جنگ زمینی ایران و آمریکا چگونه خواهد بود؟

به گزارش خبر فوری، در پی تنش‌های اخیر میان ایران و آمریکا و همچنین، حملات هوایی آمریکا به جنوب کشور، بار دیگر بحث احتمال حملهٔ زمینی آمریکا به ایران بر سر زبان‌ها افتاده است. با وجود اظهارنظرهای گاه و بی‌گاه مقامات کاخ سفید، اما بسیاری از کارشناسان نظامی و راهبردی معتقدند که چنین سناریویی اگرچه محتمل است، اما اگر اتفاق بیفتد، ایالات متحده را در باتلاقی فراتر از ویتنام، عراق و افغانستان فرو خواهد برد و با مشکلات متعددی مواجه خواهد ساخت.

در این مقاله، به بررسی مهم‌ترین موانعی می‌پردازیم که آمریکا با حملهٔ زمینی تمام‌عیار به ایران با آنها مواجه خواهد شد.

جغرافیای مرگبار؛ کوه‌هایی که جلوی مهاجم را می‌گیرند

ایران با وسعتی نزدیک به ۱٫۶۵ میلیون کیلومتر مربع، یکی از  بزرگ‌ترین کشورهای خاورمیانه و تقریباً چهار برابر عراق است. اما آنچه ایران را به یک «دژ طبیعی» تبدیل کرده، نه پهناوری، که عوارض جغرافیایی آن است. مهم‌ترینِ این عوارض جغرافیایی که مهاجمان به کشور را با مشکلات عدیده مواجه خواهد ساخت بدین شرح است:

الف‌. رشته‌کوه‌های زاگرس در غرب: این رشته‌کوه همچون دیواری سنگی به طول ۱۵۰۰ کیلومتر، ورود هرگونه نیروی زمینی را از سمت عراق و ترکیه با مشکل روبرو می‌کند. معابر باریک و دره‌های سخت‌گذر، محل مناسبی برای کمین و ضدحمله‌های چریکی است.

ب. رشته‌کوه البرز نیز از شمال: این رشته‌کوه نیز پایتخت را در پناه خود گرفته و دسترسی به مرکز ایران را به یک عملیات دشوار و خطرناک تبدیل می‌کند.

افزون بر این، تأسیسات هسته‌ای و موشکی ایران عمدتاً در دل کوه‌ها و مناطق کویری پراکنده شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی حملات هوایی سنگین هم نتوانست آنها را از کار بیندازد، چه رسد به یک لشکر پیاده‌نظام که باید قدم‌به‌قدم این مناطق را تصرف کند.

بسیاری از فرماندهان پیشین آمریکا اعتراف کرده‌اند که جغرافیای ایران به‌تنهایی، سخت‌ترین چالش لجستیکی برای هر ارتش مهاجمی محسوب می‌شود. از این رو، می‌توان این موقعیت بکر را مهم‌ترین مشکل آمریکا در حمله زمینی به ایران دانست.

موشک‌هایی که معادله را تغییر می‌دهند

نیروهای مسلح ایران، به‌ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، طی دو دههٔ اخیر راهبردی کاملاً تدافعی-تهاجمی را در پیش گرفته‌ که بر پایهٔ «ردیابی و حملهٔ متقابل» طراحی شده است. مهم‌ترین ابزار ایران برای پیش‌برد این سیاست بدین شرح است:

الف. زرادخانهٔ موشکی ایران: شامل هزاران موشک بالستیک و کروز با بردهای مختلف که نه‌تنها پایگاه‌های آمریکا در منطقه، بلکه متحدان کلیدی آن را نیز هدف قرار می‌دهد.

ب. استراتژی جنگ نامتقارن: این استراتژی سلاح اصلی ایران در برابر یک ابرقدرت است. سپاه، تکاوران ارتش و نیروهای بسیج، با آموزش‌های ویژه برای جنگ شهری، چریکی و تخریب زیرساخت‌های دشمن، عملاً هر شهر ایرانی را به یک دژ دفاعی تبدیل می‌کنند.

ج. انبوه پهپادهای انتحاری: این سیستم نیز هرگونه پیشروی زمینی را با خطر دائمی حملات هواییِ کم‌هزینه اما مرگبار روبرو می‌سازد.

کابوس لجستیک؛ تأمین آب و غذا برای هزاران سرباز

هر تحلیلگر نظامی می‌داند که «ارتش با شکمش راه می‌رود» و باید غذا و احتیاجات عمومی او را تامین کرد. این مساله ذیل عنوان "لجستیک" قرار می‌گیرد . با این حال، تأمین لجستیک نیروهای آمریکایی در دل ایران، با توجه به سه عامل زیر، به کابوسی بی‌نهایت برای یانکی‌ها تبدیل می‌شود:

 الف‌. وسعت و فاصله: برای اشغال حتی بخش‌های غربی ایران، باید صدها کیلومتر جاده کوهستانی و کویری پوشش داده شود که هر کیلومتر آن می‌تواند صحنه یک کمین باشد.

 ب. تهدید خطوط تأمین: موشک‌ها، پهپادها و نیروهای چریکی یا محلی ایران، به‌سادگی اجازه نمی‌دهند کاروان‌های سوخت و مهمات دشمن به‌سلامت به خط مقدم برسند. تجربهٔ حمله به پایگاه‌های آمریکایی در عراق و اردن نشان داده که این تهدیدها کاملاً جدی است و در داخل ایران، چند برابر می شود.

ج. تعداد نیروی مورد نیاز: برآوردها نشان می‌دهد که برای اشغال و کنترل ایران، به حداقل ۱ تا ۱٫۵ میلیون سرباز، نیروی انسانی و ترابری و ... نیاز است، رقمی که فراتر از کل توانایی اعزامی آمریکا و متحدانش است و تامین لجستیک این نیرو را عملا غیرممکن می‌کند.

 جنگی که به همسایگان سرایت می‌کند

ایران به‌هیچ‌وجه در این نبرد تنها نیست. محور مقاومت شامل گروه‌های متعدد در لبنان، عراق، یمن و  حتی فلسطین، با یک هماهنگیِ نسبی، توانایی گشودن جبهه‌های متعدد علیه منافع آمریکا و متحدانش را دارند.

تنگهٔ هرمز، شاهرگ نفتی جهان، در تیررس مستقیم ایران قرار دارد. مختل‌شدن این آبراه، قیمت نفت را به سطحی بی‌سابقه می‌رساند و اقتصاد جهانی را دچار شوک می‌کند. همزمان، تنگه باب‌المندب نیز در کنترل نیروهای یمنی قرار دارد و بسته شدن آن می‌تواند ضربات سختی به اقتصاد آمریکا و متحدانش وارد سازد.

همچنین، پایگاه‌های آمریکا در قطر، بحرین، امارات و کویت همگی در برد موشکی ایران قرار دارند و در صورت حملهٔ زمینی، به اهداف قانونی تهران تبدیل خواهند شد. کشورهای عربی همسایه نیز که از هرگونه بی‌ثباتی هراس دارند، همکاری کامل با آمریکا را محدود خواهند کرد و چه بسا از ورود نیروهای آمریکایی به خاک خود برای حمله به ایران سر باز زنند. به‌عبارتی، حمله به ایران، آتش‌افروزی در کل منطقه است؛ جنگی با مرزهای نامشخص و پایانی دور از دسترس.

افکار عمومی آمریکا و خستگی از جنگ‌های بی‌پایان

جامعهٔ آمریکا پس از دو دهه جنگ در افغانستان و عراق، به شدت از هرگونه ماجراجویی نظامی جدید خسته شده است. نظرسنجی‌های معتبر نشان می‌دهد که بیش از ۶۵٪ آمریکایی‌ها با هرگونه اعزام نیروی زمینی به ایران مخالفند و تنها ۷٪ از مردم آمریکا از یک حملهٔ تمام‌عرضهٔ زمینی حمایت می‌کنند. این جو و فضای عمومی، هر رئیس‌جمهور جنگ‌طلبی را با هزینهٔ سیاسی گزافی روبرو می‌کند. تجربهٔ جنگ ویتنام نشان داد که حتی پیروزی‌های تاکتیکی هم نمی‌توانند جلوی شکستِ راهبردیِ ناشی از فرسایشِ افکار عمومی را بگیرند.

هزینه‌های نجومی؛ اقتصادی که زیر بار جنگ کمر خم می‌کند

هزینهٔ یک حملهٔ زمینی به ایران، نه‌تنها برای آمریکا، بلکه برای کل جهان سرسام‌آور خواهد بود:

الف. هزینهٔ مستقیم نظامی (تجهیزات، سوخت، مهمات و حقوق نیروها) می‌تواند به‌سرعت از مرز هزاران میلیارد دلار عبور کند.

ب. افزایش قیمت نفت و اختلال در زنجیرهٔ تأمین جهانی، تورمی بی‌سابقه به کشورهای واردکننده نفت تحمیل می‌کند.

ج. بازسازی زیرساخت‌های ویران‌شده در ایران (اگر به فرض، اشغال هم موفق باشد) بودجه‌ای چندبرابرِ طرح مارشال را می‌طلبد.

بسیاری از مقامات سابق پنتاگون اذعان کرده‌اند که آمریکا به‌سادگی توان مالیِ تحمل یک جنگ فرسایشیِ تمام‌عیار در ایران را ندارد، آن‌هم در شرایطی که رقبای بزرگی مانند چین و روسیه چشم‌به‌راه اشتباه راهبردی واشنگتن هستند.