ایران در جایگاه قدرت چهارم جهان ایستاده است/ هدف اصلی ورود ایران به مذاکرات، ایجاد درک درست از مواضع کشورمان در سطح افکار عمومی جهان و مخاطب داخلی است، نه لزوماً حصول یک توافق سریع و نهایی

در گفت‌وگویی مفصل با محسنی‌ثانی، نماینده مجلس و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، او به تشریح نگاه خود به مواضع «ترامپ» از ابتدای «جنگ رمضان» تا امروز، وضعیت تنگه، قدرت نظامی ایران، نقش رهبری و مردم و همچنین طرح‌هایی برای تقویت پول ملی پرداخت. آن‌چه در ادامه می‌آید گزارشی از محورها و نکات مطرح‌شده در این گفت‌وگو است.

تناقض‌های رفتاری ترامپ و بی‌اثر شدن حرف‌هایش در بازار

محسنی‌ثانی در ابتدای گفت‌وگو، به رفتار و مواضع دونالد ترامپ از زمان آغاز «جنگ رمضان» تا ادامه جنگ اشاره می‌کند و از «تناقض‌های رفتاری» او سخن می‌گوید. او توضیح می‌دهد که چگونه از ابتدای این بحران تا امروز، خط ناتو از سنتکام جدا شده و اروپا و آمریکا در حوزه اقتصادی با یکدیگر زاویه پیدا کرده‌اند.

به گفته او، سخنان ترامپ دیگر «جایگاه» سابق را ندارد و حتی «بازار ارز هم مانند گذشته نسبت به حرف‌های او نوسان نمی‌گیرد». به باور محسنی‌ثانی، دوره‌ای که یک جمله یا توئیت رئیس‌جمهور آمریکا بتواند بلافاصله بازار ارز ایران را دچار تلاطم کند، سپری شده است و اکنون شرایط متفاوتی حاکم است.

مذاکرات، پیشنهادهای ۱۵ ماده‌ای ترامپ و پاسخ ۱۰ ماده‌ای ایران

یکی از محورهای مهم این گفت‌وگو، روایت محسنی‌ثانی از روندی است که به تبادل پیشنهادات میان طرف آمریکایی و ایرانی منجر شده است. او از «پیشنهادات ۱۵ ماده‌ای ترامپ» سخن می‌گوید و اشاره می‌کند که در این چارچوب، فشارهایی هم بر پاکستان وارد شده تا از جانب آمریکا به ایران پاسخ منتقل شود. در مقابل، ایران نیز «پاسخ ۱۰ ماده‌ای» خود را ارائه کرده است.

محسنی‌ثانی تأکید می‌کند که تیم ایرانی با این پیش‌فرض وارد میدان شده که این مذاکرات به نتیجه مشخص و ملموسی نخواهد رسید و بیشتر جنبه «مدیریت افکار عمومی داخلی و خارجی» را دارد. به تعبیر او، هدف اصلی، ایجاد درک درست از مواضع ایران در سطح افکار عمومی جهان و مخاطب داخلی است، نه لزوماً حصول یک توافق سریع و نهایی.

میانجی‌گری پاکستان و همزمانی با حرکت ناو «آبراهام لینکلن»

محور دیگر سخنان محسنی‌ثانی، نقش پاکستان در این مقطع و آغاز مذاکرات در اسلام‌آباد است. او می‌گوید که با میانجی‌گری پاکستان، گفت‌وگوها در اسلام‌آباد آغاز شد؛ اما این آغاز درست در زمانی اتفاق افتاد که «دو هاب جنگی ناو آبراهام لینکلن» به سمت تنگه در حرکت بودند.

او توضیح می‌دهد که ایران در همان زمان هشدار داده است که این ناو باید عقب‌نشینی کند و در موضع خود باقی نماند. محسنی‌ثانی با اشاره به این وضعیت، فضا را به‌گونه‌ای توصیف می‌کند که در آن، آمریکا در ظاهر فشار می‌آورد اما در عمل با محدودیت‌های جدی مواجه است.

 توهم ترامپ و مقایسه ایران با ونزوئلا

محسنی‌ثانی ترامپ را در «توهم» می‌داند و تصریح می‌کند که او تصور می‌کند «ایران مثل ونزوئلاست». در روایت او، ترامپ گمان کرده است که می‌تواند با ایران همان رفتاری را داشته باشد که در ونزوئلا در پیش گرفت؛ حال آن‌که به گفته محسنی‌ثانی، واقعیت میدانی و توان پاسخ‌گویی ایران به‌کلی متفاوت است.

او در ادامه به ادعایی اشاره می‌کند مبنی بر این‌که یک ناوشکن یا ناو آمریکایی با فاصله ۷۵۰ کیلومتری در دریاست و ایران در صورت نزدیک‌شدن آن، به آن حمله خواهد کرد. محسنی‌ثانی یادآور می‌شود که «قبلاً هم کشتی‌های آمریکا حتی در دریای عمان هدف قرار گرفته‌اند» و این تجربه‌ها نشان می‌دهد که ایران در دفاع از منافع خود ملاحظه‌ای از جنس «ونزوئلا» ندارد.

در مقابل، او رفتار آمریکا در ونزوئلا را چنین توصیف می‌کند که «قایق‌های ماهیگیری کوچک» را هدف قرار می‌دهد بدون آن‌که پاسخی ببیند. به اعتقاد محسنی‌ثانی، ترامپ این تفاوت بنیادین را نمی‌فهمد و در فضایی قرار دارد که اطرافیانش برای او نوعی «تأییدطلبی» ایجاد کرده‌اند.

 بیانیه ستاد کل و پیام ایران به جهان: اگر ونزوئلا تکرار شود، واکنش متفاوت است

در ادامه گفت‌وگو، محسنی‌ثانی به مضمون بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح اشاره می‌کند که بر اساس آن، اگر قرار باشد «صحنه‌ای شبیه ونزوئلا» در ایران تکرار شود، «دست ما باز است و برخورد می‌شود». او از این بیانیه به‌عنوان پیام روشن ایران به جهان یاد می‌کند؛ پیامی که نشان می‌دهد سناریوی ونزوئلا نه تنها قابل تکرار نیست، بلکه واکنش ایران به آن سخت و بازدارنده خواهد بود.

 ۲۰۰۰ کیلومتر ساحل، تجهیزات، پیش‌بینی‌ها و ۴۷ سال تاب‌آوری

محسنی‌ثانی بخش قابل‌توجهی از گفت‌وگو را به توصیف توانمندی‌ها و آمادگی‌های ایران اختصاص می‌دهد. او یادآور می‌شود که ایران «بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر ساحل» دارد و در این سواحل، «امکانات و تجهیزات و پیش‌بینی‌های لازم» انجام شده است.

او تأکید می‌کند که ایران در طول «۴۷ سال» گذشته همواره در وضعیت جنگ، تحریم و فشار بوده و در این مدت «تاب‌آوری» را آموخته است؛ به گونه‌ای که مردم و دولت با این شرایط کنار آمده‌اند و در برابر فشارها مقاومت می‌کنند. در مقابل، او معتقد است که «جهان تجربه بحران تنگه را ندارد و بی‌تابی می‌کند»، چرا که مردم آن کشورها لزوماً در راستای سیاست‌های حاکمیت‌شان نیستند و تاب‌آوری مشابهی را تجربه نکرده‌اند.

 اگر قرار باشد «صحنه‌ای شبیه ونزوئلا» در ایران تکرار شود، «دست ما باز است و برخورد می‌شود»

تنگه، ظرفیت بالقوه‌ای که با ترامپ بالفعل شد

محسنی‌ثانی اعتقاد دارد که ترامپ ناخواسته کمک کرد «ظرفیت بالقوه تنگه» برای ایران بالفعل شود و ایران قدرت نظامی خود را به دنیا نشان دهد. او با استناد به آن‌چه «اذعان آمریکا» می‌خواند، می‌گوید ایران اکنون «چهارمین قدرت دنیا» شده و در منطقه «بی‌رقیب» است و این را از «برکات نگاه امام شهید» می‌داند.

به باور او، این جایگاه نه صرفاً محصول یک دوره کوتاه، بلکه نتیجه نگاه راهبردی است که از ابتدای شکل‌گیری ساختار دفاعی کشور بنا شده و امروز در قالب قدرت بازدارندگی و توان موشکی و پدافندی خود را نشان می‌دهد.

روایت از وزارت دفاع: توصیه امام شهید به هوش مصنوعی و تکنولوژی نوین

در بخش دیگری از گفت‌وگو، محسنی‌ثانی به دیدار خود با سرپرست فعلی وزارت دفاع (آقای ابن‌رضا) اشاره می‌کند و روایتی از بازدید امام شهید از وزارت دفاع در ابتدای شکل‌گیری آن ارائه می‌دهد. به گفته او، در آن بازدید، امام شهید توصیه کرده است که به جای درگیر شدن با «کارهای بند پوتین»، باید به سمت «تکنولوژی‌های نوین و هوش مصنوعی» رفت.

محسنی‌ثانی این نگاه را عامل اصلی قرار گرفتن ایران در جایگاه «چهارمین قدرت دنیا» می‌داند و معتقد است که همین جهت‌گیری فکری باعث شده ساختار دفاعی کشور از ابتدا به سمت دانش‌بنیان شدن و تکیه بر فناوری‌های پیشرفته حرکت کند.

«شگفتانه» پدافندی، سرنگونی F-35 و نقش نخبگان

او سپس به دیدار خود با سردار علی حاجی‌زاده اشاره می‌کند و از یک «شگفتانه» پدافندی سخن می‌گوید که به گفته او «دنیا مشابهش را ندارد». محسنی‌ثانی این شگفتانه را با «سرنگونی F-35» پیوند می‌دهد و یادآور می‌شود که این هواپیما تا آن زمان «در جهان ساقط نشده بود».

او طراحی این سامانه را به آقای شمقدری نسبت می‌دهد و تأکید می‌کند که نقش نخبگان دانشگاهی در این جهش علمی–نظامی تعیین‌کننده بوده است. به تعبیر او، ایران از «هیچی» به «قدرت چهارم دنیا» رسیده و حتی در برخی حوزه‌ها بالاتر رفته است؛ مسیری که بدون حضور نخبگان و دانشگاهیان قابل تصور نبود.

ترامپ، بحران اقتصادی جهانی و نفت ۱۵۰ دلاری

محسنی‌ثانی در ادامه تحلیل خود از رفتار ترامپ، نتیجه می‌گیرد که او «به اهدافش نمی‌رسد» و حداکثر دستاوردش «ایجاد بحران اقتصادی جهانی» خواهد بود. او احتمال می‌دهد قیمت نفت تا سطح «۱۵۰ دلار» نیز افزایش یابد و این را یکی از پیامدهای سیاست‌های تنش‌زای دولت ترامپ می‌داند.

او در این چارچوب، ساختار رهبری، آموزه‌های دینی و «جنس مردم ایران» را با سایر کشورها مقایسه می‌کند و معتقد است که این عوامل موجب می‌شوند ایران در برابر چنین بحران‌هایی رفتار و واکنشی متفاوت از دیگران داشته باشد.

«بعثت» جدید بعد از جنگ و حضور مردم در خیابان‌ها

یکی از محورهای احساسی و اجتماعی این گفت‌وگو، توصیف محسنی‌ثانی از وضعیت مردم ایران بعد از جنگ است. او از نوعی «بعثت» جدید در مردم سخن می‌گوید؛ بعثتی که به تعبیر او، خود را در «حضور شبانه‌روزی مردم در خیابان‌ها برای دفاع از کشور» نشان می‌دهد.

او توصیف می‌کند که مردم چگونه روی پل‌ها، کنار نیروگاه‌ها و در دانشگاه‌ها صف می‌کشند و آماده دفاع هستند. در مقایسه با مردم دیگر کشورها، محسنی‌ثانی می‌گوید که وقتی در جهان «آژیر خطر» به صدا در می‌آید، مردم به پناهگاه می‌روند؛ اما در ایران مردم «به پشت‌بام» می‌روند. او این تفاوت را نمادی از روحیه و نوع مواجهه مردم ایران با تهدیدات می‌داند.

وضعیت آمریکا، اختلاف با اروپا و «التماس» ترامپ

محسنی‌ثانی از «وضعیت فعلی آمریکا» نیز انتقاد می‌کند و می‌گوید اروپایی‌ها حتی از برخی تصمیمات واشنگتن برای حمله به ایران مطلع نبودند. به گفته او، ترامپ فکر می‌کرد می‌تواند «ایران را مثل ونزوئلا ظرف چند روز تمام کند» و بعداً هم قصد نداشت سهمی از نفت ایران به اروپا بدهد؛ اما «در عمل به التماس افتاد».

به اعتقاد او، همین رفتار باعث تشدید اختلاف میان آمریکا و اروپا شده و موجب شده که غرب در مواجهه با ایران، دیگر آن هماهنگی و یکپارچگی گذشته را نداشته باشد.

نقش رهبری و نگرانی‌ها بعد از رحلت امام

در بخش پایانی گفت‌وگو، محسنی‌ثانی با تشکر از مردم، به نقش رهبری در عبور کشور از بحرانها اشاره می‌کند. او یادآوری می‌کند که بعد از رحلت امام، نگرانی‌هایی وجود داشت؛ اما «رهبری فعلی درخشان مدیریت کردند» و توانستند کشتی نظام را از میان بحران‌ها عبور دهند.

او سپس سن شروع امامت امام شهید و «آقا سید مجتبی» را با هم مقایسه می‌کند و به سوابق علمی، درس خارج، مأموریت‌ها، پختگی و نبوغ در فقه، اصول و سیاست اشاره می‌کند. محسنی‌ثانی معتقد است که این ویژگی‌ها عامل مهمی در استمرار مسیر نظام و تقویت جایگاه ایران در منطقه و جهان بوده است.

پیام اول و تغییر جهت پاکستان و افغانستان

محسنی‌ثانی به «پیام اول» آقا سید مجتبی اشاره می‌کند و می‌گوید این پیام موجب شد «پاکستان و افغانستان» به سمت حمایت از ایران حرکت کنند. او این وضعیت را «عنایت الهی» می‌نامد و تأکید می‌کند که این تحول در موضع‌گیری همسایگان شرقی ایران، اهمیت راهبردی دارد.

طرح افزایش ارزش پول ملی بر اساس «نظم نوین» تنگه

در ادامه، محسنی‌ثانی به طرحی اشاره می‌کند که هدف آن «افزایش ارزش پول ملی» بر مبنای «نظم نوین» در مدیریت تنگه است. به گفته او، در این طرح، کشورهایی که در ارتباط با تنگه هستند، «ملزم به پرداخت عوارض به ریال» می‌شوند و باید «در ایران حساب باز کنند و ریال نگه دارند» تا عوارض را با همین پول بپردازند.

او بر این باور است که چنین سازوکاری می‌تواند موقعیت ریال را تقویت کند و از ظرفیت راهبردی تنگه برای ارتقای جایگاه اقتصادی ایران استفاده شود.

 توصیه به صبر و حوصله در مدیریت تنگه باب‌المندب

محسنی‌ثانی در آخرین بخش گفت‌وگو، به موضوع «تنگه باب‌المندب» بازمی‌گردد و توصیه می‌کند که باید با «حوصله بیشتر» با این موضوع برخورد شود تا «هم‌پیمانان ایران نیز تاب‌آوری داشته باشند» و به سرنوشت ترامپ دچار نشوند.

به تعبیر او، برخورد عجولانه می‌تواند هم‌پیمانان ایران را تحت فشار قرار دهد و رویکرد راهبردی در مدیریت تنگه را تضعیف کند؛ در حالی که صبر و حوصله، هم به افزایش تاب‌آوری جبهه هم‌پیمانان کمک می‌کند و هم زمینه را برای بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های تنگه در چارچوب «نظم نوین» مورد نظر ایران فراهم می‌سازد.