آماده‌سازی اولین موشک‌های ساخت سپاه برای شلیک / شعار عجیب روی موشک

تصویری کمتر دیده‌شده از سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم و شهید محمود باقری، از چهره‌های اثرگذار در یگان موشکی سپاه، در حال آماده‌سازی پرتاب موشک در دهه ۶۰ منتشر شده است؛ تصویری تاریخی از سال‌های جنگ ایران و عراق که نوشته قابل‌توجه روی بدنه موشک نیز توجه مخاطبان را جلب کرده است.

جنگ ایران و عراق در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، با حمله ارتش عراق به مرزهای غربی و جنوبی ایران و حملات هوایی همزمان به شماری از فرودگاه‌های کشور آغاز شد. این حمله در شرایطی رخ داد که تنها حدود ۱۹ ماه از پیروزی انقلاب اسلامی ایران گذشته بود.

صدام حسین، رئیس‌جمهور وقت عراق، چند روز پیش از شروع جنگ، پیمان ۱۹۷۵ الجزایر را در برابر دوربین‌های تلویزیونی پاره کرده بود. دولت عراق در آن مقطع ادعاهایی درباره اروندرود و جزایر سه‌گانه ایران مطرح می‌کرد و سپس عملیات زمینی، هوایی و دریایی خود علیه ایران را آغاز کرد.

بمباران مهرآباد؛ نخستین خبر جنگ در تهران

در نخستین روز حملات، فرودگاه مهرآباد تهران نیز هدف بمباران قرار گرفت. اخبار ساعت ۲ بعدازظهر ۳۱ شهریور برای نخستین‌بار خبر حمله به مهرآباد را مخابره کرد.

براساس گزارش‌های منتشرشده در مطبوعات آن دوره، شماری از شهروندان و کارکنان فرودگاه پس از مشاهده چند هواپیما بر فراز مهرآباد و شنیدن صدای انفجار، متوجه حمله هوایی شدند. در این حمله، دست‌کم دو هواپیما از جمله یک فروند هواپیمای ۷۰۷ متعلق به شرکت هواپیمایی و یک فروند C-130 آسیب دیدند.

به‌دنبال شنیده شدن صدای انفجار در غرب تهران، گروهی از مردم برای اطلاع از وضعیت و کمک به محل فرودگاه حرکت کردند، اما نیروهای انتظامی از تجمع در حوالی مهرآباد جلوگیری کردند. گزارش روزنامه کیهان در روز بعد نیز از انتقال ده‌ها مجروح به بیمارستان‌های تهران خبر می‌داد.

حمله به فرودگاه‌های اهواز، تبریز، همدان و شیراز

حملات هوایی عراق به مهرآباد محدود نماند. در ساعت ۱:۴۵ دقیقه روز ۳۱ شهریور، چند جنگنده میگ عراقی باند فرودگاه اهواز را بمباران کردند. این حمله در شرایطی رخ داد که صدها نفر در فرودگاه حضور داشتند و بخش‌هایی از باند و محوطه فرودگاه آسیب دید.

همچنین فرودگاه تبریز و برخی نقاط حساس این شهر هدف حمله قرار گرفتند. در پی این رخداد، یک پرواز تهران ـ تبریز تغییر مسیر داد و در اصفهان به زمین نشست. فرودگاه همدان و پایگاه هوایی نوژه نیز از دیگر اهداف حملات بودند.

در همان روز، پروازهای عادی فرودگاه شیراز به دلایل امنیتی متوقف شد. فرودگاه‌های بوشهر، آبادان، کرمانشاه و جزیره مینو نیز در شمار مناطقی قرار داشتند که هدف حملات هوایی عراق قرار گرفتند.

واکنش ایران به حملات عراق

با شدت گرفتن درگیری‌ها در مرزهای غربی و جنوبی کشور، گروه‌های مختلف مردم برای حضور در جبهه‌ها اعلام آمادگی کردند. همزمان، ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران اطلاعیه‌هایی درباره حملات عراق و پاسخ‌های متقابل ایران منتشر می‌کرد.

در نخستین روزهای جنگ، گزارش‌هایی از حملات متقابل ایران به مواضع عراق منتشر شد. توسعه ظرفیت دفاعی کشور نیز به یکی از ضرورت‌های اصلی دوران جنگ تبدیل شد؛ مسیری که در ادامه، شکل‌گیری و تقویت یگان موشکی را در پی داشت.

نقش طهرانی‌مقدم و باقری در شکل‌گیری توان موشکی

تصویر منتشرشده از حسن طهرانی‌مقدم و محمود باقری به دوره‌ای تعلق دارد که توان موشکی ایران در حال شکل‌گیری و توسعه بود. جنگ هشت‌ساله، نیاز ایران به ایجاد ظرفیت‌های بومی دفاعی را پررنگ کرد و یگان‌های موشکی در سال‌های بعد، به بخشی مهم از ساختار دفاعی کشور تبدیل شدند.

این عکس، فراتر از یک تصویر آرشیوی، یادآور روزهایی است که ایران در شرایط جنگی و محدودیت‌های گسترده، مسیر توسعه توان موشکی خود را آغاز کرد؛ مسیری که با تلاش نیروهای نظامی، فنی و پشتیبانی در سال‌های جنگ دنبال شد.