تفاهم‌نامه با آمریکا، سند افتخار دیپلماسی و رئیس‌جمهور است/ مردم ایران، مدافع دفاع جانانه از کشور هستند و نه جنگ/ صدای طیف وابسته یا نزدیک به همان یک نفر که در شعام به تفاهم‌نامه رای نداد، از همه بلندتر است

محمدجعفر قائم‌پناه  به مناسبت روز خبرنگار از بخش‌های مختلف تحریریه روزنامه ایران بازدید کرد و در پایان، ‌ در گفت‌وگوی مفصلی به سؤالات پاسخ داد.

آقای دکتر پزشکیان‌ صلح‌طلب هستند، خیلی‌ها در دوره دوم انتخابات به درست یا غلط می‌گفتند به آقای پزشکیان رأی دهیم تا جنگ نشود ولی جنگ بر ایران تحمیل شد و گریزی از دفاع نبود. شرایط جنگی چه تغییراتی در اولویت‌های دولت ایجاد کرد؟ مشخصاً دغدغه اصلی آقای رئیس‌جمهوری در دوران جنگ چه بود؟

تا جایی که بنده اطلاع دارم تمام تلاش ایشان این بود که جنگ گسترش پیدا نکند. اینکه جنگ را محدود کنیم و تا جایی که می‌توانیم با حفظ اقتدار و دفاع از تمامیت ارضی و ارزش‌های‌ دینی و ملی، اگر راهی وجود داشته باشد که تخریب زیاد نشود و تعداد شهدا کمتر باشد، بهتر است. اگر جنگ رخ نمی‌داد، عزیزی مانند رهبر انقلاب و همین‌طور سردارانی که عصاره تجربه جنگ هشت ساله و مقاومت چندین ساله ما بودند شهید نمی‌شدند.

واقعیت این است که قبل از اینکه رهبر عزیز ما شهید شود، دکتر پزشکیان ارتباط تنگاتنگی با ایشان داشت. رئیس‌جمهوری یک روز در هفته حتماً باید خدمت ایشان می‌رفتند و با ایشان گفت‌وگو می‌کردند. حتی دوبار در هفته رخ می‌داد که ایشان خدمت رهبری می‌رفتند و باهم گفت‌وگو می‌کردند. رهبر شهید یک پشتوانه قوی برای حل مشکلات دولت بودند.

در رابطه با جنگ، واقعیت این است که اجرای امور کشور با رئیس‌جمهوری است. از خزانه و منابع ارزی اطلاع دارد، از میزان ذخیره استراتژیک غذایی و دارویی اطلاع دارد. از میزان واردات و صادرات نفت و پتروشیمی مطلع است. ممکن است هر وزارتخانه‌ای اطلاعات خود را داشته باشد ولی رئیس‌جمهوری همه اینها را اطلاع دارد. پس مسئول اداره کشور است. قطعاً دغدغه‌ها ‌و آینده و چشم‌انداز یک ماه و دوماهه و چند سال آینده را بهتر می‌بیند. بنابراین در حد ممکن به مقام معظم رهبری گزارش می‌دادند که شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور در چه وضعیتی است.

ما دفاع را حق مشروع خود می‌دانیم و جلوی هیچ قلدر و زورگویی از جمله آمریکا سر خم نمی‌کنیم و تسلیم نمی‌شویم. در مقابل دشمن و دو ابرقدرت اتمی و اولین قدرت نظامی دنیا کاملاً ایستادگی کردیم. این را مدیون زحمات نیروهای مسلح هستیم و همه تلاش خود را برای پشتیبانی این عزیزان، تا جایی که در توان داشتیم، انجام دادیم، ولی با توجه به جمیع جهات، طبیعی است که آقای دکتر پزشکیان این روحیه را دارند که با حفظ اقتدار ملی از طریق مذاکره و گفت‌وگو بتوانیم به صلح و تفاهم پایدار برسیم. با اینکه باور داریم باید از دشمنی که رهبر و فرماندهان ما را شهید کرده است به نحو مقتضی و در چارچوب قوانین و مقررات بین‌المللی انتقام خون شهدا را بگیریم، ولی باید تدبیر کنیم.

الان ما دشمن را شکست داده‌ایم و توانسته‌ایم کاری کنیم هیچ کدام از اهداف او محقق نشود. دشمنی که صحبت از نابودی ایران و برگرداندن ایران به عصر حجر و تغییر رژیم و نابودی و اشغال و تجزیه ایران می‌کرد، به هیچ کدام از اهدافش دست نیافته و این یعنی پیروزی ما. جمهوری اسلامی کماکان در مقابل دشمن ایستاده است و کنترل تنگه هرمز را به دست دارد.

۱۲ نفر از اعضای محترم شعام به امضای تفاهم‌نامه رأی مثبت داده‌اند و یک نفر رأی منفی. اما صدای طیف وابسته یا نزدیک به همان یک نفر از همه بلندتر است

محور اکثر تحلیل‌هایی‌ که درباره تفاهم‌نامه و جنگ و صلح بیان می‌شود، ناظر بر این است که این پیروزی را که به آن اشاره کردید، باید تثبیت کنیم. قاعدتاً مسیر آن هم مذاکره و دیپلماسی است. اینکه در شورای عالی امنیت ملی با یک اجماع اکثریت قریب به اتفاق ۱۲ از ۱۳ نفره امضای تفاهم‌نامه به جمع‌بندی می‌رسد، ناظر بر همین مسأله بود که باید پیروزی‌های‌ خود را در موقع مناسب تثبیت کنیم؟

دقیقاً همین طور است. به نظرم ما در حال حاضر در اوج قدرت نظامی و ملی خود هستیم. از طرفی قدرت نظامی خود را به اثبات رساندیم و از سوی دیگر انسجام ملی خود را حفظ کرده‌ایم و اقتصاد ما با وجود چالش‌هایی روی پاست. با وجود حملات ناجوانمرادانه و علی‌رغم میل ایران‌ستیزان دچار فروپاشی اقتصادی و نظامی نشده‌ایم.

بنابراین دکتر پزشکیان با استدلال‌هایی‌ که داشتند و البته رئیس مجلس و شهید لاریجانی در زمانی که بودند و رئیس قوه قضائیه و فرماندهان نظامی، باهم همدل‌اند.

فرماندهان نظامی قانوناً زیر نظر رهبر انقلاب هستند. مقام معظم رهبری، فرمانده کل قواست. جنگ و صلح را ایشان دستور می‌دهند و تصمیم می‌گیرند ولی آنقدر آقای پزشکیان با خلوص و صداقت صحبت می‌کند که اعتماد مخاطب را جلب می‌کند.

رئیس‌جمهوری، رئیس شورای عالی امنیت ملی است. ایشان هستند که باید جمع‌بندی و جلسات را برگزار و استدلال کنند و نقطه‌نظرات افراد مختلف را بشنوند و در نهایت به یک اجماع برسانند. این اجماع‌سازی توسط آقای پزشکیان صورت گرفته است. اتفاقی که در موضوع تفاهمنامه افتاد، به نظر من سند افتخار دیپلماسی ایران و رئیس‌جمهور پزشکیان است.

اشاره کردید که تفاهمنامه جمع‌بندی و مصوبه شعام بود همراه با تأیید رهبری. از سوی دیگر بدیهی است که فرمان جنگ و صلح هم در اختیار رهبر انقلاب اسلامی است. با این وصف مخالفان مذاکره، چرا رئیس‌جمهوری و تیم مذاکره‌کننده بخصوص آقای قالیباف و عراقچی را مخاطب انتقادات تند و تیز خود قرار می‌دهند؟

وقتی جنگ را به عنوان تنها مسیر پیش رو تجویز می‌کنیم، باید مشخص کنیم که انتهای آن تا کجاست. بالاخره پایان هر جنگی، مذاکره است. مگر ما بعد از هشت سال با صدام مذاکره نکردیم؟ مگر نمی‌گفتیم و نمی‌گوییم صدام یزید کافر؟ امام درباره عربستان چه تعابیری به کار برد؟ گفت ما اگر از صدام بگذریم از آل سعود نمی‌گذریم. روابط بین‌الملل، صفر و صدی نیست. باید بتوانیم در زمان درست، اقدام درست را انجام دهیم.

واقعیت این است که متأسفانه رسانه ملی نقش مهمی در دامن زدن به این فضا ایفا می‌کند. به نظرم دفاع، مقدس است، اما جنگ خوب نیست. اگر به ما حمله کردند باید تا پای جان دفاع کنیم و پاسخ دهیم. هزاران سال است که می‌گوییم چو ایران نباشد تن من مباد، بدین بوم و بر زنده یک تن مباد.

ولی ما جنگ‌طلب نیستیم. برخی فکر می‌کنند باید آمریکا را فتح کنیم تا جنگ تمام شود. آیا فرماندهان نظامی ما این استراتژی را قبول دارند؟ مگر آدمی وطن پرست‌تر از آقای سرلشکر عبداللهی یا امیر حاتمی و سردار وحیدی و دیگر عزیزان شعام سراغ دارند؟ آقای دکتر قالیباف سال‌ها در جبهه و جنگ بوده است و آقای عراقچی بسیجی بوده است. خود ما همه بسیجی و در جنگ بوده‌ایم. دکتر پزشکیان اکثر عملیات‌های دوران دفاع مقدس ۸ ساله در لشکر عاشورا بوده است.

ما از جنگ نمی‌ترسیم ولی عوارض جنگ را با پوست و گوشت و استخوان لمس کرده‌ایم. ما پرپر شدن دوستانمان را دیده‌ایم. ما شهادت رهبر خود و فرماندهانمان را دیده‌ایم. ما شهادت پاکپور و سلامی و حاجی‌زاده و موسوی را دیده‌ایم. حیف است که چنین عزیزانی را از دست بدهیم. در عین حال، قدرت نظامی خود را داریم. هر جا لازم باشد برای تأمین منافع خود می‌جنگیم و دفاع می‌کنیم و هر جایی که لازم است برای جلوگیری از آسیب به کشور و مردم و تثبیت دستاوردها مذاکره می‌کنیم.

آیا در مقطع زمانی فعلی فقط جنگ منافع ما را تأمین می‌کند؟ اگر چنین باشد، مقام معظم رهبری اجازه آتش‌بس نمی‌دادند. هم رهبر انقلاب، هم رئیس‌جمهوری و هم اعضای شعام و فرماندهان نظامی وطن و نظام جمهوری اسلامی را دوست دارند. بنابراین به جای بهانه‌تراشی بهتر است تصمیم‌گیری را به سازوکارهای قانونی تعریف شده واگذار کنند.

اختلاف نظرها درباره تفاهم‌نامه و مذاکره از حدومرزهای انتقاد گذشت و بخصوص در روزهای اخیر به طرح ادعاهایی درباره استعفای رئیس‌جمهوری و اختلاف‌افکنی میان مسئولان کشور و... کشیده شده است. فکر می‌کنید ممکن است بخشی از این خبرسازی‌ها و مخالفت‌ها ناظر بر تسویه حساب‌های سیاسی و جناحی باشد؟

۱۲ نفر از اعضای محترم شعام به امضای تفاهم‌نامه رأی مثبت داده‌اند و یک نفر رأی منفی. اما صدای طیف وابسته یا نزدیک به همان یک نفر از همه بلندتر است. این نشان می‌دهد که مواضع این طیف درهمراهی با حاکمیت، هارمونی ندارد. این مواضع با آن مواضع فرماندهان نظامی ما که منسوب رهبری هستند هم‌خوان نیست.

دکتر پزشکیان به اذن رهبری تفاهم‌نامه را امضا کرده است. مگر می‌شود چیزی را به مقام معظم رهبری تحمیل کرد؟ دیدیم که دفتر رهبر معظم انقلاب آن ادعای نادرست درباره استعفای رئیس‌جمهوری که انسجام ملی ما را هدف گرفته بود، تکذیب کردند. اینها راه به جایی نخواهند برد. اکثریت مردم ایران، مدافع دفاع جانانه از کشور هستند و نه جنگ.