به مناسبت سالروز کودتای 28 مرداد
پشت پرده حادثه ای که باعث جنگ ایران و آمریکا تا امروز شد
خبرنگار: حسین صیقلانیچرا 28 مرداد رخ داد؟ آیا این حادثه ضروری بود یا امکانی؟ آیا اگر مصدق و شاه اقدامات مرتکب شده را مرتکب نمی شدند، این کودتا رخ می داد؟
به گزارش خبر فوری، نام 28 مرداد همیشه با کودتای وسیع و پیچیده علیه دولت ملی مصدق گره خورده است. برخی گمان دارند که این کودتا حادثه ای است مربوط به گذشته. اما تحلیلگران دقیق به خوبی می دانند که تاثیرات این حادثه فراتر از تاریخ است و تا امروز نیز ادامه دارد. بی راه نیست اگر وضعیت فعلی کشور و دشمنی بزرگ تهران و واشنگتن را معلول حوادث پس از 28 مرداد بدانیم. کودتای آمریکایی – انگلیسی 28 مرداد، عزل مصدق، اعدام حسین فاطمی، آغاز دورۀ ساواک و سرکوب، همه و همه سبب کاشته شدن عداوتی عمیق در وجود مردم ایران گردید؛ عداوتی نسبت به آمریکا و غرب که تا امروز نیز ادامه دارد و صد البته که اقدامات رخ داده توسط آمریکا در این سال ها، از تحریم، ترور گرفته تا جنگ نیز همه و همه در شکل گیری این وضعیت و کورتر شدن گره دیپلماتیک نقش داشته است.
اما چرا 28 مرداد رخ داد؟ فلسفه تاریخ می تواند به این مساله پاسخ دهد. بسته به دیدگاهی که در فلسفه تاریخ به آن تعلق خاطر داشته باشیم، پاسخ ما به این پرسش متفاوت است. حداقل دو پاسخ به کلی متفاوت و حتی متناقض به این مساله داده می شود؛ دو پاسخی که معلول فلسفۀ متفاوتی است که دانشمند، مورخ یا تحلیلگر به آن تعلق خاطر داشته باشد:
الف. دیدگاه توماس کارلایل: اصالت حادثه یا امکان
توماس کارلایل، مورخ بریتانیایی قرن 18 میلادی در کتاب مشهور خود، (Heroes and Hero-worship) تاکید دارد که «تاریخ جهان چیزی جز زندگینامه مردان بزرگ نیست». به باور او، این قهرمانان (از پیامبران و شاعران تا پادشاهان و انقلابیون) هستند که با بینش و اراده خود، مسیر تاریخ را رقم می زنند و توده مردم باید آنها را بپرستند و رهبری شان را بپذیرند. در واقع، کارلایل معتقد است حوادث، رویدادها و به خصوص تصمیمات قهرمانان است که تاریخ را شکل می دهد و چنین نیست که قواعدی پیشینی و ضروری بر حرکت تاریخ حکمفرما باشد. به همین دلیل، می توان تاریخ را امری «امکانی» (Contingent) دانست. برای مثال، اینکه فرانسه در قرن 19 و پس از انقلاب، تبدیل به یک امپراتوری شود نه امری ضروری و پیشنی بلکه امری امکانی بود که می توانست رخ ندهد و اگر رخ داده فقط به دلیل اراده قهرمانانی مثل ناپلئون بوده است. به بیان دیگر، اگر ناپلئون در قرن 18 و 19 به دنیا نمی آمد، تاریخ مسیری دیگر را می پیمود. چنین مساله ای در مورد ایران و کوروش، آلمان و بیسمارک، چین و کنفوسیوس، یونان و سقراط و ... نیز قابل تکرار است.
ب. دیدگاه هگل: اصالت ضرورت
هگل، فیلسوف شهیر آلمانی و مولف کتاب های «پدیدارشناسی ذهن» و «علم منطق» عقیده ای به کل، متفاوت از کارلایل دارد. او تاریخ را فرایندی عقلانی، دیالکتیکی و جبری می داند که در آن، «روح کلی» (یا عقل مطلق) با طی مراحل سه‌گانه تز، آنتی‌تز و سنتز، به خودآگاهی دست می یابد. قاعده این مسیر، «حیله عقل» است؛ یعنی انسان‌ها با انگیزه های شخصی، جاه‌طلبی و احساسات خود دست به عمل می زنند، اما این روح کلی است که از طریق همین امیال فردی به عنوان ابزاری برای پیشبرد هدف نهایی خود استفاده می کند. به باور هگل، تاریخ نه محصول اراده و تصمیم قهرمانان و رویدادها و حوادث امکانی بلکه حاصل «منطقی ضروری وعقلانی» است. برای مثال، اینکه ناپلئون در دوم دسامبر سال ۱۸۰۴ تاجگذاری کند، یک امر ضروری است و اگر ناپلئون در قرن 18 به دنیا نیامده بود، تاریخ یکی مثل ناپلئون را به وجود می آورد تا تاجگذاری کند. در واقع، قدرت گرفتن ناپلئون و ایضا سقوطش یک ضرورت تاریخی بوده و ربطی به اقدامات قهرمانانه خود ناپلئون ندارد. چنین است وضعیت سایر بزرگان تاریخ. ظهور زرتشت در ایران، بودا در هند، کنفوسیوس در چین، ژولیوس سزار در رم، اسکندر در مقدونیه و ... همه و همه معلول ضرورت های تاریخی بوده و ظهور آنها در جغرافیا و تاریخ های فوق الذکر نه از سر حادثه بلکه ضرورت بوده است.
کودتای 28 مرداد در دو فلسفه اصالت امکان و ضرورت
اگر بخواهیم از دو منظر اصالت امکان و ضرورت به ماجرای کودتای 28 مرداد نگاه کنیم به نتایجی جالب می رسیم. از منظر کارلایلی، وقوع حادثه 28 مرداد نه یک ضرورت تاریخی بلکه امر ممکنی بود که می توانست رخ ندهد؛ البته اگر مصدق، شاه، حزب توده، غربی ها و ... کارهایی را که قبل از 28 مرداد انجام دادند، انجام نمی دادند. از این منظر حتی اولین برخورد فردی مثل قوام السلطنه با محمدرضا پهلوی نیز در شکل گیری کودتا تاثیرگذار بوده است. روایت است که قوام در نخستین دیدارش با شاه جوان (پس از تاجگذاری) به او گفت: «ماشاءالله اعلی حضرت چه بزرگ شده اند!» این سخن باعث رنجش شاه و بدبینی او نسبت به سیاستمدار زیرکی مانند قوام شد. این مساله سبب شد که قوام از چشم شاه بیفتد و تلاش کند جلوی قدرت گرفتن زیاد او را بگیرد. این امر نیز سبب اعتماد شاه به جبهه ملی و مصدق شد و زمینه را برای قدرت گرفتن او فراهم کرد. این نیز آرام آرام مسیر کودتا را هموار کرد. شاید تمام این اتفاقات نمی افتاد اگر قوام آن روز با شاه چنین برخوردی را نمی کرد.
اما از منظر هگلی یا به عبارتی اصالت ضرورت، مساله متفاوت است. از این منظر، جریان تاریخ به سمتی رفت که وقوع کودتا در 28 مرداد ماه ضروری بود و حتی اگر مصدق و شاهی نبودند، تاریخ یک بدیل برای این دو با نام های متفاوتی می ساخت و تصمیماتشان را نیز به سمت و سویی می برد که کودتا رخ دهد. از این منظر به جای تمرکز بر رفتارهای شخصی شاه و مصدق و قوام و ... باید روی جریان های اصلی تاریخ ایران در آن زمان، مانند تغییرات طبقاتی، ظهور طبقه متوسط شهرنشین بعد از قدرت گرفتن رضا شاه، ورود استعماری انگلیس به کشورهای نفت‌خیز خاورمیانه و ... تمرکز کرد و وظیفه مورخ تشخیص این جریان های کلی و ضروری و پیدا کردن نسبت میان آنها است نه غور و تامل روی برخورد شخصی شاه و قوام در یکی از روزهای بهاری دهه 20.
در واقع، از منظر هگلی، کودتای 28 مرداد بیش از همه معلول یکی از جریان های زیر یا ترکیبی از آنها است:
الف. ظهور سوسیالیسم در ایران بعد از انقلاب اکتبر و ظهور حزب توده و نزدیک شدن این حزب به مصدق و تحریک شدن غرب.
ب. ظهور طبقه متوسط شهری در ایران و سرکوب این طبقه توسط رضاشاه به علت گرایش های انقلابی شان و تنفر نسبی آنان از پهلوی ها و بالطبع، نزدیک شدن بیشترشان به اپوزیسون (اعم از چپ ها و ملی گراها)
ج. شکل گیری ارتش نوین توسط رضاشاه و وابستگی این نهاد به سلطنت و بالطبع، عدم وفاداری نسبت به دولت مستقر و نزدیکی به نهاد سلطنت.
د. عدم وضوح قانون اساسی (از زمان مشروطه تا دهه 20) در رابطه با «مشروطیت» و مشخص نبودن این مساله که قوه مجریه زیرنظر «شاه» اداره می شود یا «نخست وزیر» و آیا شاه صرفا باید سلطنت کند یا می تواند وارد اجرای قانون و حکومت هم بشود.
ه. ورود خاورمیانه به عصر پسانفت و برقراری رابطه جدید با کشورهای خاورمیانه.
به هر روی، از هر کدام از این دو منظر به مساله نگاه کنیم به یک نتیجه مهم دست می یابیم: ایران با کودتای 28 مرداد وارد یک دوره تاریخی شد؛ دوره ای که آن را وارد مرحله ای بی بازگشت کرد.
دولت ملی مصدق :)))))))
عصر تحقیقاته عزیزم و مردم آگاه
بله دولت مصدق و سکه مصدقی هم ضرب شد با تلاش و کوشش دولت مصدق شرکت نفت ملی ایران اوره جهان شد اما ما مردم بیسواد امروز هم دلارهای فروش نفت ملی را مطالبه گری نمی‌کنیم باید دلارهای فروش ثروت ملی بین همه مردم ایران تقسیم شود حقیقت محض است
شعبان بی مخ
دلیلش رو باید از اصحاب فرهنگ و علم پرسید، دلیلش رو در بین معلمین و اساتید ترسو یا به خواب رفته و بیخیال جستجو کنید، دلیلش رو در زیاده خواهی برخی افراد مثل کاشانی و ... پیدا کنید
اگر اصحاب فرهنگ یعنی نشریات، مدارس، دانشگاهها و صاحبان کرسی و منبر مردم رو در جهت ترقی مملکت هدایت میکردن، فرهنگسازی میشد، هیچ وقت مردم سیاهی لشکر یا پیاده نظام عده ای مزدور نمیشدن تا با به قدرت رسیدن اونها نسل در نسل ملت در معضلات دست و پا بزنن
کاشانی رو خوب گفتی
خبر فوری قبلاً علامت مثبت و منفی برای کامنت ها میگزاشتی
چی شد؟
باز هم بزارید
برای عزیزان وزارت اطلاعات بهتر روشن شود که مردم چه نظری دارند
چشم و چراغ ما همین خبر فوری است که اجازه حرف زدن میدهد وگرنه که ما میترکیم
درود بر تو
ناشناس 7:25
مثبت و منفی رو که این ها از اجبار برداشتند اما در مورد اداره مذکور که فرمودید؛ به قول شاعر اگر در شهر کس است یک حرف بس است...الانم که مثنوی های هفتاد من که مردم نوشتند و خواندند و ناخوانده و ناشنیده باقی ماند...دردا و دریغا که در این بازی خونین.. بازیچه ی ایام دل آدمیان است
عجب!
قوام به شاه گفت چه بزرگ شده ای و این باعث جنگ ایران و آمریکا شد .
پس سفارت آمریکا و گروگانگیری تاثیری نداشت
چه جالب .
خیلی ممنون روشن شدیم
۲۸ مرداد یک روز نمادین از عدم تعادل و روانی ملت ایران است که از صبح تا ظهر دورد بر مصدق می‌گویند و از ظهر همان روز تا سال ۵۷ درود بر شاه می‌گویند مردمی عوام و ساده لو و بیسواد آمریکا و انگلیس و روسیه و چین کمونیست ایرانی جماعت را کاملاً شناختند و زیر سلطه خود قرار داده اند!!
مردم ما احساسی هستن. کلا بین عشق شدید و جنون وار و نفرت شدید که باهاش حتی بتونی آدم بکشی در نوسانن به خصوص در سیاست. متاسفانه کمتر حالت معتدل و واقع بین دارن.
اعدام دکتر فاطمی؟!!!
ترور حسین فاطمی توسط عبدخدایی از جمعیت فدائیان اسلام که عقبه جمهوری اسلامیست انجام شد ضمنا اگر مصدق و حامیانش عامل این دشمنی بودن خدا لعنتشون کنه
اگر مصدق دولتش ملی بود چرا ملت ازش حمایت نکردن که بقول خودتون با کوتای آمریکا کنار رفت پس برخی انقلاب ها هم عامل اصلیش خارج از کشور بوده نه داخل
مستندات زیادی هست که اینو ثابت کنه
آفرین
ترور فاطمی توسط عبدخدایی ناموفق بود . بعدها نیروهای امنیتی شاه، فاطمی را گرفتند و شهید کردند
دولت مصدق دولتی ملی بود اما غلظت ملی بودنش به حدی نبود که بر ترس ملت از بی شاهی غلبه کند . و جریان انقلاب ۵۷ ملی ترین رخداد در تاریخ ایران است . همراهی ۹۵ درصد از مردم با یک تغییر بزرگ ، شوخی نیست
دبگهوهنه میدکنن مصدق توده ای ، هم داشت به شرق سرویس میداد و هم بع غرب !!! کمتر زور بزتید مثدق ووکمونیستدها متفور هستن
سلام ترامپ با ادعای بی پایه اساس حرفهای بی سروته دوباره سرمیرسد آدم بی ثابت هردقیقه یک یاوه گویی میکند چاره اش بمب افکن ایرانی یا هرکشوراسلامی وسط کاخ سفید جایی که ترامپ بميرد یا محاصره بایدشگسته شود.به وسیله ی تیراندازی سپاه وموشک های ابرقدرت ایران استواراسلام است ایران بايد واردجنگ شود حق آمریکا ناوهاو شناورهای آمریکایی کف دستش بگذارد ترامپ فردیست غیرقابل اعتماد بلا نسبت به جای مغز درسرش غریزه حیوانی برخورداراست
اولین دعوا وجنگ بین زن و مرد را بدانید.
وقتی حضرت آدم از شکار برگشت به خانه ناچارا باید درب خانه را میزد فلذا حضرت حوا فرمودند کیستی؟
حضرت آدم که دو اردک بزرگ اسرائیلی شکار کرده بود و در دستانش سنگینی می‌کرد فرمود بی.... مگر غیر از من وتو کسی دیگری هم هست؟که این باعث قهر حضرت حوا شده و دعوای زن و مرد از همان روز شروع شد
یعنی از زمان شاه آمریکا زمینه حمله به ایران فراهم شد برو بابا خدای روزیت جای دیگه بده
هرکی به آمریکا اعتماد کرد بیچاره شد فرقی هم ندار کرواتی یا امامه به سر - ایرانی یا خارجی - قدیمی و جدید هم نداره- ذات آمریکا نشان داده چشم جهان بینش فقط با یک چشم به کل دنیا نگاه می کند همه را برده و سرسپرده و بله قربانگو می خواهد آن هم تازمانی که بدرد بخوری بعد مثل دستمال کثیف پرتت می کند به سطل آشغال
چشمان مبارک را باز بفرمایید
نیازی نداره به هیچ کس اعتماد کامل بکنی به خصوص در سیاست. اسراییل و آمریکام به هم اعتماد صد درصدی ندارن ! صرفا برای منافع مشترک به هم نزدیک بشید و مدیریت کنی رابطه رو
آره مصدق نباید نقت را ملی می کرد، اگر نفت ملی نمی شد نفوذی ها و جاسوسان و ایادی آنها کاری به مصدق و شاه و... نداشتند
الان هم تاریخ در حال تکرار است ... و مردم بسیار ساده و زود فریب خوار ......که تعداد زیادشون از ذره ای از نعمت عقل که خدا بهشون داده استفاده نمیکنند
تا قبل جنگ 12 روزه هیچ اثری از نشانه های دوران داریوش و کورش نبود که هیچ، هرجا حرفش میشد و اثری ازش رو میشد سریع نابودش میکردید. بعد از جنگ 12 روزه یکدفعه اِلمانها و مجسمه ها و دیوار نگاره ها و بنرها و همه چی ازش رو شد. اینا که نماد طاغوت بودن؟؟؟!!! نبودن؟؟؟ الان هم که با هوش مصنوعی شخصی با ظاهر و پوشش همون دوران پرچم به دست وسط انفجار و بمب و موشک داره میتازه!!! انگار یکدفعه پیوند تاریخی بین اون دوران و معاصر زده شده!!! مسخره ها
دقیقا...
پشت پرده جنگ ایران و آمریکا حزب توده و کمونیست های دوزاری و مزاحمین خلق بودن
کمونیسم مگه هنوزم طرفدار و نفوذ قابل توجهی داره ؟ 😂
تضاد مشهودی بین این دو نظریه پرداز مشهور وجود ندارد . مزار مرحوم دکتر محمد مصدق را بازسازی و بعنوان یک نماد ملی و ضد کودتای آمریکایی برای بازدید و ایجاد وحدت بیشتر بین آحاد مردم رونمایی کنید.
هردو در اتفاقات تاریخی موثرند هم افراد برجسته و هم حوادث و رویدادها
سالهاست اجازه مراسم سالکردشم نمیدن !!
تحلیل دور حوضی و پامنقلی
اون دو تا کجل (مصدق و شریعتی) دررمسیررمنحر به انقلاب نقش داشتند
میبینم که تبلیغ متریالیسم و امپرناسیونالیسم میکنید! خیلی بده یک آدم کم سواد کم هوش 2تا کتاب بخونه و لینکی هم در رسانه ها داشته باشه و نظراتشو مثل حرف مفت منتشر کنه. امثال هگل و کارلایل خیلی وقته منسوخن. اگه تاریخ رو قهرمانان میسازن اوکی پس اگه فقط 1 گونه حشره بطور رندم از کره زمین حذف بشه بهت میگم تاریخ رو کیا میسازن. این چرندیات چیه! در آفرینش هیچ موجودی زنده ای آنچنان که خود و شاید دیگران فکر میکنن اهمیت خاصتری نداره. مثلا فلان رهبر و دانشمند و فیلسوف و دزد و جنایتکار و شاه و غیره نبودن تو تاریخ! چی میشد؟ مثل اینه که بگی موبایل نبود؟ چی میشد؟ یادمه نه فقط موبایل حتی تلفن ثابت هم نبود و خیلی هم زندگی پویایی داشتیم. خواهشا افکار پوچ خودتون رو ترویج ندید. در سیستم آفرینشس این حرفا پشیزی ارزش نداره.
دولت آقای مصدق نه جمهوری بود و نه ملی برای کشور هم دردسرهای بسیاری ساخت
سالار عقیلی اون پشت چکار میکنه؟
نویسنده باید به جای سیاست تاریخ بخونه ته این مزخرفات رو به خورد مردم نده. جیره خوری هم اصولی داره
یکی به من بگه ایندفعه کی به کی گفت بزرگ شدی ،آمریکا به ایران حمله کرد؟
تَوهم به یارو
گذشت گذشته وباید عبرت گرفت که حوادث تلخ تکرار نشو د ! وحزب توده وگمونیسم در گشور ر رخنه نکند بخاطر منافع و دشمنی با غرب وامریگا که دارد ایرا ن را فدای منافع خودش کند!؟
دشمنی با شرق هم منطقی نیست و نباید بشه. اساسا ایران باید با همه دنیا رابطه خوب داشته باشه
موضوع کودتای 28 مرداد با هزاران من سریش به مشکلات امروز جمهوری
چسب نخواهد شد.بیخودی برای انکار جهل و نابکاری در جکومت داری چنگ به کودتای 28 مرداد نزنید.بگزارید پیر احمدآباد با خود تنها باشد.
دقیقا ۷۳ سال فاصله در سیاست مدرن خیلی زیاده
ترکیب و تاریخ جامعه و بعدا وجود و حضور اسرائیل در منطقه و ارتباطش با قدرتهای جهانی را فراموش نکنید.
حسین آقا رمضان یخی به همین شعبون بی مخ ده تا پس گردنی میزد شعبون جعفری سرش پایین بود از ترسش توی این عکس با نوچه هاش یک پیر مرد ناتوان را می‌زند!! آش و لاش ترین لات آن‌زمان بود شعبون بی مخ
خیانت خواص و تبعیت عوام ریشه بسیاری از مشکلات تاریخ معاصر و قدیم بوده است