پاپها همیشه سیاسی بودهاند | ۵ مورد اظهارات جنجالی و سیاسی پاپ در تاریخ
بسیاری از پاپها در طول تاریخ درگیر سیاست بودهاند. در اینجا به پنج نمونه از آنها اشاره میشود؛ از جمله پاپ ژان پل دوم که الهامبخش فعالان ضدکمونیست شد و پاپ بندیکت شانزدهم که روابط با جهان اسلام را ملتهب کرد.
به گزارش خبرفوری، اکنون پاپ لئو چهاردهم، که از سوی دونالد ترامپ مورد انتقاد قرار گرفته، به جمع این رهبران مذهبی پیوسته که وارد عرصه مسائل ژئوپلیتیک شدهاند و گاه مستقیما با قدرتهای سیاسی درگیر شدهاند یا حتی موجب تغییرات سیاسی شدهاند.
۱. پاپ فرانسیس و مهاجران
پاپ فرانسیس که از سال ۲۰۱۳ تا زمان درگذشتش در سال گذشته رهبری کلیسا را بر عهده داشت، یکی از صریحترین پاپهای معاصر به شمار میرفت و بهطور مداوم درباره تغییرات اقلیمی، فقر و مهاجرت اظهار نظر میکرد.
بیشتر بخوانید:
زنی که دل «پاپ» را بُرد | ماجرای علاقه واتیکان به این خواننده زن جنجالی چیست؟
چند هفته پس از آغاز پاپیاش، در نخستین سفر خود خارج از رم، او در بازدید از جزیره کوچک لامپدوزا در ایتالیا (که به محل ورود هزاران مهاجر از آفریقا از طریق دریای مدیترانه تبدیل شده بود) مهاجران را «برادران و خواهران» توصیف کرد. هرچند فرانسیس بهندرت بهطور مستقیم با سیاستمداران و دیکتاتورها مقابله میکرد، اما گاهی صریحتر سخن میگفت. او در دیدار سال ۲۰۲۱ با ویکتور اوربان، نخستوزیر راستگرای مجارستان که مواضع ضد مهاجرتی دارد، تأکید کرد که خدا یک رهبر اقتدارگرا نیست که مخالفان را خاموش کند و ریشههای مذهبی یک کشور باید آن را قادر سازد «آغوش خود را به روی همه بگشاید».
نگاه فرانسیس که در اسناد مهمی مانند نامه پاپی «لاوداتو سی» (به معنای «ستایش بر تو باد») بیان شده، الهیات کاتولیک را به حفاظت از محیط زیست پیوند میدهد و در عین حال افراطهای سرمایهداری جهانی را به دلیل بهرهکشی از فقرا محکوم میکند.
۲. پاپ بندیکت شانزدهم و اسلام
پاپ بندیکت شانزدهم که از سال ۲۰۰۵ تا استعفایش در ۲۰۱۳ پاپ بود، در سال ۲۰۰۶ بهطور ناخواسته موجب شورشهایی شد که در آن چند نفر کشته شدند. این اتفاق پس از آن رخ داد که او نقلقولی از یک امپراتور بیزانسی مطرح کرد که در آن گفته شده بود اسلام «چیزهایی جز مسائل غیرانسانی» به همراه نیاورده است! واتیکان اعلام کرد که سخنان او بد تفسیر شدهاند و بندیکت در همان سال برای جبران به ترکیه سفر کرد.
۳. پاپ ژان پل دوم و لهستان
پاپ ژان پل دوم، نخستین پاپ لهستانی، در سال ۱۹۷۹ (یک سال پس از انتخابش) به کشورش سفر کرد. او در سخنرانی خود برای دانشجویان در کراکوف به لهستانیها گفت: «نترسید.»
رهبران لهستان بعدها گفتند که این پیام به الهامبخش جنبش دموکراسیخواهی تبدیل شد که دیکتاتوری کمونیستی را سرنگون کرد. یک سال پس از این سفر، فعالان جنبش کارگری «همبستگی» را تشکیل دادند که در نهایت به فروپاشی کمونیسم در لهستان در سال ۱۹۸۹ انجامید. این روند همچنین به تسریع سقوط دیگر حکومتهای کمونیستی در اروپای شرقی، از جمله در آلمان شرقی و بلغارستان، کمک کرد.
۴. پاپ پل ششم و صلح
پاپ پل ششم که از ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۸ رهبری کلیسا را بر عهده داشت، «روز صلح» را بنیانگذاری کرد؛ رویدادی سالانه که از آن زمان هر سال در نخستین روز سال توسط واتیکان برگزار میشود تا تلاشها برای پایان دادن به درگیریها را ترویج کند.
پاپ ژان پل دوم در سال ۲۰۰۳ هنگام مخالفت با حمله به عراق به درخواستهای پل ششم برای صلح استناد کرد. پاپ لئو نیز در انتقاد از جنگ ایران در آخر هفته گذشته به همین سخنان اشاره کرد و گفت: «امشب درخواست او را از آنِ خود میدانم، در حالی که همچنان برای امروز نیز مرتبط است.»
۵. پیوس دوازدهم و هولوکاست
در حالی که برخی پاپها بهخاطر گفتههایشان مورد توجه قرار گرفتهاند، پاپ پیوس دوازدهم (که از ۱۹۳۹ تا ۱۹۵۸ رهبری کلیسا را بر عهده داشت) مدتهاست بهخاطر آنچه درباره نازیسم و هولوکاست نگفت، مورد بررسی و انتقاد قرار گرفته است.
پس از آنکه واتیکان در سال ۲۰۲۰ آرشیوهای مربوط به دوران پاپی او را منتشر کرد، پژوهشگران به نامهای دست یافتند که نشان میداد در سال ۱۹۴۲ به مقر واتیکان اطلاع داده شده بود که روزانه تا ۶۰۰۰ نفر («بیش از همه لهستانیها و یهودیان») در یک اردوگاه مرگ نازی در لهستان کشته میشوند.
برخی از این اسناد برای ترسیم پیوس دوازدهم بهعنوان پاپی استفاده شده که در برابر کشتار یهودیان توسط نازیها سکوت اختیار کرد. در مقابل، دیگران میگویند او که مدتهاست برای مقام قدیسی در نظر گرفته شده پشتپرده تلاش کرده تا کلیسای کاتولیک را به نجات هزاران یهودی و دیگر قربانیان آزار و اذیت تشویق کند.
