خودرو و راه‌آهن؛ چرا تحریم‌های تازه برای مردم گران‌تر تمام می‌شود؟ | قطعه گران‌تر، حمل‌ونقل پرهزینه‌تر
وزارت خزانه‌داری آمریکا در تازه‌ترین دور تحریم‌های خود علیه ایران، این‌بار سراغ دو بخش مهم از اقتصاد کشور رفته است: صنعت خودرو و شبکه ریلی.
به گزارش خبرفوری در این فهرست، ایران‌خودرو، سایپا، ایران‌خودرو دیزل، پارس‌خودرو، زامیاد و چند شرکت دیگر خودرویی قرار گرفته‌اند. همزمان شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا و شرکت حمل‌ونقل ریلی نیز هدف تحریم قرار گرفته‌اند.
اهمیت این تحریم‌ها فقط در نام شرکت‌های تحریم‌شده نیست؛ بلکه در این است که آمریکا تلاش می‌کند مسیرهای باقی‌مانده برای تامین کالا، حمل‌ونقل و گردش منابع مالی ایران را نیز محدود کند.
چرا خودرو و راه‌آهن؟
وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید در شرایطی که فشار بر صادرات نفت و مسیرهای دریایی افزایش یافته، ایران بیش از گذشته به ظرفیت‌های زمینی و ریلی برای جابه‌جایی کالا و درآمدهای تجاری متکی شده است. واشنگتن در همین چارچوب، تحریم‌های جدید را بخشی از عملیات خود معرفی کرده است.
بیشتر بخوانید:
رقم کالابرگ از ماه بعد افزایش می‌یابد | مردم برای افزایش رقم کالابرگ چه کنند؟
یک سوم برق تهران خرج بیت‌کوین می‌شود! | سود دلاری از خاموشی خانه مردم!
افزایش کالابرگ برای کم‌درآمدها | با ۳۰۰ هزار تومان قدرت خرید چقدر دوام می‌آورد؟
تغییر رفتار مصرفی خانوارهای ایرانی زیر تیغ تورم | توان خرید به قابلمه رسید!
در بخش خودرو، موضوع حساس‌تر است. به گفته خزانه‌داری آمریکا، ایران‌خودرو و سایپا روی‌هم بیش از ۹۰ درصد بازار خودروی داخلی را در اختیار دارند و این دو مجموعه سالانه نزدیک به ۱.۵ میلیون خودرو تولید می‌کنند. تحریم شرکت‌های تامین‌کننده قطعات در امارات، ترکیه، هنگ‌کنگ و اندونزی نیز نشان می‌دهد هدف فقط محدود کردن فروش یا مبادلات مالی خودروسازان ایرانی نیست؛ بلکه زنجیره تامین آنها نیز مورد توجه قرار گرفته است.
اولین اثر؛ قطعه و تولید
صنعت خودرو ایران سال‌هاست با تحریم، کمبود قطعه و محدودیت دسترسی به فناوری خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کند. تحریم جدید می‌تواند ریسک همکاری شرکت‌های خارجی با خودروسازان ایرانی را افزایش دهد؛ حتی شرکت‌هایی که مستقیما در فهرست تحریم نیستند ممکن است به دلیل نگرانی از تحریم‌های ثانویه، از معامله با ایران عقب‌نشینی کنند.
پیامد احتمالی آن برای مصرف‌کننده، کاهش یا اختلال در تولید، افزایش هزینه قطعات و در نهایت فشار بیشتر بر قیمت خودرو است. البته میزان این اثر به توان خودروسازان برای تامین قطعات از مسیرهای جایگزین و ظرفیت تولید داخلی بستگی دارد و نمی‌توان صرف اعمال تحریم، افزایش مشخصی را برای قیمت خودرو پیش‌بینی کرد.
راه‌آهن؛ تحریم یک مسیر جایگزین
تحریم راه‌آهن از زاویه دیگری اهمیت دارد. در شرایط محدودیت حمل‌ونقل دریایی، شبکه ریلی می‌تواند نقش مهمی در جابه‌جایی کالا، مواد اولیه، سوخت و محصولات صنعتی ایفا کند. خزانه‌داری آمریکا نیز صراحتاً گفته ایران برای حفظ فعالیت اقتصادی خود در شرایط محاصره دریایی، بیش از گذشته به راه‌آهن متکی شده است.
بنابراین، تحریم راه‌آهن را می‌توان بخشی از تلاش آمریکا برای محدود کردن مسیرهای جایگزین تجارت ایران دانست. اگر تامین تجهیزات، قطعات، خدمات فنی و سرمایه‌گذاری خارجی در این بخش دشوارتر شود، هزینه حمل‌ونقل ریلی افزایش خواهد یافت.
مردم؛ حلقه نهایی فشار
در ظاهر، تحریم یک شرکت صنعتی یا راه‌آهن مستقیما مردم را هدف قرار نمی‌دهد؛ اما اقتصاد تحریم‌شده، هزینه فشار را از طریق زنجیره تولید و مصرف به خانوار منتقل می‌کند.
اگر واردات قطعات خودرو دشوارتر شود، هزینه تعمیر و نگهداری افزایش می‌یابد. اگر تولید خودرو کاهش پیدا کند، بازار با کمبود یا افزایش هزینه مواجه می‌شود. در بخش ریلی نیز افزایش هزینه حمل کالا می‌تواند به قیمت تمام‌شده مواد اولیه و محصولات مختلف منتقل شود.
به بیان ساده‌تر، تحریم کارخانه لزوما در کارخانه متوقف نمی‌شود؛ بخشی از هزینه آن می‌تواند در نهایت به مصرف‌کننده برسد.
حلقه‌ای دیگر از فشار اقتصادی
تحریم‌های تازه در شرایطی اعمال شده که آمریکا پیش از این بخش‌هایی مانند نفت، پتروشیمی، کشتیرانی، هوانوردی، فناوری و شبکه‌های مالی ایران را نیز هدف قرار داده است. دور جدید نشان می‌دهد دامنه فشار از منابع اصلی درآمدی به سمت زیرساخت‌های تولید و حمل‌ونقل در حال گسترش است.
مسئله اصلی برای اقتصاد ایران فقط تحریم چند شرکت نیست؛ بلکه احتمال افزایش هزینه مبادله در کل اقتصاد است. هرچه مسیرهای تجارت و تامین قطعه و مواد اولیه محدودتر شود، تولیدکننده برای ادامه فعالیت به مسیرهای پیچیده‌تر و گران‌تر متوسل خواهد شد؛ و در نهایت، بخشی از این هزینه می‌تواند به قیمت کالاها و خدمات منتقل شود.
تحریم‌های جدید شاید مستقیما نام مردم را در فهرست خزانه‌داری آمریکا قرار نداده باشد، اما اثر نهایی آن می‌تواند در بازار خودرو، هزینه حمل‌ونقل و قیمت کالاهایی دیده شود که مردم هر روز برای آنها پول پرداخت می‌کنند.
