بعد از انتخابات آمریکا "جنگ بزرگ" رخ می‌دهد؟

به گزارش خبرفوری، ترامپ دیروز اعلام کرد که پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز را رد کرده است. طبق ادعای وال استریت ژورنال، رئیس‌جمهور آمریکا به تیم خود گفته است که احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره وجود دارد. این ادعا در حالی مطرح شده که ایران پیشنهاد کرده بود در صورت توقف همه جانبه خصومت‌ها، ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و خواستار رفع محاصره بنادر و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده خود شده بود.

انتخابات به عنوان عامل بازدارنده موقت

برخی تحلیلگران معتقدند که نزدیکی انتخابات میان‌دوره‌ای، یکی از عوامل کلیدی در توقف موقت تشدید تنش‌های نظامی بوده و ترامپ ممکن است تصمیم به قول خودش مهم درباره ایران را تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای به تعویق بیندازد. در همین چارچوب، منابع آگاه گزارش داده‌اند که کاخ سفید در حال حاضر تمرکز خود را بر کاهش تأثیر مسائل مربوط به جنگ بر انتخابات گذاشته و تصمیم‌گیری درباره تشدید نظامی را به بعد از سوم نوامبر موکول کرده است.

سناریوهای پیش‌روی واشنگتن

روزنامه لبنانی «النشره» در یادداشتی تحلیلی، سه سناریو را پیش‌روی آمریکا ترسیم کرده است: تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و تشدید تحریم‌ها، دستیابی به توافق، یا بازگشت به گزینه نظامی. نویسنده این تحلیل هشدار داده که با نزدیک شدن به انتخابات آمریکا، فرصت برای حل بحران محدودتر شده و در صورت شکست مسیر توافق، احتمال تشدید تقابل نظامی بعد از انتخابات افزایش خواهد یافت.

در همین راستا، یک تحلیلگر مسائل بین‌الملل درصد احتمال شروع یک درگیری نظامی دیگر را «زیر ۶۰ درصد» ارزیابی کرده است؛ عددی که نشان‌دهنده آن است که جنگ نه قطعی و نه غیرممکن، اما یک احتمال جدی و قابل‌توجه است. همچنین ری دالیو، بنیان‌گذار بزرگ‌ترین صندوق پوشش ریسک جهان، هشدار داده که درگیری آمریکا و ایران بخشی از یک جنگ جهانی بزرگ‌تر است و احتمال وقوع یک درگیری عمده چندمنطقه‌ای در پنج سال آینده را بیش از ۵۰ درصد تخمین زده است.

تحرکات نظامی از جانب آمریکا

برخی نشانه‌ها حاکی از آن است که واشنگتن در حال آماده‌سازی برای گزینه نظامی در آینده (یا پس از انتخابات یا قبل از آن) است. منابع آمریکایی از جمله ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، مدعی شده‌اند که طرح‌هایی واقعی برای انجام حمله نظامی علیه ایران در دستور کار قرار گرفته و رفت‌وآمدهای گسترده نظامی رویت شده و به ثبت رسیده است. همچنین گزارش‌هایی از برگزاری نشست‌های جداگانه در سطح فرماندهان نظامی آمریکا برای بررسی گزینه‌های عملیاتی منتشر شده است؛ سناریوهایی از جمله استفاده از تسلیحات پیشرفته برای هدف قرار دادن نقاط خاص در داخل ایران.

با این حال، مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند که ترامپ برای ازسرگیری عملیات نظامی گسترده تردید جدی دارد؛ مسئله‌ای که بخشی از آن به کاهش ذخایر مهمات آمریکا و تمایل واشنگتن به حفظ این ذخایر برای بحران‌های احتمالی دیگر مربوط می‌شود و بخش دیگر، احتمالا مربوط می‌شود به نزدیکی به انتخابات میان‌دوره کنگره و تاثیر سوء جنگ بر نتیجه این انتخابات به نفع جمهور‌خواهان.

ایران؛ آمادگی کامل و تهدید به پاسخ کوبنده

در سوی مقابل، مقامات نظامی ایران بارها تأکید کرده‌اند که برای هر سناریویی آماده‌اند. مقامات نظامی ایران بارها اعلام کرده اند که «احتمال درگیری مجدد با آمریکا بسیار زیاد است، اما ایران آمادگی کامل دارد». سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز هشدار داده که در صورت حملات جدید آمریکا، پاسخ‌هایی «حتی شدیدتر، ویرانگرتر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر» به دشمن متجاوز خواهد داد.

ایران همچنین اعلام کرده که بخشی از توانمندی‌های راهبردی نظامی خود را به تأسیسات زیرزمینی منتقل کرده است. یک تحلیلگر نظامی نیز ارزیابی کرده که هر جنگ آینده با ایران «فراگیر و فرسایشی» خواهد بود و دکترین دفاعی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه دستخوش تغییرات بنیادین شده است و این تغییر سبب می‌شود ضربه محکمی به دشمن متجاوز وارد شود.

عوامل تعیین‌کننده پس از انتخابات

نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای خود یک متغیر کلیدی است. اگر دموکرات‌ها کنترل مجلس نمایندگان را به دست بگیرند، یکی از اولویت‌های اعلامی آنها پایان دادن به جنگ با ایران است.

روکانا، نماینده دموکرات کالیفرنیا، اعلام کرده که دموکرات‌ها در ژانویه پس از به دست گرفتن کنترل مجلس، پنج اقدام انجام خواهند داد که یکی از آنها «پایان دادن به جنگ در ایران» است. سنا پیش از انتخابات نیز قطعنامه‌ای برای توقف جنگ را با اختلاف کم رد کرده بود که در آن چهار سناتور جمهوری‌خواه به دموکرات‌ها پیوسته بودند. این امر نشانه‌ای از شکاف درون حزب حاکم بر سر تداوم جنگ است.

افکار عمومی نیز عامل مهمی است که باید درنظر گرفته شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که مخالفت با جنگ در ایران در میان پایگاه سیاسی و مردمی ترامپ در حال افزایش است. قیمت بنزین هم به یکی از محورهای اصلی رقابت‌های انتخاباتی تبدیل شده است. شایان ذکر است که افزایش قیمت بنزین معلول مستقیم جنگ با ایران و بسته شدن تنگه هرمز است و همین عامل باعث شده مخالفت‌ها با جنگ بیشتر شود.

جنگی محتمل اما نه قطعی

شواهد موجود نشان می‌دهد که احتمال ازسرگیری درگیری نظامی میان آمریکا و ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، وجود دارد. ترامپ شخصاً از احتمال ازسرگیری حملات سخن گفته و تیم امنیت ملی او، سناریوهای عملیاتی متعددی را بررسی کرده است. با این حال، این احتمال «قطعی» نیست و به چند متغیر کلیدی بستگی دارد: نتیجه انتخابات و ترکیب کنگره جدید، میزان تردید ترامپ برای ورود به یک جنگ گسترده با توجه به محدودیت ذخایر مهمات، واکنش متحدان منطقه‌ای، و مهم‌تر از همه، محاسبات هزینه-فایده واشنگتن در قبال پاسخ کوبنده ایران. آنچه مسلم است این است که حوادث رخ داده پس از سوم نوامبر، نقطه عطفی در مسیر تقابل ایران و آمریکا خواهد بود.