اصل ماجرای مبارزه با فساد مالی پیچیده و همه‌گیر در عراق چیست؟

در یک کمپین گسترده توسط نیروهای دستگاه ضدتروریسم و یگان عملیات ویژه مرتبط با علی الزیدی، نخست وزیر عراق، بیش از ۴۰ سیاستمدار و نماینده پارلمان و مسئول در دولت سابق عراق طی دو روز گذشته بازداشت شدند.

هیات شفافیت اداری عراق در اقدامی تحت عنوان مبارزه با فساد و اعلام اجرای احکام قضایی علیه متهمان سوءاستفاده از اموال عمومی، تأکید کرد که این اقدامات محصول هماهنگی و هم‌افزایی میان قوه قضاییه، مجریه و مقننه کشور است. این سازمان همچنین بر پایبندی کامل خود به چارچوب‌های قانونی تأکید و تصریح کرد که تمامی اقدامات اتخاذ شده، با دقت و به‌طور کامل بر اساس احکام قانون و تحت پوشش آن صورت می‌پذیرد.

از جمله بازداشت شدگان مسئولان برجسته دولت محمد شیاع السودانی، نخست وزیر سابق به اتهام فساد و نمایندگان کنونی و سیاستمداران بودند. این کمپین در سایه تحقیقات گسترده دولت در پرونده وزارتخانه‌های نفت، برق و سرمایه‌گذاری انجام شد و طی آن مشخص شد که غارت و اختلاس و پول‌شویی با میلیاردها دلار صورت گرفته است.

در همین ارتبط مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق کمپین بازداشت مفسدان را «کمپین اصلاح‌طلبانه» توصیف کرد و خواستار حمایت از این اقدام شد. او گفته است: کمپین بازداشت مفسدان که توسط علی الزیدی، نخست وزیر عراق انجام شده است، یک کمپین قهرمانانه اصلاح‌طلبانه است که امیدواریم ادامه یابد. این کمپین امید را به قلب‌های ما و مردم عراق بازگردانده است چراکه مفسدان بر منابع کشور تسلط یافته بودند.

براساس این گزارش؛ عمار الحکیم، رهبر جریان حکمت ملی نیز از اقدامات انجام شده توسط دستگاه قضایی و اجرایی به عنوان بخشی از تلاش‌های ضد فساد و اصلاح‌گرایی استقبال کرد و آن را گامی مهم در جهت حفظ حاکمیت قانون و حفاظت از اموال عمومی دانست.

«حسن هانی‌زاده» کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با ایسنا در تحلیل خود از تحولات داخلی اخیر عراق اظهار کرد: دستگیری 47 نفر از اعضای پارلمان و دولت سابق عراق یک پدیده جدی در عراق است که تحت عنوان مبارزه با فساد آغاز شده، هر چند این اقدام ظاهری مردم‌پسند دارد اما پشت پرده آن یکسری مسائل وجود دارد. 

وی درباره‌ این‌که برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که برخورد با نیروهای حشدالشعبی به بهانه مبارزه با فساد انجام می‌شود؟ گفت: به نظر می‌رسد سناریو بعدی که کلید زده خواهد شد، منحل کردن و خلع سلاح حشدالشعبی باشد. 

این کارشناس مسائل غرب آسیا همچنین بیان کرد: این موضوع به دستور آمریکا و با اقدامات علی الزیدی نخست وزیر عراق در حال انجام است که با دستگیری افراد و مصادره اموال آنان آغاز شده است؛ لذا در حال حاضر اوضاع عراق پیچیده است و موضوع مبارزه با فساد به‌عنوان یک اقدام دقیق از سوی نخست وزیر این کشور آغاز شده که مورد توجه مردم عراق نیز قرار گرفته است. 

هانی‌زاده با بیان این‌که آمریکایی‌ها تلاش‌شان بر این است که با استفاده از این فضا وارد فاز بعدی یعنی خلع سلاح حشد الشعبی شوند، یادآور شد: قرار است علی الزیدی تا دو هفته آینده سفری به آمریکا داشته باشد و به احتمال زیاد در جریان این سفر سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی عراق با آمریکا هماهنگ خواهد شد. 

وی ادامه داد: به نظر می‌رسد فساد مالی و اقتصادی پیچیده و همه‌گیر در عراق اصل ماجرا نیست، اصل ماجرا خلع سلاح حشد الشعبی است که در یک زمان مناسب نخست وزیر عراق با استفاده از این فضا مساله خلع سلاح را در دستور کار قرار دهد. همان‌طور که مشابه این اقدامات را در لبنان و برای حزب‌الله شاهد بودیم که ژوزف عون رئیس جمهور  و نواف سلام نخست وزیر لبنان در پی خلع سلاح حزب‌الله بودند. 

این کارشناس مسائل منطقه با تاکید بر این‌که رد پای آمریکا در عراق مشهود است؛ گفت:‌ امیدواریم رویکرد مبارزه با فساد از سوی نخست‌وزیر جدید عراق موضوعی واقعی و نه لزوما کوتاه مدت و صرفا برای برخی اهداف خاص باشد؛ به هر حال اقای الزیدی منسوب به تیم ترامپ و آمریکاست و از این جهت رویکرد و سیاست‌هایش مورد توجه است. 

هانی‌زاده در پاسخ به این سوال که رویکرد دولت جدید عراق نسبت به ایران و تحولات منطقه چیست؟ افزود: فضای سیاست منطقه‌ای و بین‌المللی عراق با توجه به تحولات اخیر در این کشور و منطقه تغییر خواهد کرد و معتقدم برخی نگاه‌های منفی نسبت به ایران در حال رویش است.

وی درباره همکاری دولت عراق در برگزاری مراسم تشییع رهبری ایران در این کشور نیز اظهار کرد: مساله وداع با رهبر شهید انقلاب در عراق خواست مردمی عراقی‌هاست؛ مردم عراق اصرار دارند تا مراسم تشییع در آن‌جا نیز برگزار شود، این مساله همبستگی میان مردم عراق و ایران را نشان می‌دهد و به نظر می‌رسد بزرگ‌ترین مراسم و تاریخی ترین آن خواهد بود و پیش بینی می‌شود میلیون‌ها عراقی در این مراسم شرکت کنند. 

این کارشناس مسائل غرب آسیا همچنین افزود: البته برگزاری مراسم تشییع با نگاه دولت عراق کمی متفاوت است اما دولت ناچار است با مردم همراهی کند، مردم عراق نگاه عاطفی نسبت به ملت ایران دارند. لذا مراسم تشییع در عراق نیز یک پدیده تاریخی خواهد بود.