گفت‌وگوی نشریه اسپانیایی «ال‌پایس» با یورگن هابرماس/غول اقتصادی؛ کوتوله سیاسی
حتی در هشتادونه سالگی، یکی از معتبرترین اندیشمندان زنده است که نظراتش را در مورد مسایل روزمره زمانه ما، از خانه‌اش در استراسبورگ ارایه می‌دهد؛ از ملی‌گرایی گرفته تا مهاجرت و اینترنت و مانند آن.
حدود پنجاه کیلومتری مونیخ، کنار یک دریاچه در استراسبورگ، ردیف کلبه‌های آلپی، با یک ساختمان سفید با پنجره‌های بزرگ، قطع شده است؛ معادل معمارانه عقل‌گرایی در سرزمین هایدی، و همنشینی نوگرایی به سبک مدرسه «باهاوس» با محافظه‌کاری راسخ بایرنی.
پلاک سفید کوچکی روی در آبی‌رنگ تأیید می‌کند که این خانه اندیشمند متولد دوسلدورف «یورگن هابرماس» است که حتی هنوز در آستانه نهمین دهه زندگی خود، جایگاهش را در میان مهمترین فیلسوفان جهان حفظ کرده است.
همسرش در را باز می‌کند؛ «اوته وسلهوفت» مورخی که بیش از 60 سال با او است. راهرویی کوچک را می‌بینیم. همسرش صدا می‌زند: «یورگن! آقایان آمده‌اند.» اوته و یورگن، از سال 1971 در این خانه زندگی می‌کنند؛ از زمانی که فیلسوف ما به مدیریت مؤسسه ماکس پلانک رسید.
هابرماس - شاگرد و دستیار تئودور آدورنو، یکی از اعضای برجسته نسل دوم مکتب فرانکفورت، و استاد فلسفه در دانشگاه گوته فرانکفورت- از میان انبوه تقریبا آشفته کتاب‌ها و کاغذهایی که در حال مطالعه آنها است، نمایان می‌شود؛ کنار پنجره‌ای رو به جنگل.
اتاق با سفید و اُخرایی تزیین شده و مجموعه‌ای کوچک از هنر نوین اینجا است؛ نقاشی‌هایی از هانس هارتونگ، ادواردو چیلیدا، شان اسکالی و گونتر فورتورنک و همچنین مجسمه‌هایی از جورج اوتیزا و خوآن میرو. این آخری جایزه‌ای است که به عنوان جایزه شاهدخت آستوریاس در علوم‌اجتماعی در سال 2003 دریافت کرده است. قفسه‌ها پر است از کتاب‌های گوته و هولدرلین، شیلر و فون کلایست، و مجموعه‌ای از آثار انگلس، مارکس، جویس، بروخ، والزر، هرمان هسه و گونتر گراس.
خودش نویسنده آثار مهمی در علوم‌اجتماعی و سیاسی در سده بیستم است. قرار است با ما درباره «مسایل شصت سال گذشته» صحبت کند. شق و رق است، دست دادنش خشک است، و بر خلاف سیمای پدربزرگانه‌ای که موهای سفیدش به او داده، خشمگین است. می‌گوید: «بله. هنوز از برخی چیزهایی که در جهان رخ می‌دهد خشمگینم. این چیز بدی نیست، هست؟»
هابرماس به خاطر لب‌شکری بودنش مشکل دارد. گرچه این چالش او با سخنرانی بود که او را برانگیخت تا ژرف‌تر در مورد مفهوم ارتباط بیندیشد که او بدان به عنوان ابزار درمانِ دستکم بخشی از دردهای جامعه می‌نگرد.
در یک لحظه از گفت‌وگو به نظرمان رسید که استاد پیر دیگر تمایلی به ادامه دادن ندارد. زمانی که در میان مصاحبه به بیرون پنجره نگاه کرد و زمزمه کرد: «دیگر اتاق‌های و تالارهای بزرگ را دوست ندارم. نمی‌دانم چه اتفاقی می‌افتد. اینجور جاها همهمه‌ای هست که من را پر از ناامیدی می‌کند.»
[در ترجمه این گفت‌وگو بخش‌های سیاسی مربوط به اتحادیه اروپا کوتاه شده‌اند.]
منبع: ایبنا
15
