عربی ۲۱ گزارش داد
هزینه ۲۰۰ میلیارد دلاری اسرائیل طی ۳۰ ماه جنگ؛ کاهش دستمزدها و رفاه عمومی
برآوردهای اقتصادی اسرائیلی نشان میدهد که هزینه کلی جنگهایی که این رژیم از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ میلادی تاکنون درگیر آن است، به سطوح بیسابقهای رسیده و به نیم تریلیون شِکِل (حدود ۲۰۰ میلیارد دلار) نزدیک شده است.
رقمی که شامل هزینههای دولتی، کمکهای آمریکا و زیانهای واردشده به تولید ناخالص داخلی میشود. این در حالی است که فشارها بر اسرائیلیها با افزایش مالیاتها، کاهش دستمزدها و سنگینتر شدن هزینههای زندگی تشدید شده است.
به گزارش عربی ۲۱، «نیر گلدبرگ»، کارشناس اقتصادی، حسابدار رسمی، خبرنگار بازار سرمایه روزنامه «گلوبس» و مدیر مالی شرکتهای فناوری پیشرفته در این باره گفت: «موج جنگهایی که اسرائیل از هفتم اکتبر در غزه، لبنان، سوریه و ایران وارد آن شده است، نهتنها طولانیترین و فرسایندهترین عملیات نظامی در تاریخ این اسرائیل است، بلکه گرانترین آن نیز به شمار میرود.»
گلدبرگ افزود: «این جنگها هزینه اقتصادی سنگینی بر جای گذاشته که انتظار میرود برای دههها بر اقتصاد اسرائیل تأثیر بگذارد؛ علاوه بر هزینه عظیم انسانی شامل تلفات جانی، آسیبهای جسمی و روانی و رنجهای انسانی.»
افزایش بدهیها و مالیاتها
گلدبرگ طی یادداشتی در وبسایت «زمان اسرائیل» نوشت: «مقامهای اسرائیلی درگیریها در همه جبههها را یک جنگ واحد با عنوان “شمشیرهای آهنین” توصیف میکنند. بر اساس اعلام بانک مرکزی اسرائیل، این جنگ بیش از ۴۰۰ میلیارد شِکِل (حدود ۱۳۵ میلیارد دلار) هزینه داشته است؛ علاوه بر آن، ۲۴ میلیارد دلار کمک آمریکا و بیش از ۲۰۰ میلیارد شِکِل (حدود ۶۶ میلیارد دلار) خسارت به تولید ناخالص داخلی وارد شده است. همچنین هزینههای شخصی بسیار سنگینی از سوی آسیبدیدگان وجود دارد که دولت آنها را جبران نکرده و اندازهگیری دقیق آنها دشوار است.»
وی اشاره کرد: «بر اساس تحلیل بانک مرکزی اسرائیل، هزینه جنگ از هفتم اکتبر تا پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵۲ میلیارد شِکِل (حدود ۱۱۸ میلیارد دلار) بوده است. این رقم شامل حدود ۲۴۳ میلیارد شِکِل (۸۱ میلیارد دلار) هزینههای مربوط به ارتش؛ ۳۳ میلیارد شِکِل (۱۱ میلیارد دلار) پرداختشده به صندوق جبران خسارت و مالیات املاک؛ ۵۷ میلیارد شِکِل (۱۹ میلیارد دلار) هزینههای مدنی دیگر؛ و ۱۹ میلیارد شِکِل (۶ میلیارد دلار) بهره ناشی از افزایش بدهی ملی است.»
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «با اضافه شدن هزینههای درگیریهای سال ۲۰۲۶ میلادی از جمله جنگ با ایران، مجموع این هزینهها به ۴۰۵ میلیارد شِکِل (۱۳۵ میلیارد دلار) میرسد.»
وی توضیح داد: «این مبالغ فقط شامل هزینههای مستقیم و غیرمستقیم دولت اسرائیل است و کمکهای آمریکا و بخشی از خسارتهایی که به شرکتها و شهروندان وارد شده و دولت آنها را پوشش نداده است، در این محاسبه لحاظ نشدهاند. این هزینهها شامل مخارج مستقیم نظامی، خدمت نظامی اجباری، غرامت به شرکتها و شهروندان، بازسازی شهرکها، درمان مجروحان و افزایش بدهی ملی میشود. این رقم بسیار عظیم است و فضای زیادی برای گمانهزنی درباره اینکه این پول میتوانست در چه زمینههایی هزینه شود، ایجاد میکند؛ مانند تعداد بیمارستانها یا دانشگاههایی که میشد با آن تأمین مالی کرد.»
گلدبرگ تاکید کرد: «بهطور میانگین، این مبلغ برای هر اسرائیلی هزینهای بسیار سنگین محسوب میشود. با توجه به اینکه جمعیت ۱۰.۲ میلیون نفر است، یعنی هر اسرائیلی، از نوزاد گرفته تا سالمند، حدود ۴۰ هزار شِکِل پرداخت کرده است.»
وی افزود: «در سطح خانوارها، جنگ برای هر خانواده متوسط حدود ۱۵۰ هزار شِکِل هزینه داشته است. بر اساس دادههای اداره مالیات، ۸۰ درصد مالیاتها توسط دو قشر پردرآمدتر، یعنی ثروتمندان و طبقه متوسطِ بالای درآمدی، پرداخت میشود؛ این گروهها چهار برابر بار مالیاتیای را که یک شهروند عادی بابت جنگ پرداخت میکند، بر دوش میکشند؛ یعنی حدود ۱۶۰ هزار شِکِل برای هر فرد.»
کمکهای آمریکا
خبرنگار بازار سرمایه روزنامه «گلوبس» افزود: «این رقم شامل هزینههای سنگین و کمکهای عظیمی که ایالات متحده از طریق ارسال محمولههای سلاح، مهمات و تجهیزات نظامی به اسرائیل ارائه کرده، نمیشود؛ کمکهایی که بهصورت رایگان یا با قیمتهای یارانهای ارائه شدند و در قالب یک بسته کمک بیسابقه از سوی جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا، قرار داشتند. ارزش کلی این کمکها به ۲۶ میلیارد دلار رسید که معادل حدود ۷۵ میلیارد شِکِل (۲۵ میلیارد دلار) با نرخ کنونی تبدیل ارز است.»
گلدبرگ ادامه داد: «به عبارت دیگر، هزینه جنگ برای دو دولت اسرائیل و آمریکا در مجموع به نیم تریلیون شِکِل رسیده است؛ و این رقم شامل هزینه مستقیم عملیات نظامی آمریکا در ایران، عراق و دریای سرخ نمیشود.»
وی تأکید کرد: «این پولها عمدتاً صرف هزینههای نظامی شد؛ بخش بزرگی از این هزینهها به ارتش اسرائیل و نهادهای نظامی اختصاص یافت که از این منابع برای خرید مهمات، موشکهای رهگیر، بهکارگیری هواپیماها، نگهداری تجهیزات نظامی و خریدهای اضطراری استفاده کردند.»
کاهش دستمزدها
این کارشناس اقتصادی اسرائیلی عنوان کرد: «برای تأمین هزینههای عظیم نظامی، دولت ناچار شد تدابیر اقتصادیای را اعمال کند که شامل افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده، وضع مالیاتهای غیرمستقیم اضافی و لغو برخی معافیتهای مالیاتی بود؛ اقدامی که باعث کاهش درآمد قابلتصرف مردم شد. بخشی از پرداختهای مالیاتی نیز بعداً از طریق افزایش کسری بودجه بر دوش اسرائیلیها گذاشته شد.»
وی افزود: «همچنین درآمدها کاهش یافت؛ زیرا هر سهماه ادامه درگیریها باعث شد متوسط درآمد نظری هر شهروند حدود ۳۹۰۰ شِکِل کاهش یابد؛ این کاهش از طریق پایین آمدن دستمزدها و درآمدها، لغو افزایشهای درآمدی، یا از بین رفتن افزایش حقوقهایی که در صورت نبود جنگ انتظار میرفت، رخ داد.»
گلدبرک اظهار داشت: «جنگ باعث افزایش هزینه زندگی در اسرائیل شد. دلیل آن افزایش مالیات بر خرید، بالا رفتن قیمت کالاهای وارداتی به دلیل دشواری واردات، افزایش هزینه پروازها به اسرائیل، افزایش قیمت سوخت بهدلیل رشد قیمت جهانی نفت و گاز، و در نتیجه افزایش قیمت سایر کالاها به علت بالا رفتن هزینه سوخت بوده است.»
بودجههای نظامی بدون محدودیت
وی گفت: «هیچ راهی برای محاسبه کامل خسارت اقتصادی واردشده به اسرائیلیها وجود ندارد، چه رسد به خسارتهای جسمی و روانی. شاید نزدیکترین برآورد، محاسبه زیان تولید باشد. گزارش سالانه بانک اسرائیل در سال ۲۰۲۵ برآورد کرده است که زیان انباشته تولید اقتصاد اسرائیل، از طریق مقایسه تولید واقعی با تولیدی که در صورت نبود جنگ از اکتبر ۲۰۲۳ تا پایان ۲۰۲۵ انتظار میرفت، به ۸.۶ درصد از تولید سالانه رسیده است؛ یعنی حدود ۱۷۷ میلیارد شِکِل. بانک اسرائیل و دیگر نهادهای اقتصادی هنوز برآوردی از زیان تولید در سال ۲۰۲۶ ارائه نکردهاند.»
این کارشناس اقتصادی اسرائیل توضیح داد: «اقتصاد اسرائیل از یک سو بهدلیل تقویت صنایع دفاعی و فناوری پیشرفته در بازارهای جهانی، رشد سریعی را تجربه میکند؛ اما از سوی دیگر، جنگ با ایران خسارتهای سنگینی به شرکتها و شهروندان وارد کرده است. میتوان برآورد کرد که زیان تولید ناخالص داخلی ناشی از جنگ در ایران و لبنان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به دهها میلیارد شِکِل رسیده باشد.»
وی در پایان گفت: «هزینه کلی جنگهایی که اسرائیل از هفتم اکتبر تاکنون درگیر آن بوده است را میتوان با جمع هزینههای مستقیم دولت اسرائیل، یعنی ۴۰۵ میلیارد شِکِل، کمکهای اضطراری آمریکا به ارزش ۲۶ میلیارد دلار، و زیان تولید ناخالص داخلی حدود ۲۰۰ میلیارد شِکِل، محاسبه کرد که مجموع آن به حدود ۷۰۰ میلیارد شِکِل میرسد اما این یک برآورد ناقص است، زیرا همه خسارتهای اقتصادی واردشده به اسرائیلیها را شامل نمیشود و انتظار میرود این هزینهها افزایش یابد، زیرا جنگ هنوز پایان نیافته است.»
