چگونه اردن به «بزرگترین ناو هواپیمابر زمینی» آمریکا تبدیل شد؟
اعتراف فرماندهی تروریستی سنتکام، روایت رسمی درباره «بیطرفی» ادعایی اردن و برخی کشورهای عربی را با چالش مواجه کرده و موقعیت اساسی اردن در معماری امنیتی تروریستی آمریکا را آشکار ساخته است؛ موضوعی که میتواند پیامدهای امنیتی، بازدارندگی و تنشهای منطقهای را تشدید کند.
اعتراف فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی تروریستی آمریکا موسوم به سنتکام، به مشارکت اردن و برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در عملیات نظامی متجاوزانه و غیرقانونی علیه ایران، بار دیگر نقش بنیادی اردن در معماری امنیتی واشنگتن را در کانون توجه قرار داده است.
«ایهاب شوقی» نویسنده مصری در یادداشتی در پایگاه خبری «العهد» لبنان نوشت: در حالی که کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و اردن همواره مشارکت خود در تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران را انکار کرده و در بیانیههای مشترک، اقدام دفاعی ایران را محکوم کردهاند، اظهارات اخیر «برد کوپر» فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا روایت دیگری از تحولات منطقه ارائه میدهد.
کوپر با تأیید مشارکت شماری از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اردن در عملیات نظامی غیرمجاز و نامشروع آمریکا علیه ایران، بار دیگر نقش این کشورها را در این رویارویی افشا کرد؛ موضوعی که واکنش تهران را نیز در پی داشت. «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، از این کشورها خواست اگر ادعای آمریکا را نادرست میدانند، بهصورت رسمی و علنی آن را تکذیب کنند؛ اتفاقی که به گفته نویسنده این گزارش رخ نداد و از نگاه تهران، این سکوت به منزله تأیید ضمنی اظهارات مقام آمریکایی تلقی میشود.
نقش اردن در استراتژی آمریکا
نگارنده این گزارش معتقد است که نقش اردن طی دهههای گذشته از کشوری مثلا حائل و میانجی، به بازیگری تبدیل شده که بهطور مستقیم در تأمین امنیت رژیم صهیونیستی و پشتیبانی از عملیات متجاوزانه نظامی آمریکا و این رژیم در منطقه مشارکت دارد.
نویسنده با بررسی روند کمکهای مالی و نظامی آمریکا به اردن، به ۲ نتیجه اصلی میرسد؛ نخست آنکه میان دولتهای جمهوریخواه و دموکرات آمریکا در نگاه به اهمیت ژئوپلیتیکی اردن تفاوت معناداری وجود نداشته و هر ۲ جریان سیاسی، این کشور را یکی از ارکان استراتژی منطقهای واشنگتن دانستهاند.
دوم آنکه، حجم و نوع حمایتهای آمریکا از اردن همواره متناسب با تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، از جمله روند منازعه فلسطین، منازعه اعراب و رژیم صهیونیستی و تقابل با ایران و محور مقاومت، افزایش یافته است.
بر اساس آمارهای منتشرشده، اردن سالانه بیش از یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار کمک اقتصادی و نظامی از آمریکا دریافت میکند و مجموع کمکهای اقتصادی و نظامی واشنگتن به این کشور تا سال مالی ۲۰۲۵ به حدود ۳۳ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار رسیده است.
همچنین آمریکا و اردن در سپتامبر ۲۰۲۲ چهارمین یادداشت تفاهم همکاری را برای یک دوره هفتساله امضا کردند که بر اساس آن، دولت آمریکا متعهد شده است سالانه حدود یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون دلار کمک اقتصادی و نظامی برای اردن تأمین کند.
بزرگترین ناو هواپیمابر زمینی
«گرانت روملی» مشاور پیشین وزارت جنگ آمریکا، در توصیف موقعیت بنیادی اردن گفته است زیرساختهای نظامی آمریکا در این کشور به اندازهای توسعه یافته که میتوان آن را «بزرگترین ناو هواپیمابر زمینی» آمریکا توصیف کرد.
در همین راستا، رسانههای رژیم صهیونیستی نیز بارها بر اهمیت همدستی امنیتی اردن تأکید کردهاند. «اوفیر وینتر» تحلیلگر صهیونیست در روزنامه «یسرائیل هیوم» نوشته است که اردن طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین متحدان تلآویو در مقابله با حملات ایران تبدیل شده و سامانههای پدافند هوایی مستقر در این کشور برای پشتیبانی، هم از اردن و هم از رژیم اشغالگر، وارد عمل شدهاند.
پایگاههایی که سالها پنهان ماندند
به باور نویسنده، روند استقرار نیروهای آمریکایی در اردن سالها با محرمانگی همراه بود و تنها پس از حمله سال ۲۰۲۴ به پایگاه «برج ۲۲» بود که بخشی از ابعاد این حضور آشکار شد.
در آن زمان، فرماندهی مرکزی تروریستی آمریکا اعلام کرد حمله به این پایگاه واقع در شمال شرق اردن به کشته شدن سه نظامی آمریکایی و زخمی شدن ۳۴ نفر انجامیده است.
اگرچه مقامهای اردنی در ابتدا مدعی شدند این حمله در خاک سوریه رخ داده، اما تصاویر ماهوارهای و گزارش رسانههای غربی، محل دقیق پایگاه را در داخل خاک اردن و در منطقه «الرکبان» تأیید کردند.
بر اساس اسناد منتشرشده و گزارشهای مختلف، شمار پایگاههای نظامی خارجی در اردن مشخص نیست. برخی اسناد فاششده ویکیلیکس از سرمایهگذاری گسترده آمریکا در توسعه زیرساختهای نظامی این کشور خبر میدهند و برخی گزارشها نیز از وجود بیش از ۳۰ پایگاه و مرکز نظامی سخن میگویند.
در حالی که اردن بهطور رسمی وجود ۱۱ پایگاه نظامی را تأیید کرده است، وزارت جنگ آمریکا تنها یک پایگاه را به رسمیت میشناسد. در مقابل، برخی گزارشهای انگلیسی تعداد این پایگاهها را حدود ۲۰ مرکز و برخی منابع فرانسوی، بیش از این رقم برآورد کردهاند.
مهمترین پایگاههای نظامی
از مهمترین مراکز نظامی مورد استفاده آمریکا در اردن میتوان به پایگاه هوایی «موفق السلطی» در نزدیکی الأزرق اشاره کرد که بهعنوان مرکز اصلی عملیات پهپادها و جنگندههای آمریکایی در عراق و سوریه شناخته میشود.
پایگاه «برج ۲۲» نیز در نزدیکی مرز سوریه، یکی دیگر از مراکز مهم آمریکا برای رصد تحولات منطقه و پشتیبانی از عملیات نظامی محسوب میشود.
همچنین پایگاه هوایی «ملک فیصل» در منطقه الجفر، در جنوب اردن، برای عملیات هوایی و آموزش نیروهای اردنی مورد استفاده قرار میگیرد.
این گزارش همچنین به وجود یک پایگاه نظامی فرانسه در اردن اشاره میکند که پس از سفر «امانوئل ماکرون» رئیس جمهور این کشور به اردن در سال ۲۰۲۳، حضور آن برای نخستینبار بهصورت علنی رسانهای شد.
اهمیت حملات ایران به پایگاههای آمریکا در اردن
نویسنده با اشاره به بیانیههای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران خطاب به مردم اردن، این حملات موفق را دارای چند پیام راهبردی میداند.
به نوشته این گزارش، حملات ایران موجب انهدام بخشهایی از سامانههای پدافند موشکی «تاد»، سامانههای «پاتریوت» و رادارهای «C-RAM»، آتشسوزی در انبارهای سوخت، تخریب تجهیزات بالگردها و آسیب به مجتمعهای محل استقرار نظامیان آمریکایی شده و در نتیجه آن شماری از نیروهای آمریکایی کشته یا زخمی شدهاند.
از نگاه نویسنده، این عملیات ۳ پیام اصلی در بر داشته است؛ نخست، نمایش توان اطلاعاتی ایران و اشراف دقیق بر محل استقرار و مأموریت پایگاههای نظامی آمریکا در اردن.
دوم، اثبات توانایی عبور از سامانههای دفاعی و هدف قرار دادن مراکز حساس نظامی در مجاورت سرزمینهای اشغالی، که بهعنوان پیامی بازدارنده برای آمریکا و رژیم صهیونیستی تلقی میشود و سوم، تأکید بر این رویکرد که هر نقطهای که بهعنوان مبدأ عملیات نظامی متجاوزانه علیه ایران مورد استفاده قرار بگیرد، از نگاه تهران هدفی مشروع محسوب خواهد شد.
نویسنده معتقد است این پیامها نهتنها به رژیم صهیونیستی، بلکه به سایر متحدان منطقهای آمریکا نیز منتقل شده و موجب افزایش نگرانیها درباره احتمال گسترش دامنه درگیریها در منطقه شده است.
