آب و جاروی خیابان و سرکوب مخالفان برای گرفتن اف ۳۵ و سامانه دفاعی | ترکیه از ترامپ چه میخواهد؟
ترکیه در حالی میزبان اجلاس سران ناتو شده است که تحولات امنیتی منطقه، از جنگ اوکراین گرفته تا درگیریهای خاورمیانه، جایگاه راهبردی آنکارا را بیش از گذشته برای اعضای این پیمان برجسته کرده است.
به گزارش خبرفوری به نقل از المونیتور، ، همزمان، گزارشها از آمادگی فرانسه برای بررسی فروش سامانه پدافند هوایی «سمپ/تی» به ترکیه حکایت دارد؛ موضوعی که میتواند نشانهای از کاهش تنشها در روابط دفاعی دو طرف باشد.
کارشناسان معتقدند افزایش تهدیدهای امنیتی و تردید کشورهای اروپایی نسبت به آینده تعهدات امنیتی آمریکا، باعث شده اعضای ناتو نگاه عملگرایانهتری به همکاری با ترکیه پیدا کنند. موقعیت جغرافیایی ویژه، توان نظامی و رشد صنایع دفاعی ترکیه، این کشور را به شریکی تبدیل کرده که اروپا دیگر نمیتواند به سادگی از کنار آن عبور کند.
آنکارا در محاصره تدابیر امنیتی
اجلاس دو روزه ناتو با حضور رهبران ۳۲ کشور عضو، یکی از بزرگترین رویدادهای دیپلماتیک سالهای اخیر ترکیه به شمار میرود. دولت ترکیه برای برگزاری این اجلاس، فرودگاهی نوسازیشده را به بهرهبرداری رسانده و گستردهترین عملیات امنیتی سالهای اخیر را در پایتخت اجرا کرده است. حدود ۷۰ هزار نیروی امنیتی مسئول تأمین امنیت نشست هستند و مسیرهای منتهی به کاخ ریاستجمهوری، محل اقامت هیئتها و مسیرهای تردد کاروانهای رسمی به طور کامل تحت کنترل قرار گرفته است.
همچنین از ۲۸ ژوئن تا ۱۰ ژوئیه، هرگونه تجمع، راهپیمایی، برپایی چادر، نصب بنر و برگزاری برنامههای عمومی مانند کنسرت و جشنواره در آنکارا ممنوع شده است. بسیاری از کارکنان دولت نیز برای کاهش ترافیک و تسهیل اقدامات امنیتی به مرخصی اداری فرستاده شدهاند.
آزمون اجرای تعهدات ناتو
مارک روته، دبیرکل ناتو، اجلاس آنکارا را «نشست اجرای تعهدات» توصیف کرده است. مهمترین محور این تعهدات، افزایش بودجه دفاعی کشورهای عضو تا سقف پنج درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵ است؛ خواستهای که دونالد ترامپ از نخستین دوره ریاستجمهوری خود همواره بر آن تأکید داشته است.
بازگشت ترامپ به کاخ سفید بار دیگر نگرانیهایی را درباره میزان پایبندی آمریکا به تعهدات ناتو ایجاد کرده است. این نگرانیها پس از آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران و خودداری بسیاری از کشورهای اروپایی از مشارکت در این عملیات، افزایش یافت. ترامپ نیز در دیدار اخیر خود با دبیرکل ناتو از عدم حمایت برخی متحدان اروپایی ابراز نارضایتی کرد و گفت آمریکا همواره از اروپا دفاع کرده، اما در مقابل انتظار همکاری بیشتری دارد.
ترکیه؛ برگ برنده جدید ناتو
در چنین شرایطی، نقش ترکیه در معادلات امنیتی ناتو پررنگتر شده است. ترامپ نیز پیش از اجلاس گفته بود اگر نشست در ترکیه برگزار نمیشد، احتمالا در آن شرکت نمیکرد؛ اظهارنظری که اهمیت روابط شخصی او با رجب طیب اردوغان را نشان میدهد.
فاتح جیلان، سفیر پیشین ترکیه در ناتو، معتقد است روابط نزدیک اردوغان و ترامپ میتواند به کاهش فاصله میان اروپا و دولت آمریکا کمک کند. به گفته او، ترکیه با دومین ارتش بزرگ ناتو و صنعت دفاعی پیشرفته خود، نقش مهمی در امنیت اروپا ایفا میکند.
بر اساس آمار مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، بودجه نظامی ترکیه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۰ میلیارد دلار رسیده و صادرات صنایع دفاعی این کشور نیز طی پنج سال اخیر رشد چشمگیری داشته است.
بازگشت تدریجی آنکارا به مدار ناتو
جنگ اوکراین و تنشهای اخیر با ایران، اهمیت همکاری ترکیه با ناتو را بیش از گذشته آشکار کرده است. در ماه مارس، سامانههای دفاع هوایی ناتو چهار موشک بالستیک شلیکشده از خاک ایران را که به سمت حریم هوایی ترکیه در حرکت بودند، رهگیری و منهدم کردند؛ رخدادی که هرچند از سوی تهران رد شد، اما آسیبپذیری ترکیه در برابر بحرانهای منطقهای را نشان داد.
همزمان، وزارت دفاع ترکیه از ایجاد مقر یک سپاه چندملیتی ناتو در شهر آدانا خبر داده است؛ مرکزی که قرار است امنیت مدیترانه، دریای سیاه، قفقاز جنوبی و شمال آفریقا را تقویت کند. آنکارا همچنین قصد دارد فرماندهی دریایی جدیدی در استانبول ایجاد کند تا در برنامهریزی امنیت دریای سیاه پس از جنگ اوکراین نقش بیشتری داشته باشد.
چشمانداز همکاریهای دفاعی
ترکیه همزمان در تلاش است موانع ناشی از تحریمهای آمریکا پس از خرید سامانه اس-۴۰۰ روسیه را برطرف کند. این تحریمها در سال ۲۰۱۹ باعث خروج آنکارا از برنامه جنگندههای اف-۳۵ شد.
اکنون دولت ترکیه علاوه بر پیگیری خرید دوباره جنگندههای اف-۳۵، مذاکراتی را نیز برای خرید سامانه پدافندی سمپ/تی از فرانسه دنبال میکند. ترامپ نیز اخیرا با اشاره به درخواست ترکیه برای خرید اف-۳۵ گفته است تصمیمی خواهد گرفت که «اردوغان را بسیار خوشحال کند» و انتظار میرود این موضوع در دیدار دو رئیسجمهور در حاشیه اجلاس مطرح شود.
انتقادهای کمرنگ از وضعیت داخلی ترکیه
در کنار تحولات امنیتی، افزایش اهمیت راهبردی ترکیه باعث شده انتقادهای غرب از وضعیت داخلی این کشور تا حدی کاهش یابد. این در حالی است که حزب جمهوریخواه خلق، بزرگترین حزب مخالف دولت، با فشارهای قضایی گسترده روبهرو شده و اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول و یکی از مهمترین رقبای اردوغان، همچنان در بازداشت به سر میبرد.
همزمان، سازمان دیدهبان حقوق بشر اعلام کرده است که در آستانه اجلاس ناتو، بیش از ۲۰۰ نفر از فعالان و معترضان ضد ناتو در آنکارا بازداشت شدهاند. به گفته این سازمان، این بازداشتها با هدف جلوگیری از برگزاری اعتراضات همزمان با نشست سران انجام شده است؛ هرچند دولت ترکیه تأکید دارد تمامی اقدامات در چارچوب قانون و برای حفظ امنیت اجلاس صورت گرفته است.
ما از حوثی ها و حزب الله و حشدالشعبی استقبال میکنیم اونا از ۳۱کشور ناتو