چگونه مراکز داده هوش‌مصنوعی را پایدارتر کنیم؟

در سراسر جهان، مردم خواستار توقف گسترش بی‌رویه مراکز داده هستند؛ مجموعه‌هایی از قفسه‌های حاوی رایانه که در انبارهای بزرگ مستقر شده‌اند و نیروی محرکه رونق هوش مصنوعی به شمار می‌روند.

چگونه مراکز داده هوش‌مصنوعی را پایدارتر کنیم؟

جوامع محلی نگران‌اند که زیرساخت‌های موجود توان پاسخ‌گویی به افزایش ناگهانی تقاضا برای برق و آب را نداشته باشند و نیاز انرژی مراکز داده، مشکلات زیست‌محیطی و بهداشتی، از جمله افزایش آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانه‌ای را به دنبال داشته باشد. اما آیا وضعیت اقلیم کاملا از کنترل خارج شده است؟ داده‌ها چه می‌گویند؟

به نقل از نیچر، مردم درباره شیوه توسعه هوش مصنوعی نگرانی‌های متعددی دارند؛ از جمله تاثیر احتمالی آن بر ایمنی، امنیت و اشتغال. با این حال، در زمینه انرژی، هرگونه افزایش تقاضا برای قدرت محاسباتی را می‌توان و باید به شیوه‌هایی هوشمندانه و پایدار تامین کرد، نه از طریق سوزاندن بیشتر سوخت‌های فسیلی.

تحقق این هدف به ایده‌پردازی‌های خلاقانه نیاز دارد و پژوهشگران باید نقش پررنگی در این مسیر ایفا کنند. بسیاری معتقدند جایگزین‌هایی برای اتکای صرف به مراکز داده پرمصرف وجود دارد؛ برای مثال، مدل‌های هوش مصنوعی که می‌توانند روی رایانه‌های شخصی یا سرورهای متعلق به موسسات اجرا شوند و در نتیجه، در مقایسه با مدل‌هایی که از خدمات ابری استفاده می‌کنند، انرژی بسیار کمتری مصرف کنند. تلاش‌ها برای توسعه چنین گزینه‌هایی باید از حمایت مالی بیشتری برخوردار شوند.

پیش‌بینی میزان مصرف انرژی مراکز داده در آینده دشوار است؛ زیرا این پیش‌بینی‌ها بر اساس فرض‌هایی انجام می‌شوند که ممکن است تغییر کنند. با این حال، اگر روندهای کنونی جهان ادامه پیدا کنند، مصرف برق مراکز داده همچنان افزایش خواهد یافت.

بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴، مصرف برق این مراکز به‌طور متوسط سالانه حدود ۱۲ درصد افزایش داشته است. آمار سال ۲۰۲۴ آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) مستقر در پاریس نشان می‌دهد که بخش عمده این تقاضا از سه منطقه جهان ناشی می‌شود: ایالات متحده با ۴۵ درصد، چین با ۲۵ درصد و اروپا با ۱۵ درصد.

موسسه تحقیقات برق (Electric Power Research Institute)، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در پالو آلتو کالیفرنیا، پیش‌بینی کرده است که ادامه رشد مراکز داده در ایالات متحده می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ تقاضای برق این کشور را ۹۴ گیگاوات افزایش دهد؛ رقمی که معادل ۱۷ درصد از کل مصرف برق ایالات متحده است.

مراکز داده در حال حاضر بیش از ۱.۵ درصد از برق مصرفی جهان را به خود اختصاص می‌دهند و پیش‌بینی‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که این سهم طی چند سال آینده بیش از دو برابر خواهد شد. به گفته این آژانس، مراکز داده ممکن است تا سال ۲۰۳۰ بیش از کشور ژاپن برق مصرف کنند.

چرا دانشمندان باید هدایت حرکت به سمت فاصله گرفتن از ابرمراکز داده هوش مصنوعی را بر عهده بگیرند؟

نگرانی‌های جدی وجود دارد مبنی بر اینکه این تقاضای اضافی انرژی عمدتا از طریق سوخت‌های فسیلی تامین شود؛ آن هم در شرایطی که میزان انتشار کربن در جهان به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است.

پژوهشی که این هفته در مجله Nature Sustainability منتشر شده، تخمین می‌زند که حدود ۴۰۰ مرکز داده در ایالات متحده بین ماه مه ۲۰۲۴ تا آوریل ۲۰۲۵، در مجموع حدود ۲۶ مگاتن دی‌اکسید کربن منتشر کرده‌اند؛ رقمی بیشتر از میزان انتشار این گاز در بسیاری از کشورهای جهان.

همچنین، بر اساس مطالعه‌ای که هفته گذشته در مجله Nature Climate Change منتشر شد، تقاضای انرژی مراکز داده ممکن است عمر نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز را افزایش دهد و فعالیت آن‌ها را برای مدت طولانی‌تری تداوم ببخشد.

اما هیچ‌یک از این پیامدها اجتناب‌ناپذیر نیستند. دولت‌ها می‌توانند الزاماتی وضع کنند که بر اساس آن، تقاضای جدید انرژی از منابع تجدیدپذیر تامین شود. نهادهای نظارتی نیز می‌توانند راه‌های جایگزینی برای مدیریت منابع برق موجود بررسی کنند.

امکان تحقق چنین رویکردی وجود دارد. در ماه ژوئن، کمیسیون فدرال تنظیم مقررات انرژی ایالات متحده (FERC)، در چارچوب تلاش گسترده‌تری برای نوسازی شبکه برق، از اپراتورهای شبکه خواست برنامه‌ای برای مدیریت تقاضای اضافی ناشی از مراکز داده تدوین کنند.

صنعت فناوری نیز به‌ درستی توجه ویژه‌ای به راهکارهای کاهش مشکلات مربوط به تامین انرژی مراکز داده نشان می‌دهد. اوپن‌ای‌آی در اوایل همین ماه از طرحی با عنوان «برنامه محافظت از شبکه برق» (Grid Protectors Program) رونمایی کرد. هدف این طرح، رایزنی با اپراتورهای شبکه برق، نهادهای نظارتی و سیاست‌گذاران آمریکایی است تا مشخص شود این شرکت چگونه می‌تواند مصرف برق خود را در دوره‌های اوج تقاضا مدیریت کند و از وارد آمدن فشار بیشتر به شبکه برق جلوگیری کند.

در همین حال، گوگل به خانوارها و کسب‌وکارهایی در بخش‌هایی از شرق ایالات متحده پول پرداخت می‌کند تا در دوره‌های اوج تقاضا، مصرف برق خود را کاهش دهند. پیشنهادهای مشابهی نیز در کشورهای دیگر در دست بررسی است.

راه‌های هوشمندانه‌تر و پایدارتری برای تامین انرژی مورد نیاز رشد هوش مصنوعی وجود دارد، اما تحقق آن‌ها مستلزم اقدامات هماهنگ و منسجم است. با چنین رویکردی می‌توان آسیب‌های احتمالی به انسان‌ها و محیط زیست را به حداقل رساند و اطمینان حاصل کرد که فناوری‌های هوش مصنوعی به نفع همه مردم جهان به کار گرفته می‌شوند.

منبع: ايسنا
شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید