گناه نخست بازمیگردد | موساد در خیابانهای تهران قدم میزند؟ | ایران میتواند «منطقه را به آتش بکشد»
گرمای تابستان ایران سنگین و خفهکننده است، اما در مرداد ۱۳۳۲، هوای تهران چیزی بسیار انفجاریتر از گرما و رطوبت را در خود داشت: بوی یک انقلاب.
به گزارش خبر فوری به نقل از میدل ایست مونیتور، کرمیت روزولت، مردی با تبار خانوادگی یک رئیسجمهور آمریکا و دستی که چمدانی حاوی حدود یک میلیون دلار پول نقد را حمل میکرد، تأمینکننده آن چیزی بود که امروز میتوان آن را «گناه نخست» مداخله آمریکا در خاورمیانه نامید. کرمیت روزولت در سایههای سفارت آمریکا در تهران نشسته بود.
تاریخ دیگر یک پاورقی نیست؛ به یک نقشه راه تبدیل شده است. امروز، در حالی که چشمانداز ژئوپلیتیک سال ۲۰۲۶ جهان را به لرزه انداخته، «گناه نخست» به نقطه آغاز خود بازگشته است. با ادعاهایی مبنی بر اینکه مأموران سیا، امآی۶ و موساد در حال دامن زدن به ناآرامیهای کنونی ایران هستند، و در حالی که مایک پمپئو در شبکههای اجتماعی برای مأموران موساد که در کنار معترضان راه میروند «سال نو مبارک» آرزو میکند، این گناه نخست بهراستی چرخه کامل خود را طی کرده است. اینبار، موضوع دیگر یک قرارداد نفتی در عصر استعمار نیست؛ بلکه توازن انرژی جهانی در میان است.
معمار و ملیگرا
در سال ۱۳۳۲، هدف محمد مصدق بود؛ یک ملیگرای سکولار که جسارت آن را داشت بگوید نفت ایران متعلق به ایرانیان است. برای بریتانیا، که از سال ۱۹۰۸ چاههای نفت را توسعه داده بود اما تنها «مبلغی ناچیز» بهعنوان حق امتیاز میپرداخت، این دیدگاه کفرآمیز به نظر میرسید. وینستون چرچیل، مدافع خودخوانده امپراتوری، نفسگیرانه بر گردن دوایت آیزنهاور، رئیسجمهور آمریکا، فشار میآورد.
طنز تلخ تاریخ در همینجاست: همان آیزنهاوری که بعدها دکترین آیزنهاور را برای برچیدن امپراتوریهای استعماری تدوین کرد، همان کسی بود که به روزولت چراغ سبز داد تا نخستوزیری منتخب مردم را سرنگون کند. سیا در آن زمان نیازی به موشک نداشت؛ از روزنامههای ایرانی استفاده کرد. نویسندگان اجیر شدند تا علیه مصدق مطالب تند بنویسند و اوباش با دستمزد روزانه ۱۰ تا ۱۵ دلار برای ایجاد آشوب به خیابانها فرستاده شدند.
در نهایت، مصدق برکنار، محاکمه و تا پایان عمر در حبس خانگی نگه داشته شد. ژنرال زاهدی به قدرت رسید و شاه، که موقتاً به ایتالیا گریخته بود، به تخت طاووس بازگردانده شد. پیروزیای تاکتیکی که بذر یک فاجعه راهبردی را کاشت.
بیشتر بخوانید:
روایت عجیب درباره پایان زندگی هویدا | او در راه دادگاه به قتل رسید!
سوء برداشت ایران | دونالد ترامپ، جیمی کارترِ انقلاب؟ | اشتباه محاسباتی آمریکا در تهران
۲۰۲۶ : راهبرد جدید
اکنون به امروز بازگردیم. لحن دولت ترامپ از «فشار حداکثری» به راهبرد تهدید نظامی تغییر کرده است. دونالد ترامپ بهصورت علنی گفته این ماجرا «دستنیافتنی» نیست؛ مشابه آنچه در مورد ونزوئلا و نفوذ به حلقه نزدیکان مادورو رخ داد.
اما تهران کاراکاس نیست. رهبران ایران هفت دهه است که آن دفترچه راهنمای دهه ۱۹۵۰ را مطالعه کردهاند. آنها میدانند که شاه «اخراج» شد، نه «حذف فیزیکی». بنابراین، دستگاه امنیتیای ساختهاند که برای جلوگیری از دیپلماسی کیفدستیِ کرمیت روزولت طراحی شده است. و سپس، تمرین هولناک «جنگ دوازدهروزه» در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد. در آن تبادل تهدیدها، حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران با سکوت پاسخ داده نشد، بلکه با شلیک ۸۹۹ موشک بالستیک و هزار پهپاد همراه بود. ترامپ ممکن است ادعا کند پروژه هستهای ایران «نابود شده»، اما ابعاد این پاسخ نشان میدهد که بازدارندگی ایران زخمی شده، اما زنده است.
بازگشت محمدرضا پهلوی پس از کودتای موفق در هواپیمایی رُم به سوی ایران
پل طلایی و آتش در کمین
اکنون آرامشی شکننده حاکم است. ایران اخیراً به ترامپ اجازه داد با حفظ آبرو عقبنشینی کند؛ رویکردی که سانتزو آن را «پل طلایی برای عقبنشینی» مینامد. لغو اعدام بیش از ۸۰۰ زندانی، حرکتی تاکتیکی برای کاهش تنش پس از تهدید مستقیم آمریکا به اقدام نظامی تلقی شد. ترامپ در واکنش نوشت: «برای این تصمیم احترام زیادی قائلم.» اما این پل در حال جمع شدن است. نتانیاهو همچنان واشنگتن را درباره «مرحله دوم» حمله در سال ۲۰۲۶ توجیه میکند و اصرار دارد اسرائیل نمیتواند با صنعت موشکی احیاشده ایران همزیستی کند. ترامپ نیز، بهعنوان معاملهگری همیشگی، همچنان برای «تمام کردن کار» بیتاب است. پیام ایران روشن است: برخلاف ۱۹۵۳، ایران امروز میتواند «منطقه را به آتش بکشد.»
اگر حمله قریبالوقوع تلقی شود، تهران اعلام کرده منتظر اولین بمب نخواهد ماند. همه پایگاههای آمریکا در منطقه و خود اسرائیل هدف حملات پیشدستانه قرار خواهند گرفت و همزمان تنگه هرمز برای ماهها بسته خواهد شد. بسته شدن تنگه، جهشی نجومی در قیمت نفت ایجاد میکند و اقتصاد جهانی و روایت «رونق ترامپی» را به آشوب میکشد.
بازگشت بومرنگ
تراژدی «گناه نخست» این بود که واشنگتن را متقاعد کرد میتوان «خیابان» را خرید. اما بومرنگ اکنون با لبهای تیز در حال بازگشت است. میگویند مارک تواین گفته: «تاریخ تکرار نمیشود، اما قافیه میسازد.» در راهروهای سیا و کنست، تاریخ مرداد ۳۲ بار دیگر با شور تازهای زمزمه میشود. اما یک درس اساسی فراموش شده است: ایرانیان در ۱۳۳۲ غافلگیر شدند؛ در ۲۰۲۶، کبریتها در دست آنها و کنار مخزن بنزین است.
اگر ترامپ و نتانیاهو همچنان با شبح کرمیت روزولت در خیابانهای تهران قدم بزنند، ممکن است این بار آتشی را روشن کنند که هرگز قادر به خاموش کردنش نباشند. گناه نخست ۱۳۳۲ با یک میلیون دلار آغاز شد؛ بومرنگ ۲۰۲۶ ممکن است بهایش آینده اقتصادی کل جهان باشد.
انجام بستن تنگه همامانا و زدن تمام پالایشگاه هامون همان. به نظرت چه مدت کشور بدون سوخت دوام میاره جناب سون تزو؟ در عرض دو هفته میریم تو قحطی