از کی والدین اینقدر خسته شدند؟
والدین در دنیای امروز اغلب از خستگی شدید و کمخوابی شکایت دارند، اما پژوهشگران میگویند این وضعیت ممکن است همیشه در تاریخ بشر به این شکل نبوده باشد.
به گزارش خبرفوری، برخی شواهد حتی نشان میدهد والدین در جوامع باستانی یا شکارچیـ گردآورنده، لزوما آنقدر که تصور میکنیم دچار محرومیت خواب نبودهاند.
در یک بحث اینترنتی درباره میزان خستگی والدین، صدها پاسخ ثبت شد و بسیاری از آنها تأکید داشتند که فرزندپروری «بسیار طاقتفرسا و مداوم» است. با این حال، پژوهشهای علمی نشان میدهد میزان خواب والدین امروزی در مجموع آنقدرها کمتر از افراد بدون فرزند نیست و تفاوتها بیشتر از آنکه مطلق باشند، به شرایط فرهنگی و اجتماعی وابستهاند.
والدین چقدر میخوابند؟
مطالعات مختلف نشان میدهد والدین در ماههای ابتدایی پس از تولد کودک خواب کمتری دارند، اما این کاهش معمولا در بلندمدت چندان چشمگیر نیست. برای مثال، پژوهشی در آلمان نشان داد مادران در سه ماه اول حدود یک ساعت کمتر از قبل از بارداری میخوابند و پدران نیز حدود یکسوم ساعت کمتر خواب دارند. با این حال، پس از گذشت زمان، اختلاف خواب میان والدین و غیر والدین بسیار کم میشود.
برخی دادهها نشان میدهد والدین کودکان زیر شش سال معمولا حدود هفت تا نه ساعت در شب در رختخواب هستند؛ رقمی که در محدوده توصیهشده برای خواب قرار میگیرد. البته این آمار خوداظهاری است و ممکن است با واقعیت دقیق تفاوت داشته باشد.
بیشتر بخوانید:
آیا راز طول عمر مردان باسن بزرگ است؟
بهترین دوست بعدی فرزند شما ممکن است انسان نباشد!
چه کسی دقیقا بدنهای عضلانی یک «چی داداش» را دوست دارد؟
در پژوهشهایی روی جوامع ابتدایی نیز الگوی مشابهی دیده شده است؛ جایی که بزرگسالان حدود ۶ تا ۸ ساعت در بستر هستند و خواب واقعی آنها حدود ۵ تا ۷ ساعت برآورد میشود.
چرا والدین امروزی بیشتر احساس خستگی میکنند؟
با وجود این آمار، والدین در جوامع صنعتی بهطور مداوم احساس خستگی بیشتری نسبت به جوامع سنتی گزارش میکنند. پژوهشگران این تناقض را بیشتر به «درک و تجربه ذهنی خواب» نسبت میدهند تا خود میزان خواب.
در جوامع اولیه، خواب به شکل تکهتکه و بدون انتظار خواب پیوسته تجربه میشود، در حالی که در دنیای مدرن، مفهوم «خواب کامل و بدون وقفه» به یک استاندارد تبدیل شده است. همچنین فشارهای کاری، رانندگی، مراقبت از کودک و برنامههای روزانه باعث شده بدن انسان در برابر کمبود خواب حساستر شود.
خواب مشترک مادر و کودک در گذشته
یکی از تفاوتهای مهم میان گذشته و امروز، نحوه خواب مادران و نوزادان است. در بسیاری از فرهنگهای سنتی، مادران و نوزادان کنار هم میخوابند و کودک در طول شب تغذیه میشود. این الگو که برخی پژوهشگران آن را «خواب ـ شیردهی مشترک» مینامند، در اغلب جوامع انسانهای اولیه دیده شده است.
در این حالت، مادر ممکن است دفعات بیشتری بیدار شود، اما معمولا سریعتر دوباره به خواب میرود و حتی برخی بیداریها را به خاطر نمیسپارد. همین موضوع میتواند باعث شود احساس خستگی کمتری در روز بعد داشته باشد.
نقش نگرش و آگاهی در کیفیت خواب
پژوهشها نشان میدهد احساس خستگی تنها به میزان خواب وابسته نیست، بلکه نحوه آگاهی و انتظار افراد نیز اهمیت دارد. مادرانی که خواب خود را بهطور مداوم اندازهگیری یا پیگیری نمیکنند، معمولا احساس بهتری نسبت به خواب خود دارند.
از سوی دیگر، توصیههایی مانند بیدار ماندن کامل هنگام شیر دادن یا جداسازی کامل کودک از مادر ممکن است باعث افزایش هوشیاری بیش از حد و در نتیجه دشوارتر شدن بازگشت به خواب شود.
حمایت اجتماعی؛ عامل کلیدی در گذشته
یکی از مهمترین تفاوتها میان جوامع مدرن و باستانی، میزان حمایت اجتماعی است. در جوامع اولیه، مراقبت از کودک تنها وظیفه مادر نبود و اعضای دیگر خانواده یا جامعه نیز نقش داشتند. این «مراقبت جمعی» فشار روانی و جسمی مادر را کاهش میداد.
در مقابل، والدین امروزی اغلب با مسئولیتهای کاری و خانوادگی بهتنهایی یا در قالب «شیفت دوم کاری» روبهرو هستند که میتواند احساس خستگی را تشدید کند.
