احتمال عملیات نظامی بیشتر از استمرار آتش‌بس است/ کارایی کارت تنگه هرمز در حال کاهش است/ آمریکا به دنبال تحریک ایران برای اقدام پیش‌دستانه/ نسبت به 2 ماه گذشته در شرایط سخت‌تری قرار داریم

محمد ایرانی در پاسخ به این سوال که سفر آنتونیو گوترش به اسلام‌آباد در شرایطی انجام می‌شود که پاکستان در ماه‌های اخیر تلاش کرده میان ایران و آمریکا نقش میانجی ایفا کند؛ با توجه به اینکه دبیرکل سازمان ملل مستقیماً با مقام‌های سیاسی و نظامی پاکستان دیدار خواهد داشت، آیا می‌توان این سفر را نشانه ورود سازمان ملل به مرحله فعال‌تری از روند میانجیگری میان تهران و واشنگتن دانست اظهار کرد: یک طرف قضیه ایالات متحده آمریکاست و آمریکایی‌ها و شخص ترامپ زیاد اعتقادی به جامعه جهانی، تحولات مربوط به صحنه بین‌الملل و به‌خصوص نقش تأثیرگذار سازمان ملل ندارند و معمولاً از سازمان ملل بیشتر استفاده ابزاری می‌کنند.

آمریکایی‌ها اعتقادی به فعال شدن سازمان ملل ندارند/ اقدامات آمریکا در جنگ‌ها ناقض حقوق بشر بوده است

وی گفت: در کل، آنچه ما از رویکرد آقای ترامپ می‌بینیم و برخوردهایی که با نهادهای مختلف سازمان ملل داشته، تا الان یا تهدید علیه نهادها بوده یا برخورد از موضع بالا. ضمن اینکه موارد زیادی هم وجود دارد که قوانین بین‌المللی را نقض کرده است.

ایرانی ادامه داد: در خصوص شورای امنیت هم در اولین مرحله خروج از برجام توسط آمریکا صورت گرفت که درباره آن مصوبه شورای امنیت وجود داشت و در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ اتفاق افتاد. بعد هم کلیه اقداماتی که در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه انجام داده‌اند، ناقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه است؛ تمام این موارد در سازمان ملل و منشور ملل، بندهایی را به حمایت از این موارد اختصاص داده‌اند.

وی افزود: این نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها زیاد اعتقادی به فعال شدن سازمان ملل ندارند؛ بنابراین بعید می‌دانم که اقدامات و تلاش‌های جدی در این زمینه بگیرند.

ترامپ به دنبال ازسرگیری مذاکرات نیست/ قطر و پاکستان همچنان گزینه‌های میانجیگری هستند

این دیپلمات پیشین در ادامه درباره روند میانجیگری میان ایران و آمریکا گفت: آنچه ترامپ دنبال می‌کند این است که تمایل زیادی برای ازسرگیری مذاکرات نشان نمی‌دهد. همچنان بر این موضوع پافشاری می‌کند که وضعیت محاصره دریایی و محاصره هوایی ادامه پیدا کند و به کشورهای همسایه برای کنترل کالا و به‌خصوص پروازها فشار وارد می‌کند که ما شاهد آن هستیم.

ایرانی اظهار کرد: بنابراین اگر قرار باشد اقدامی صورت بگیرد، نشانه‌هایی وجود دارد که تمایل آمریکایی‌ها و ترامپ بیشتر این است که روی میانجی گری کشورهایی مثل قطر و همچنان پاکستان سرمایه‌گذاری کنند. قطر حدود یک هفته است که مجدداً تلاش‌هایی را دنبال می‌کند و پیشنهادهایی مطرح کرده است. گفته می‌شود که یک طرح جدید را با آمریکایی‌ها دنبال می‌کند.

نسبت به دو ماه گذشته در شرایط سخت‌تری قرار داریم/ محاصره هوایی و وضعیت تنگه هرمز شرایط را دشوار کرده است

وی درباره جزئیات اختلافات بر سر پیشنهاد ایران گفت: البته این موضوع هنوز در ایران  مطرح نشده و مشخص نیست که چه موضوعی است اما آنچه که گفته می‌شود این است که قطری‌ها یا طرح را تعدیل کرده‌اند یا بندهایی را جابه‌جا کرده‌اند. مشکلی که وجود دارد این است که به نظر می‌رسد در طرحی که ما ارائه دادیم، همه موارد وجود دارد و الان مشکل بر سر زمان اجرای بندهاست؛ اینکه کدام اول باشد و کدام دوم. در این زمینه اختلاف نظر وجود دارد.

 الان آن چیزی که تحت عنوان طرح جدید هفت روزه و طرح هفت‌گانه ارائه می‌شود، در نهایت به نظرم از همان تفاهمنامه است، با جابه‌جایی برخی از بندها. اما از نظر جمهوری اسلامی، موضوع هسته‌ای باز هم در آخرین مرحله قرار گرفته است

ایرانی درباره مواضع همزمان دیپلماتیک و نظامی ایران در پاسخ به این سوال که آیا این همزمانی پیام دیپلماتیک و بازدارندگی از طریق نظامی را باید الزاماً نشانه بن‌بست مذاکرات بدانیم یا یک راهبرد است برای اینکه ایران دست برتر را در میز مذاکره داشته باشد، گفت: در گذشته هم به همین صورت بوده و  طرف مقابل هم به همین شکل عمل می‌کرد؛ هم درباره مذاکرات می‌گفت که آماده مذاکره است و هم تأکید می‌کرد که گزینه نظامی وجود دارد. وقتی بحث‌های مذاکراتی صورت می‌گیرد ایران هم می‌گوید برای مذاکره آماده است، ولی اگر طرف مقابل وارد مسیر نظامی شود، نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران پاسخ لازم را خواهند داد.

این دیپلمات پیشین با بیان اینکه «ما الان در شرایط سختی قرار داریم»، گفت: اگر نخواهیم بگوییم در بن‌بست قرار داریم اما در شرایط سختی قرار داریم و در مقایسه با دو ماه گذشته باید بگیوم که آن زمان وضعیت ما به گونه‌ای بود که شرایط اقتصادی بهتر بود، بحث محاصره هوایی را نداشتیم و در خصوص تنگه هرمز هم به نظرم اشراف کامل‌تری داشتیم.

کارایی کارت تنگه هرمز در حال کاهش است

وی ادامه داد: الان آنچه آمریکایی‌ها  ادعا می‌کنند این است که تنگه باز است، ولو اینکه ابهاماتی هم در این اظهارات وجود داشته باشد، اما نهادهای بین‌المللی می‌گویند که تنگه کاملاً بسته نیست و عبور و مرور در آن شکل‌ می‌گیرد.

ایرانی تصریح کرد: به نظرم بهره‌برداری از تنگه هرمز یا برگه تنگه هرمز در شرایط فعلی دارد به سمتی می‌رود که ما کارایی اولیه را در مورد آن نداریم و به همین خاطر هم بود که خیلی از منابع داخلی ما و به‌خصوص کارشناسان این حوزه همیشه اصرار داشتند که در اسرع وقت از این برگه استفاده شود؛ چراکه طولانی شدن آن معلوم نیست که منافع ما را به‌طور کامل دنبال کند.

این دیپلمات پیشین، درباره پیشنهاد قطر اظهار کرد: از نظر آمریکایی‌ها بحث هسته‌ای  مهم‌ترین موضوع اختلاف بین آنها و جمهوری اسلامی است از قدیم هم به این موضوع اشاره شده بود. در تفاهمنامه‌ای که در اسلام‌آباد شکل گرفت، موضوع هسته‌ای به بعد از ۶۰ روز موکول شده بود. قرار بود یک‌سری اقدامات که به نفع جمهوری اسلامی بود، انجام شود؛ دارایی‌ها برگردد، بخشی از تحریم‌ها برداشته شود و موارد دیگری هم در آن تفاهمنامه مورد اشاره قرار گرفته بود تا در مرحله بعد وارد بحث‌های هسته‌ای شویم.

وی ادامه داد: الان آن چیزی که تحت عنوان طرح جدید هفت روزه و طرح هفت‌گانه ارائه می‌شود، در نهایت به نظرم از همان تفاهمنامه است، با جابه‌جایی برخی از بندها. اما از نظر جمهوری اسلامی، موضوع هسته‌ای باز هم در آخرین مرحله قرار گرفته است.

ایرانی افزود: قطعا آمریکایی‌ها با این بی‌تفاوتی که به از سرگیری مذاکرات نشان می‌دهند به  دنبال این هستند که بتوانند این زمان‌بندی‌ها را جابه‌جا کنند و زمان اجرای طرح‌ها را تغییر دهند. البته ترامپ  روز اول که پیشنهاد ایران را دریافت کرد، اعلام کرد که آن را نمی‌پذیرد، اما ظاهراً طرف‌هایی در کاخ سفید و دولت آمریکا در حال بررسی این موضوع هستند.

وی گفت: پیام‌هایی هم منتقل شده که فحوای آن زیاد منتشر نشده و اطلاعات مطلقی درباره آن نداریم، اما گوشه و کنار وقتی مصاحبه‌ها را نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که احتمالاً باید به این شکل باشد که آنها خواهان این هستند که مسئله هسته‌ای زودتر از بندهای دیگر مطرح شود.

این دیپلمات پیشین در پاسخ به پرسشی درباره دیدارهای اخیر مقامات اسرائیلی، اماراتی و عربستانی و اینکه آیا این تحرکات منطقه‌ای می‌تواند نشانه حرکت به سمت جنگ باشد، اظهار کرد: من فکر می‌کنم اگر شرایط فعلی را بررسی کنیم، به نظرم افق روشنی مشاهده نمی‌کنیم. یک نوع بن‌بست وجود دارد، به همان شکلی به آن اشاره کردم.

وی ادامه داد: این شرایط، شرایط خوبی نیست. تحرکات منطقه‌ای، هم به لحاظ سیاسی و هم جابه‌جایی نیروها، نشان می‌دهد که به هر حال جنگی را در پیش خواهیم داشت اما اینکه زمان آن قبل از انتخابات آمریکا باشد یا بعد از انتخابات آمریکا، مشخص نیست.

ایرانی تصریح کرد: مگر اینکه تحولی شکل بگیرد؛ مثلاً یک‌سری کشورهای مطرح و قدرتمند منطقه‌ای و بین‌المللی مانند روسیه، چین، هند، عربستان و دیگر کشورها بتوانند وارد این قضیه شوند و آمریکایی‌ها را قانع کنند که عملیات انجام ندهند.

وی افزود: اما آنچه الان ترامپ دنبال می‌کند و در اظهارات نتانیاهو هم دیده می‌شود، این است که منطقه را به سمت فضایی می‌برند که احتمالاً از آن جنگ خارج شود و عملیات نظامی شکل بگیرد.

این دیپلمات پیشین گفت: فقط ملاحظاتی که به نظر می‌رسد وجود دارد این است که در آن طرف، به‌خصوص آمریکایی‌ها، ترجیح می‌دهند این عملیات از طرف ایران شروع شود؛ یعنی ایران را تحریک کنند که عملیات را به‌صورت پیش‌دستانه آغاز کند و بعد آنها اقدامات خودشان را انجام دهند. یا اینکه اسرائیلی‌ها بدون توجه به هشدارهایی که ترامپ به نتانیاهو می‌دهد، شروع‌کننده باشند و بعد از آن جنگ فراگیر شود اما  احتمال اینکه عملیات نظامی شکل بگیرد، به نظر من بیشتر از احتمال استمرار آتش‌بس است.