن سوم میلادی، با روی کار آمدن سلسله ساسانی، ایران بار دیگر به قدرتی بزرگ تبدیل شد. در همین زمان، امپراتوری روم گرفتار جنگ‌های داخلی و بحران سیاسی بود. شاهپور اول، پادشاه ساسانی، ابتدا امپراتور «گوردیان» را شکست داد و سپس جانشین او، «فیلیپ عرب»، را وادار به پرداخت خراج و واگذاری ارمنستان و بین‌النهرین کرد.

اوج این پیروزی‌ها در سال ۲۶۰ میلادی رقم خورد؛ زمانی که شاهپور در نبرد «ادسا» ارتش روم را شکست داد و امپراتور «والرین» را اسیر کرد؛ رخدادی بی‌سابقه در تاریخ روم. شاهپور این پیروزی را بر نقش‌برجسته‌های متعددی در ایران، از جمله نقش‌رستم، ثبت کرد. نویسنده یادآور می‌شود که ایران نیز در جریان درگیری‌های اخیر با آمریکا و اسرائیل از همین تصویر تاریخی برای نمایش «پیروزی» خود استفاده کرد.

ژولیان؛ رؤیای تغییر رژیم

در قرن چهارم میلادی، امپراتور «ژولیان» تصمیم گرفت با حمایت از شاهزاده تبعیدی ساسانی، «هرمز»، حکومت ایران را تغییر دهد. هرمز که سال‌ها در قسطنطنیه زندگی کرده و به زبان یونانی مسلط بود، به رومیان اطمینان داد مردم ایران با ورود ارتش روم علیه شاهپور دوم قیام خواهند کرد.

اما واقعیت کاملا متفاوت بود. شهرهای ایران درهای خود را به روی نیروهای روم بستند و از شاهپور حمایت کردند. ژولیان پس از پیشروی تا نزدیکی تیسفون، در نبردی نزدیک سامرا زخمی شد و جان باخت. جانشین او، «ژوویان»، برای نجات بقایای ارتش روم ناچار شد با ایران صلحی تحقیرآمیز امضا کند و چند استان، ارمنستان و دژهای مهم مرزی از جمله شهر استراتژیک «نصیبین» را واگذار کند.

درس‌های تاریخ

به باور نویسنده، چهار شکست بزرگ روم در برابر ایران یک پیام مشترک دارند: غرور، دست‌کم گرفتن توانایی‌های ایران، نادیده گرفتن واقعیت‌های جغرافیایی و اعتماد به تبعیدی‌هایی که وعده استقبال مردم از نیروهای خارجی را می‌دهند، بارها به فاجعه انجامیده است.

او در پایان می‌نویسد شاید انتظار زیادی باشد، اما آیا رهبران امروز، از جمله نخست‌وزیر اسرائیل که خود را مورخ می‌داند و رئیس‌جمهور آمریکا که به توانایی نظامی خود اطمینان دارد، می‌توانند از اشتباهات رومیان درس بگیرند؟ از نگاه نویسنده، شواهد تاکنون نشان می‌دهد آنها همان مسیرهای گذشته را پیموده‌اند؛ مسیرهایی که پیش‌تر نیز به نتایجی پرهزینه و شکست‌بار ختم شده بود.

شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 26
  • ناشناس

    اگر بخواهیم به تاریخ تکیه کنیم حمله اعراب و چنگیز مغول و محمود افغان و گلستان و ترکمنچای و ..... را نیز داشته ایم

    نظرات شما -
    • ناشناس

      🤣🤣🤣🤣

    • ناشناس

      خود تحقیری

    • ناشناس

      سوال اصلی این است! اشکانیان و ساسانیان پشتوانه مردمی داشتند آیا جنگهایی که برشمردید از پشتوانه مردمی برخوردار بودند. جواب مشخص است پس سرنوشت این جنگ هم قابل پیش بینی است.

    • ناشناس

      سوال بسیار بجایی بود و جواب مشخصه♥️

  • ناشناس

    په جالب یاد ایران باستان افتادین
    هنوز یادمون نرفته می خواستین تخت جمشید رو خراب کنید

  • ناشناس

    رستم رو مصادره نکنید

    نظرات شما -
    • ناشناس

      به رستم ربطی نداشت.
      مطلب را درست نخوندی

  • ناشناس

    ما اين هستيم پس دمتون رو بزاريد روي كوله تون گورتون رو گم كنيد قماربازهاي كودك خور و كودك كش و ايضا وطن فروش ها

    نظرات شما -
    • ناشناس

      راست میگه برید وطن برای اینا لبنان و غزه است

    • ناشناس

      آخه بی‌وطن ، برو به تاریخ عربت برس ، تورو چه به ایرانی بودن

    • ناشناس

      ای بابا شما تو حموم ....

  • ناشناس

    تا پریروز امت می‌گفتید، از کی ما مردم ایران برای شما شدیم ملت؟

  • ناآشنا

    نوشته هاتون بیشتربه شعر نزدیکه تا وافعیت

  • ناشناس

    چی شده؟ نگاه کنید به تاریخ شمار ایران، ۱۴۰۵ از کی شروع شده و بر چه اساسی هست!
    شما نمیخواد الان یاد حملات روم به ایران بیفتین

  • ناشناس

    خبر فوری دست از داستان پردازی بردار. تنها کسی که اینجا بها داده مردم از اول بدبخت ایرانه. بدبخت که چرا توی ایران و در زمان حاکمان فعلی، پا به این جهان گذاشته.

  • ناشناس

    این جنگها تحت لوای حاکمان و پادشاهان انجام شده بعد به همه شاهان این اب خاک ذنگ طاغوت دین اما میراث طاغوت دوست دارید

  • ناشناس

    جونگیدن با ایران ؟ نتیجشو از عربا بپرسین

  • ناشناس

    حمله اسکندر، اعراب، چنگیز خان.....

  • ناشناس

    اسکندرمقدونی چنسه

  • ناشناس

    اینقدر الکی از همه چیز مقدس سازی و شکست ناپذیری نسازید وگرنه توهم می‌زنید عاقبت مون میشه همین

  • ناشناس

    بهتر است نویسنده محترم نبرد قادسیه را هم مرور کنند که کل تاریخ ایران باستان از بین رفت.

  • ي و

    از روسه پرسيدم گفت زر نزن برو ببين كجاها رو ازتون گرفتيم تو عهدنامه ها😀😀😀😀

  • ناشناس

    مطالبی که از کتابهای درسی تاریخ حذف کرده اند

  • ناشناس

    اون داستان فیلم ۳۰۰ چی بود

  • ناشناس

    تاریخ ایران را به اعراب نچسبون لطفاً