زلزلهشناس آمریکایی در چین بازداشت شد | یولین چن کیست و چرا بازداشت او مهم است؟
یولین چن، زلزلهشناس آمریکایی متولد چین، نزدیک به دو سال است که در چین بازداشت شده و با اتهام جاسوسی روبهروست؛ پروندهای که اکنون به یکی از نقاط تنش جدید میان واشنگتن و پکن تبدیل شده است.
به گزارش خبرفوری، اتهام اصلی علیه او به پژوهشهایش درباره شناسایی آزمایشهای هستهای کره شمالی با استفاده از دادههای لرزهای مربوط میشود.
چن ۵۴ ساله، شهروند آمریکا است و از سال ۲۰۱۱ تابعیت این کشور را دارد. او در شهر بوستون ایالت ماساچوست زندگی میکند و در حوزه تحلیل امواج لرزهای ناشی از انفجارهای زیرزمینی فعالیت داشته است. تحقیقات او با حمایت مالی نهادهای آمریکایی انجام شده و هدف اصلی آن تشخیص تفاوت میان زمینلرزههای طبیعی و آزمایشهای هستهای بوده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، چن در پنجم نوامبر ۲۰۲۴، زمانی که قصد داشت از فرودگاه بینالمللی پکن به آمریکا بازگردد، توسط نیروهای امنیتی چین بازداشت شد. او پیش از آن برای دیدار خانواده و همچنین سخنرانی درباره تحقیقات علمی خود در چند دانشگاه چین به این کشور سفر کرده بود.
پس از بازداشت، مقامهای چینی او را به جاسوسی متهم کردند؛ اتهامی که خانواده چن و مقامهای آمریکایی آن را رد کردهاند. دولت آمریکا در مارس ۲۰۲۶، پرونده او را در فهرست «بازداشتهای ناعادلانه» قرار داد و آزادی او را به یکی از اولویتهای دیپلماتیک خود تبدیل کرد.
همسر او، یوفانگ رونگ، که خود نیز زلزلهشناس است، گفته است که مقامهای چینی بیش از ۱۰۰ بار درباره تحقیقات همسرش درباره آزمایشهای هستهای کره شمالی از او بازجویی کردهاند. به گفته او، چن از ابتدا تحت شرایط سخت نگهداری شده و دسترسی محدودی به مراقبتهای پزشکی داشته است. او همچنین اعلام کرده که همسرش در دوران بازداشت وزن زیادی از دست داده و وضعیت سلامتیاش نگرانکننده است.
تحقیقات چن عمدتا بر «نشانههای لرزهای» انفجارهای هستهای کره شمالی تمرکز داشت؛ یعنی بررسی الگوهای خاصی که یک انفجار اتمی در زمین ایجاد میکند و میتوان آنها را از امواج ناشی از زلزله طبیعی تشخیص داد. این پژوهشها با استفاده از دادههای عمومی انجام شده و طبق گفته حامیان او، نتایج آن در دسترس عموم قرار داشته است.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند پکن ممکن است به دلیل حساسیت موضوع آزمایشهای هستهای، این تحقیقات را یک مسئله امنیت ملی تلقی کرده باشد. مدافعان چن هشدار دادهاند که استفاده گسترده چین از قوانین مربوط به «اسرار دولتی» میتواند حتی دادههایی را که پیشتر عمومی بودهاند، به موضوعات امنیتی تبدیل کند.
یکی از نگرانیهای مطرحشده این است که چین ممکن است به دنبال بهرهگیری از تخصص چن برای توسعه روشهایی جهت شناسایی یا حتی پنهانسازی آزمایشهای هستهای باشد. برخی کارشناسان امنیتی آمریکایی معتقدند دانش او درباره تحلیل امواج زیرزمینی میتواند برای برنامههای مرتبط با نظارت هستهای اهمیت داشته باشد.
پرونده چن در شرایطی مطرح شده که روابط آمریکا و چین همچنان تحت تأثیر اختلافات سیاسی، تجاری و امنیتی قرار دارد. همسر او گفته است که موضوع بازداشت چن در دیدارهای دیپلماتیک میان مقامهای دو کشور نیز مطرح شده، اما تاکنون اقدامی برای آزادی او صورت نگرفته است.
چین همچنان تأکید میکند که سیستم قضایی این کشور مطابق قانون عمل میکند و بازداشت چن را «غیرقانونی» نمیداند. اما خانواده او و دولت آمریکا معتقدند این دانشمند به دلیل فعالیتهای علمی خود هدف قرار گرفته است.
اکنون سرنوشت یولین چن به نمادی از چالشهای همکاری علمی میان دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شده است؛ پروندهای که نشان میدهد در فضای پرتنش امروز، حتی پژوهشهای علمی درباره دادههای لرزهای نیز میتوانند به موضوعی امنیتی و سیاسی تبدیل شوند.
