شکاف میان واشنگتن و ریاض به سود پکن
پیشرویهای اخیر نیروهای انصارالله در نوار ساحلی دریای سرخ و تسلط بر معابر استراتژیک بابالمندب، چتر امنیتی آمریکا در منطقه را با ترکی شدید مواجه کرده است. در این میان، چین با استفاده از دیپلماسی هوشمندانه و معامله با بازیگران منطقهای، در حال پر کردن خلاء قدرت واشنگتن و تثبیت نقش خود است.
نشریه المانیتور در گزارشی تحلیلی به قلم جویس کرم، به بررسی نفوذ روزافزون چین در خاورمیانه، تضمین امنیت ناوگان تجاری پکن در بابالمندب و استفاده این کشور از ضعف استراتژیک آمریکا پرداخته است.
فرصتطلبی چین در سایه تضعیف چتر امنیتی واشنگتن
بر اساس این گزارش، در حالی که کاخ سفید از مداخله نظامی مستقیم برای حمایت از عربستان سعودی عقبنشینی کرده، پکن این خلاء امنیتی را به چشم یک فرصت طلایی دیپلماتیک و اقتصادی میبیند.
با تسلط انصارالله بر بندر مخا و جزایر پریم و حنیش در ورودی تنگه بابالمندب، دومین آبراه حیاتی صادرات انرژی منطقه دچار چالش شد، اما ناوگان کشتیرانی چین از این بحران آسودهخاطر است.
فاطمه الاسرار، پژوهشگر مسائل یمن به المانیتور گفت که چین برخلاف آمریکا میتواند نسبت به تحولات اخیر با آرامش برخورد کند، زیرا پیشتر توافقات لازم را برای عبور ایمن ناوگان خود انجام داده است.
انصارالله در جریان مذاکرات گذشته در مسقط به مقامات پکن و مسکو اطمینان داده بود که کشتیهای تجاری آنها در دریای سرخ و خلیج عدن هدف حمله قرار نخواهند گرفت.
دیپلماسی دوگانه پکن میان ریاض و صنعا
رویکرد پکن در بحران یمن و خلیج فارس شبیه به یک تیغ دو لبه است؛ از یک سو تضعیف موقعیت امنیتی آمریکا را به نفع خود میبیند و از سوی دیگر مایل به نابودی استقرار شریک تجاری اصلی خود یعنی عربستان سعودی نیست.
پکن برای حفظ موازنه، به تقویت روابط اقتصادی و تسلیحاتی با هر دو طرف ادامه میدهد.
گزارشهای رسانهای نشان میدهد که چین علاوه بر فروش موشکهای بالستیک نظیر DF-15A به ریاض، از طریق شبکههای واسطه تجاری، قطعات پهپادهای مورد نیاز انصارالله را نیز تامین کرده است.
این رویکرد به پکن اجازه داده است تا بدون متحمل شدن هزینههای سنگین نظامی که واشنگتن برای سالها پرداخت کرده، حضور دیپلماتیک و نفوذ خود را در کل ساختار امنیتی خلیج فارس تثبیت کند.
گذار به نظم پساسیاسی آمریکا در خلیج فارس
تحلیلگران بر این باورند که چین به دنبال ارائه یک الگوی «امنیت دستهجمعی منطقهای» است تا کشورهای عربی خلیج فارس را از وابستگی مطلق به تضمینهای امنیتی واشنگتن رها کند.
پس از بیپاسخ ماندن در خواستهای کمک محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان از دونالد ترامپ و تمایل کاخ سفید به مذاکره مستقیم با انصارالله، اعتماد کشورهای عربی به «دکترین کارتر» به شدت سلب شده است.
چنین فضایی به پکن امکان میدهد با بازیگرانی که آمریکا توان یا تمایل رویارویی با آنها را ندارد، وارد تعامل شود و موقعیت خود را به عنوان قدرت جهانی قابل اعتماد تثبیت کند.
البته چین به دلیل وابستگی شدید به انرژی خاورمیانه، خواهان یک جنگ فراگیر یا شوک بزرگ نفتی نیست، اما از این که کشورهای حوزه خلیج فارس تواناییهای آمریکا در تامین امنیت دریانوردی را زیر سوال ببرند، بیشترین بهرهبرداری را خواهد برد.
