«گفتند همه‌چیز امن است؛ ۲۰ دقیقه بعد پهپاد از سقف آمد»؛ روایت سربازان آمریکایی از حمله ایران
به گفته نظامیانی که با آسوشیتدپرس گفت‌وگو کرده‌اند، تقریبا ۲۰ دقیقه پس از آخرین اعلام وضعیت «همه‌چیز امن است»، پهپاد ایرانی به ساختمان اصابت کرد.
تحقیقات آسوشیتدپرس درباره حمله مرگبار پهپادی ایران به نیروهای آمریکایی در کویت نشان می‌دهد که پیش از اصابت پهپاد به مرکز عملیات آمریکا، درباره آسیب‌پذیری محل استقرار نیروها و توانایی پدافند برای مقابله با پهپادهای کم‌ارتفاع هشدارهایی وجود داشت؛ هشدارهایی که به گفته شماری از نظامیان آمریکایی، به اندازه کافی جدی گرفته نشد.
در حمله اول مارس (۱۰ اسفند ۱۴۰۴) به بندر شعیبه کویت، ۶ سرباز آمریکایی کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند. آسوشیتدپرس برای تهیه این گزارش با ۱۳ سرباز، عمدتا افسرانی که در محل خدمت می‌کردند یا در جلسات سطح بالای نظامی حضور داشتند، گفت‌وگو کرده است. این افراد درباره تصمیم‌های فرماندهی پیش از حمله، ضعف‌های دفاعی محل و مشکلاتی که برخی مجروحان پس از انتقال به مراکز درمانی با آن مواجه شدند، توضیح داده‌اند.
پهپادی که از سقف وارد شد
صبح اول مارس، رابرت مارزان، افسر ارشد عملیات، در مرکز عملیات بندر شعیبه مشغول هماهنگی امور مربوط به انتقال تجهیزات ارتش آمریکا بود. ناگهان یک پهپاد از سقف ساختمان وارد شد و منفجر شد. شدت انفجار سربازان را به هوا پرتاب کرد و قطعات ورق فلزی و خرده‌های شیشه به بدن آنها اصابت کرد.
یکی از سربازان بعدها سقف فلزی ساختمان را به باز شدن درِ یک قوطی کنسرو تشبیه کرد. مارزان، که ۳۶ سال سابقه خدمت نظامی داشت، در این حمله کشته شد. در مجموع ۶ سرباز آمریکایی جان باختند و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.
اما نکته قابل توجه در روایت آسوشیتدپرس این است که این حمله برای نیروهای حاضر در محل کاملا غیرمنتظره نبود.
چند دقیقه پس از اعلام «همه‌چیز امن است»
کودی خورک، مسئول ایمنی یگان، پیش از حمله درباره حضور نیروها در این محل نگرانی داشت. او و استیون رمسباتوم، یکی دیگر از نظامیان حاضر در بندر، درباره این موضوع تردید داشتند که رادار مورد استفاده بتواند پهپادهای کم‌ارتفاع را به‌موقع شناسایی کند.
با این حال، نیروها از پناهگاه‌ها خارج شدند تا فعالیت مرکز عملیات ادامه پیدا کند. به گفته نظامیانی که با آسوشیتدپرس گفت‌وگو کرده‌اند، تقریبا ۲۰ دقیقه پس از آخرین اعلام وضعیت «همه‌چیز امن است»، پهپاد ایرانی به ساختمان اصابت کرد.
رمسباتوم گفته است نیروها می‌دانستند محل استقرارشان کاملا امن نیست، اما اطلاعات کافی درباره وضعیت پهپادها نداشتند. خورک نیز که پیشتر درباره امنیت محل هشدار داده بود، در همان حمله کشته شد.
این روایت یکی از پرسش‌های اصلی تحقیقات آسوشیتدپرس را شکل می‌دهد: چرا نیروهای آمریکایی پس از شناسایی تهدید پهپادی و در شرایطی که درباره توانایی سامانه‌های شناسایی برای کشف پهپادهای کم‌ارتفاع تردید وجود داشت، در ساختمانی با حفاظت محدود باقی ماندند؟
تمرکز پدافند آمریکا بر موشک‌ها
به گفته نظامیان مصاحبه‌شده با آسوشیتدپرس، فرماندهان آمریکایی پیش از آغاز جنگ بیشتر بر تهدید موشک‌های بالستیک تمرکز کرده بودند و آمادگی دفاعی کافی برای مقابله با حملات پهپادی نداشتند.
آمریکا پیش از آغاز جنگ، حفاظت هوایی از پایگاه‌های اصلی خود در کویت را تقویت کرده بود، اما بندر شعیبه از پوشش دفاع هوایی بسیار محدودتری برخوردار بود. یک سامانه پاتریوت در نزدیکی کمپ عریفجان مستقر بود، اما استفاده از موشک‌های گران‌قیمت پاتریوت برای مقابله با پهپادهای کوچک می‌توانست ذخایر موشکی آمریکا را با سرعت زیادی مصرف کند.
برخی نظامیان نیز معتقد بودند بخش زیادی از فعالیت‌هایی که در مرکز عملیات بندر انجام می‌شد، می‌توانست از محلی امن‌تر انجام شود، زیرا بسیاری از امور با رایانه و از راه دور قابل انجام بود.
با این حال، فرماندهی ارتش آمریکا استدلال می‌کرد که حضور نیروها در کویت برای امور لجستیکی ضروری است و این نیروها باید به شبکه‌های ارتباطی و زیرساخت‌های محلی دسترسی داشته باشند.
هشدارهایی که به تصمیم فرماندهان نرسید
آسوشیتدپرس با ۱۳ سرباز و افسر آمریکایی گفت‌وگو کرده است؛ برخی از آنها معتقدند فرماندهان در ارزیابی میزان تهدید اشتباه کردند. به گفته این افراد، گزارش‌های اطلاعاتی پیش از حمله نشان می‌داد بندر شعیبه می‌تواند هدف حمله ایران قرار بگیرد.
با وجود این، نیروهای آمریکایی در محلی مستقر بودند که در مقایسه با پایگاه‌های اصلی آمریکا در کویت، حفاظت هوایی بسیار محدودتری داشت.
در سوی دیگر، برخی نظامیان نیز از تصمیم فرماندهی دفاع کرده‌اند و گفته‌اند فرماندهان ناچار بودند میان ادامه فعالیت‌های لجستیکی و خطر حمله تعادل برقرار کنند. از این دیدگاه، مسئله فقط انتخاب یک محل امن‌تر نبود، بلکه حفظ جریان انتقال تجهیزات در شرایط جنگی نیز اهمیت داشت.
بعد از انفجار؛ تلفن همراه به جای برنامه تخلیه
گزارش آسوشیتدپرس تنها عملکرد پدافند آمریکا را زیر سوال نمی‌برد، بلکه آمادگی نیروها برای مقابله با تلفات گسترده و نحوه رسیدگی به مجروحان پس از حمله را نیز بررسی می‌کند.
به گفته ۷ سرباز، از جمله چند افسر ارشد، برای چنین شمار زیادی از مجروحان برنامه جامع و اجرایی کافی وجود نداشت. برخی سربازانی که تلفن همراهشان پس از انفجار سالم مانده بود، برای پیدا کردن مراکز درمانی نزدیک از گوگل استفاده کردند و خود نیروها نیز در محل به مجروحان کمک‌های اولیه ارائه دادند.
برخی از مجروحان نیز پس از انتقال از کویت به آلمان، با مشکلاتی در روند درمان مواجه شدند. شماری از آنها گفتند آسیب‌های جدی آنها، از جمله آسیب‌های مغزی ناشی از انفجار، در روزها و هفته‌های بعد به‌موقع تشخیص داده نشد.
این بخش از گزارش، مسئله‌ای فراتر از ضعف پدافند را مطرح می‌کند: ارتش آمریکا نه فقط برای جلوگیری از حمله، بلکه برای پیامدهای یک حمله پهپادی با تلفات گسترده نیز با کاستی‌هایی روبه‌رو بوده است.
ارتش آمریکا هنوز گزارش نهایی را منتشر نکرده است
ارتش آمریکا تحقیقات خود درباره حمله را در ژوئن به پایان رسانده، اما گزارش نهایی هنوز منتشر نشده است. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند پیش از انتشار عمومی، اطلاعات حساس باید از گزارش حذف شود و خانواده سربازان کشته‌شده نیز باید از یافته‌های تحقیق مطلع شوند.
پنتاگون نیز از ارائه جزئیات درباره یافته‌های گزارش آسوشیتدپرس خودداری کرده است.
تحقیق آسوشیتدپرس در نهایت تصویری از یک شکست چندلایه ارائه می‌دهد: از انتخاب محل استقرار نیروها و ارزیابی تهدید گرفته تا ضعف دفاع در برابر پهپادهای کم‌ارتفاع و آمادگی برای رسیدگی به تلفات پس از حمله. اهمیت این روایت برای جنگ ایران و آمریکا فقط در ۶ کشته آمریکایی نیست؛ این حمله نشان می‌دهد پهپادهای کم‌هزینه و کم‌ارتفاع می‌توانند حتی در محیطی که آمریکا از برتری گسترده هوایی و اطلاعاتی برخوردار است، نقاط آسیب‌پذیر نیروهایش را پیدا کنند و یک مرکز عملیاتی را مستقیما هدف قرار دهند.
