مصر با امضای توافقنامه تاریخی با اریتره، کریدور زمینی راهبردی از سواحل مدیترانه تا جنوب دریای سرخ ایجاد کرد.
این پروژه که بنادر اسکندریه و سوئز را از طریق خاک سودان به بنادر اریتره متصل میسازد، عملاً حلقه محاصره اقتصادی و لجستیکی اسرائیل در شرق آفریقا را تکمیل کرده و طرحهای تلآویو برای تسلط بر کریدورهای تجاری دریای سرخ را برای همیشه خنثی میکند.
جغرافیای پروژه؛ کریدوری که اسرائیل را دور میزندبرای درک ابعاد این رویداد، نگاهی به نقشه کافی است. مصر در شمال شرقی آفریقا قرار دارد و کرانه شمالی دریای سرخ را در اختیار دارد.
در همسایگی جنوبی مصر، سودان واقع شده و در جنوب سودان، کشور اریتره با خط ساحلی طولانی در دریای سرخ قرار گرفته است.
در غرب اریتره، اتیوپی (با بیش از ۱۲۰ میلیون نفر جمعیت) جای گرفته است؛ کشوری که کاملاً محصور در خشکی است و به دریای سرخ دسترسی ندارد.
نقشه اسرائیل و امارات برای محاصره اقتصادی مقاومت
اسرائیل طی سالهای اخیر با سرمایهگذاری گسترده در منطقه سومالیلند (بخشی از سومالی که خود را مستقل اعلام کرده) و همکاری با امارات، تلاش کرده بود یک کریدور امنیتی-اقتصادی در جنوب دریای سرخ ایجاد کند.
گزارشهای بینالمللی حاکی است تلآویو با بهرهگیری از تجربه «توافقهای ابراهیم»، در صدد برقراری روابط دیپلماتیک با ارض الصومال بود تا از طریق آن، نفوذ خود را به بابالمندب و اقیانوس هند گسترش دهد.
شرکت «بنادر جهانی دبی» (DP World) متعلق به امارات، قرار بود با توسعه بندر «بربره» در سومالیلند و اتصال آن به یک کریدور زمینی به سمت اتیوپی، مسیر تجاری جایگزینی برای جیبوتی ایجاد کند.
اسرائیل نیز با وعده سرمایهگذاری در فناوریهای کشاورزی، مدیریت آب و معادن استراتژیک مانند لیتیوم، قصد داشت پای خود را به این منطقه باز کند.
هدف نهایی این طرح، ایجاد یک «محور اقتصادی-امنیتی» تحت رهبری اسرائیل و امارات در جنوب دریای سرخ بود تا از این طریق، کشورهای محصور در خشکی مانند اتیوپی را به خود وابسته کرده و رقبای منطقهای مخالف اسرائیل را از شمال و جنوب دریای سرخ محاصره کند.
ضربه قاطع مصر: کریدور زمینی قاهره-اسمره
اما مصر با درک این تهدید استراتژیک، دست به ابتکاری زد که تمام معادلات را بر هم زد. قاهره به جای رقابت در جنوب دریای سرخ، کریدور شمالی-جنوبی خود را از مدیترانه تا شرق آفریقا طراحی کرد.
وزیران خارجه و حملونقل مصر روز شنبه در سفر به اسمره (پایتخت اریتره) با رئیسجمهور این کشور دیدار کردند و توافقات نهایی برای ایجاد «شبکه لجستیکی یکپارچه» را امضا نمودند.
بر اساس این توافق، کالاهای وارداتی به بنادر اسکندریه و سوئز، با قطار و کامیون از خاک سودان عبور کرده و به بنادر اریتره در دریای سرخ میرسند. از آنجا نیز به راحتی به کشورهای شرق و مرکز آفریقا از جمله اتیوپی صادرات خواهند داشت.
به عبارت ساده، مصر به اتیوپی و همسایگان آفریقایی گفت: «اگر میخواهید تجارت کنید، باید از دروازه من عبور کنید، نه از دروازه اسرائیل.»
محاصره کامل اسرائیل در دریای سرخ
این پروژه عظیم، عملاً کریدور مورد نظر اسرائیل و امارات در ارض الصومال را بیاعتبار میکند. اتیوپی که مهمترین بازار هدف برای اسرائیل در شرق آفریقا بود، حالا مسیری امنتر، کوتاهتر و با پشتوانه سیاسی مصر (به عنوان یک قدرت بزرگ عربی) در اختیار دارد.
مصر با این ابتکار، نه تنها نفوذ اسرائیل در منطقه را محدود کرد، بلکه خود را به «دروازه تجاری آفریقا» تبدیل ساخت.
با اجرای این کریدور، حلقه محاصره اسرائیل در دریای سرخ کامل میشود:از شمال، کانال سوئز و مدیترانه تحت نظارت مصر است.از جنوب، کریدور جدید مصر-اریتره، مسیرهای تجاری را از کنترل اسرائیل خارج میکند.
در شرق (سومالی و سومالیلند)، طرحهای اسرائیل با کریدور رقیب و قدرتمندتر مصر خنثی میشود.
از منظر اقتصادی، این کریدور برای مصر که با کاهش درآمدهای کانال سوئز به دلیل تنشهای اخیر مواجه شده، یک منبع درآمد پایدار و جایگزین ایجاد میکند.
کشورهای آفریقای جنوب صحرا میتوانند کالاهای خود را با هزینه کمتر و سرعت بیشتر از طریق این مسیر زمینی به اروپا صادر کنند و کالاهای اروپایی نیز به همین ترتیب وارد بازار آفریقا شود.
اما مهمتر از منافع اقتصادی، این پروژه یک پیروزی بیسابقه در رقابت ژئوپلیتیک با اسرائیل است. کارشناسان معتقدند برای اولین بار پس از سالها، یک کشور عربی (مصر) توانسته بدون جنگ و صرفاً با ابتکار اقتصادی، نقشههای اسرائیل برای نفوذ به آفریقا را نقش بر آب کند و حلقه محاصره تلآویو در دریای سرخ را تنگتر نماید.
