اشتباه محاسباتی ریاض | رویای بن‌سلمان زیر آتش موشک‌های یمنی؛ چگونه ورق برگشت؟
خبرنگار: میثم اسماعیلیمحمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، می‌خواست کشورش را به قطبی برای جذب سرمایه‌گذاری، گردشگری و میزبانی بزرگ‌ترین رویدادهای ورزشی جهان تبدیل کند، اما اکنون پهپادها و موشک‌های شلیک‌شده از یمن، شهرهای عربستان را هدف قرار می‌دهند و این کشور را بیش از پیش به بحرانی منطقه‌ای می‌کشانند که ولیعهد امیدوار بود از آن فاصله بگیرد.
به گزارش خبرفوری به نقل از سی‌ان‌ان، جنگ داخلی یمن تابستان امسال بار دیگر شعله‌ور شد و ماه گذشته شدت گرفت؛ اتفاقی که به چند سال آرامش نسبی پایان داد. عربستان طی ۱۱ سال گذشته تلاش کرده است با توسل به قدرت نظامی و دیپلماسی، درگیری‌ها را در مرزهای جنوبی خود مهار کند؛ ابتدا با حوثی‌ها جنگید، سپس مذاکرات صلح با آنها را دنبال کرد و روابط دیپلماتیک با تهران را از سر گرفت.
با این حال، به گفته کارشناسان، مجموعه‌ای از اشتباهات محاسباتی ریاض را در برابر دور تازه‌ای از درگیری‌ها آسیب‌پذیر کرده است. عربستان اواخر سال گذشته به همکاری دیرینه خود با امارات پایان داد؛ اختلافی که از حمایت ابوظبی از یک نیروی رقیب در یمن ناشی می‌شد. ریاض همچنین میزان آمادگی دونالد ترامپ، برای حمایت از خود را بیش از حد برآورد کرد.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که حملات چندجانبه به زیرساخت‌های نفتی، صادرات عربستان را مختل کرده، پروژه‌های بزرگ این کشور را با لغو یا تأخیر روبه‌رو ساخته و برنامه‌های اقتصادی محمد بن سلمان را تحت فشار قرار داده است. به گفته مقام‌های سعودی، حملات حوثی‌ها به چند فرودگاه عربستان در هفته جاری دست‌کم سه کشته، از جمله یک خلبان سعودی، بر جای گذاشته است.
بیشتر بخوانید:
نتانیاهو به دنبال یک دستاورد انتخاباتی در ریاض | پشت پرده تلاش مخفی نتانیاهو برای توافق با بن‌سلمان
کابوس تازه بن‌سلمان؛ حوثی‌ها تا کجا پیش می‌روند؟ | آیا یمن به ویتنامِ عربستان سعودی تبدیل خواهد شد؟
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان، به سی‌ان‌ان گفت: «آنها فقط می‌خواستند درگیری تا حد امکان از عربستان دور بماند و حوثی‌ها برنامه‌های تحول این کشور را مختل نکنند؛ اما اکنون خودشان در میانه بحران قرار گرفته‌اند.»
خروج شتاب‌زده امارات
حمله هوایی عربستان به محموله‌ای از خودروهای نظامی ارسالی امارات برای حمایت از نیروهای جدایی‌طلب شورای انتقالی جنوب در سال گذشته، اتحاد یک دهه‌ای دو کشور را در هم شکست. با خروج نیروهای اماراتی، عربستان ناچار شد به‌تنهایی با پیامدهای این بحران مقابله کند.
به گفته یک مقام یمنی در جنوب این کشور، خروج امارات خلأیی در فرماندهی نیروهایی ایجاد کرد که سال‌ها تحت مدیریت ابوظبی فعالیت می‌کردند. او تأکید کرد که انتقال مسئولیت به عربستان به‌درستی انجام نشد و ریاض نتوانست همان سطح از هماهنگی و فرماندهی را برقرار کند.
آمادگی ناکافی در برابر حوثی‌ها
هشت هفته پس از خروج امارات، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد. این تحولات منطقه را وارد بحرانی گسترده کرد و عربستان را نیز در معرض حملات ایران قرار داد.
در ماه ژوئیه، ایران هواپیمایی غیرنظامی برای انتقال هیئتی از حوثی‌ها اعزام کرد. عربستان برای جلوگیری از فرود هواپیما در فرودگاه تحت کنترل حوثی‌ها در صنعا، به این فرودگاه حمله کرد. حوثی‌ها نیز پایان آتش‌بس را اعلام کردند، محاصره دریایی کشتی‌های سعودی را در دستور کار قرار دادند و عملیاتی سریع در امتداد ساحل یمن آغاز کردند.
در ادامه، حملات حوثی‌ها به تأسیسات و خطوط لوله نفت عربستان، انتقال نفت خام را مختل کرد و قیمت‌ها را افزایش داد. نیروهای سعودی نیز صدها حمله هوایی انجام دادند.
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران در امور یمن، گفت عربستان برای تهاجم حوثی‌ها آمادگی نداشت و هماهنگی لازم را با نیروهای یمنی متحد خود برقرار نکرده بود. او افزود پیشروی حوثی‌ها روحیه متحدان ریاض را تضعیف کرده و تسلیحات پیشرفته این گروه اکنون شهرهای بیشتری در عربستان را تهدید می‌کند.
ترامپ؛ متحدی غیرقابل پیش‌بینی
کارشناسان می‌گویند اتکای بیش از حد به حمایت آمریکا نیز یکی دیگر از اشتباهات محاسباتی عربستان بود. ریاض با وجود امضای توافق دفاعی جدید با واشنگتن، از کاهش تعهد آمریکا به امنیت خود نگران است.
بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، محمد بن سلمان ماه گذشته دو بار با ترامپ گفت‌وگو کرد و از او خواست حوثی‌ها را هدف قرار دهد، اما رئیس‌جمهور آمریکا از مداخله خودداری کرد. واشنگتن در عوض با حوثی‌ها در عمان مذاکره کرد تا آتش‌بس خود با این گروه را حفظ کند.
رتنی معتقد است ارتش عربستان ساختار خود را بر همکاری با آمریکا بنا کرده و برای جنگیدن مستقل در چنین درگیری‌هایی طراحی نشده است. به گفته او، غیرقابل پیش‌بینی بودن تصمیم‌های ترامپ باعث شده ریاض احساس کند در برابر تهدیدها تنها مانده است.
عربستان در واکنش، همکاری با مصر، فرانسه، بریتانیا، ترکیه و پاکستان را گسترش داده است. همچنین بیش از ۱۰۰ مشاور نظامی آمریکایی برای ارائه اطلاعات و کمک به تعیین اهداف در عربستان مستقر شده‌اند.
راه‌حل منطقه‌ای همچنان دور از دسترس است
کارشناسان هشدار می‌دهند که حمایت خارجی و پیروزی‌های اولیه نیروهای دولت یمن، به‌تنهایی برای پایان دادن به جنگ کافی نیست. اختلاف میان گروه‌های مسلح و نبود چشم‌اندازی روشن برای آینده سیاسی یمن همچنان پابرجاست.
به باور تحلیلگران، تا زمانی که جنگ میان آمریکا و ایران ادامه داشته باشد، تهران انگیزه قدرتمندی برای استفاده از ظرفیت حوثی‌ها در جهت تحت فشار قرار دادن عربستان خواهد داشت. راه‌حل دیپلماتیک میان کشورهای خلیج فارس و ایران یا تشدید حملات نظامی علیه حوثی‌ها، از جمله سناریوهای پیش رو هستند؛ اما هیچ‌یک در کوتاه‌مدت پایان جنگ یمن را تضمین نمی‌کند.
عربستان ناچار است مسیری دشوار و ناقص را برای عبور از بحران پیدا کند؛ بحرانی که اکنون برنامه‌های منطقه‌ای و اقتصادی محمد بن سلمان را به چالش کشیده است.
