استفاده از «مادر همه بمب ها» علیه ایران؛ پس دولت های اروپایی‌ مدافع حقوق بشر کجا هستند؟

گزارش‌ها مبنی بر اینکه ایالات متحده قصد دارد از «مادر همه بمب‌ها» علیه تأسیسات هسته‌ای و نیروگاه‌های برق ایران استفاده کند، در حکم اعلام پیشینی ارتکاب جنایات جنگی است.

مقام‌های آمریکایی با احتیاط پیش می‌روند تا از مداخله در انتخابات اسرائیل اجتناب کنند، اما به‌روشنی اعلام کرده‌اند که آمریکا و جامعه بین‌المللی از تشکیل دولتی فراگیر و باثبات، به دور از عناصر افراطی، استقبال خواهند کرد.

بر اساس حقوق مخاصمات مسلحانه، استفاده از سلاحی با چنین قدرت تخریبی تنها در صورتی مجاز است که ضرورت نظامی مشخصی در میدان نبرد، به‌کارگیری آن را ایجاب کند. اینکه آیا یک هدف، هدف نظامی محسوب می‌شود، آیا حمله متناسب است و آیا می‌توان با استفاده از سلاحی با قدرت تخریب کمتر به همان نتیجه دست یافت، پرسش‌هایی هستند که باید در زمان حمله و با توجه به اوضاع و احوال حاکم در همان زمان ارزیابی و تعیین شوند (پروتکل الحاقی اول، مواد ۵۲(۲)، ۵۱(۵)(ب) و ۵۷). پاسخ به این پرسش‌ها را نمی‌توان چند هفته پیش از حمله، از طریق افشای اطلاعات در رسانه‌ها، از پیش تعیین کرد. اعلام قبلی نوع سلاح مورد استفاده نشان می‌دهد اساساً چنین پرسش‌هایی مطرح نشده‌اند.

هر دو هدف مورد بحث، زیرساخت‌های غیرنظامی هستند. نیروگاه‌های برق، تأمین برق بیمارستان‌ها، سامانه‌های آبرسانی و منازل ۹۰ میلیون نفر را ممکن می‌سازند (ماده ۵۴). تأسیسات هسته‌ای حاوی نیروهای مواد خطرآفرین هستند و دقیقاً به این دلیل در حقوق بین‌الملل از حمایت ویژه برخوردارند (ماده ۵۶). کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده است حتی تهدید به حمله علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز، غیرقانونی است.

تمامی دولت‌های عضو کنوانسیون‌های ژنو موظف‌اند این کنوانسیون‌ها را «رعایت کنند و رعایت آن‌ها را تضمین نمایند» (ماده مشترک ۱). این تعهد، ماهیتی پیشگیرانه دارد. به محض آنکه احتمال وقوع نقض حقوق بشردوستانه قابل پیش‌بینی شود، این تعهد اعمال می‌شود. نقضی که پیشاپیش علناً اعلام شده باشد، از هر مورد دیگری قابل پیش‌بینی‌تر است.

پس این دولت‌ها اکنون کجا هستند؟ دولت‌های اروپایی‌ای که با چنین شور و حرارتی خود را مدافع حقوق بشردوستانه معرفی می‌کنند، کجا ایستاده‌اند زمانی که اعلام شده قرار است کل جمعیت غیرنظامی یک کشور از دسترسی به برق محروم شود؟