تحقیقات جدید، اثر شگفت‌انگیز لیتیوم بر آلزایمر را آشکار می‌کند

بیماری آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است و دو ویژگی اصلی دارد: فسفریلاسیون غیرطبیعی و تجمع پروتئین تاو در داخل سلول‌های مغزی، و تجمع پلاک‌های β-آمیلوئید (پلاک‌های سمی که بین سلول‌ها جمع می‌شوند). محققان قبلاً از نمک‌های لیتیوم (به ویژه لیتیوم کلراید و کربنات) در مدل‌های سلولی و حیوانی برای کاهش فسفریلاسیون تاو استفاده کرده بودند، اما کارآزمایی‌های بالینی روی انسان نتایج متناقضی (از عدم بهبود شناختی تا نتایج امیدوارکننده) نشان دادند.

دوریت هافمن، محقق علوم مولکولی، می‌گوید: یک مطالعه اخیر آمریکایی ممکن است این یافته‌های متناقض را توضیح دهد. محققان گزارش کردند نمک‌های لیتیوم معدنی (از جمله لیتیوم کلراید و کربنات) می‌توانند در داخل پلاک‌های β-آمیلوئید به دام بیفتند و فراهمی زیستی (مقدار دارویی که واقعاً به بافت هدف می‌رسد) را محدود کنند.

«نمک‌های لیتیوم آلی ممکن است از این به دام افتادن جلوگیری کنند، که می‌تواند نتایج کارآزمایی‌های بالینی آینده را بهبود بخشد و علاقه به درمان‌های مبتنی بر لیتیوم را برای آلزایمر تجدید کند. این موضوع اهمیت تحقیقات پایه برای درک مکانیسم‌های بیماری و تعاملات داروهای مورد استفاده در کارآزمایی‌های بالینی را برجسته می‌کند.»

در مطالعه حاضر، محققان با استفاده از دو مدل سلولی (که در آنها فسفریلاسیون تاو تحریک شده بود) و روش‌های پروتئومیکس پیشرفته، اثرات لیتیوم کلراید را بررسی کردند. همان‌طور که انتظار می‌رفت، درمان با لیتیوم کلراید فسفریلاسیون تاو را در مکان‌های شناخته‌شده کاهش داد. اما آنها همچنین چندین مکان فسفریلاسیون جدید مرتبط با آلزایمر را کشف کردند که تحت تأثیر این درمان قرار می‌گرفتند.

یافته جدیدتر این بود که لیتیوم کلراید ممکن است آنزیم‌های دیگری غیر از GSK-3β (که قبلاً به عنوان محرک اصلی فسفریلاسیون غیرطبیعی تاو شناخته می‌شد) و همچنین مسیر سیگنالینگ آنزیم‌های هیدرولاز (که فعالیت بیش از حد برخی اعضای آن قبلاً با آلزایمر مرتبط شده بود) را تغییر دهد.

هافمن و همکارانش عنوان کردند که: مطالعه ما چندین مکان فسفریلاسیون جدید مرتبط با آلزایمر را شناسایی کرد که تحت تأثیر لیتیوم کلراید قرار می‌گیرند و تغییرات در فعالیت آنزیم‌های متعدد را پیش‌بینی می‌کند. نقش این مولکول‌ها در آلزایمر نیاز به تحقیقات بیشتری دارد تا تأثیر ترکیبات لیتیوم را بر پاتولوژی و مکانیسم‌های بیماری بهتر درک کنیم.

پروفسور میکو هیلتونن و آناکایسا هاپاسالو نیز تأکید کردند: یافته‌ها تا کنون نشان می‌دهند اثرات نمک‌های مختلف لیتیوم هنوز به اندازه کافی شناخته نشده است. تحلیل‌های دقیق‌تر می‌تواند ترکیبات مناسب‌تری را برای کارآزمایی‌های بالینی آینده آشکار کند.